باز کردن منو اصلی

اُمّ کُلثوم (حدود ۳۰ دسامبر ۱۸۹۸ – ۳ فوریهٔ ۱۹۷۵) خوانندهٔ اهل مصر و از محبوب‌ترین خوانندگان زن در جهان عرب بود. آلبوم‌های موسیقی او هنوز جزو پرفروش‌ترین‌ها هستند. او در میان اعراب به لقب «ستارهٔ خاور»[۱] و «بانوی آواز عرب»[۲] شهرت یافته‌است.

ام کلثوم
Umm Kulthum4.jpg
ام کلثوم در حال اجرا در کنسرت
زادروز ۳۰ دسامبر ۱۸۹۸
طمای الزهایره، سنبلاوین،
استان دقهلیه، مصر
درگذشت ۳ فوریهٔ ۱۹۷۵ (۷۶ سال)
قاهره
علت مرگ بر اثر ورم کلیه
ملیت مصر مصری
نام‌های دیگر فاطمة ابراهیم البَلتاجی
تابعیت مصری
پیشه خواننده، بازیگر
سال‌های فعالیت ۱۹۱۶–۱۹۷۳
دین اسلام
مذهب تسنن
همسر حسین سعدون عفراوی

محتویات

زندگیویرایش

امّ کلثوم دختر ابراهیم البَلتاجی بود و در سال ۱۸۹۸ یا به قول دیگر، در سال ۱۹۰۴ در روستای طمای الزهایره، سنبلاوین در استان دقهلیه واقع در شمال قاهره و مابین قاهره و اسکندریه به دنیا آمد. پدرش اذان‌گوی روستا بود.

امّ کلثوم از کودکی سروده‌های پدرش را از بر می‌کرد و در ده‌سالگی به خواندن برای مردم در خانهٔ بزرگ روستا پرداخت و در حالی که سیزده سال بیشتر نداشت، به‌همراه پدرش در روستاها می‌گشت و تواشیح دینی و شعرهای عارفانه می‌خواند. صوت ام کلثوم در همین ایام توسط استادان فن، کسانی چون شیخ ابوالعلاء محمد و شیخ زکریّا احمد شناسایی شد.

در سال ۱۹۲۳ روستا را ترک کرد و راهی قاهره شد تا با شیخ ابوالعلاء، دوست پدرش و یکی از موسیقیدانان معروف آن زمان مصر، دیدار کند. در همین ایام شروع به خواندن کرد و ترانه‌های بسیاری از خود به جای گذاشت. برخی از این شعرها را بدون موسیقی می‌خواند و به همین دلیل در میان صدای زنان، چهره‌ای شناخته‌شده گشت.

یک سال پس از رفتن به قاهره با احمد رامی شاعر آشنا شد. رامی تازه از رشته زبان عربی در پاریس فارغ‌التحصیل شده بود. به رامی خبر داد که دوست دارد یکی از شعرهایش را بخواند. در همین سال با احمد صبری، هنرمند دندان‌پزشک نیز آشنا شد که برای حداقل ۱۴ ترانهٔ او موسیقی ساخت. به زودی با محمد القصبجی نیز آشنا شد که عودنواز چیره‌دستی بود و این هنر را از محمد عبدالوهاب آموخته بود. در این زمان، ام کلثوم به‌همراه گروه موسیقی متشکل از عودِ القصبجی، قانونِ محمد العقاد و کمانچه سامی الشوا روی صحنه رفت.

 
تصویری از ام کلثوم در حال خوانندگی

دوستی ام کلثوم با القصبجی از سال ۱۹۲۴ تا سال ۱۹۴۸ و زمان وفات وی ادامه یافت. همراه دیگر وی شیخ زکریا احمد بود که تا سال‌ها این دوستی ادامه پیدا کرد.

ام کلثوم، سال ۱۹۵۰، در اوج شکوفایی خوانندگی خود ترجمهٔ رباعیات خیام به عربی را خواند که توسط احمد رامی به عربی برگردانده شده بود.[۳]

دوران خوانندگی امّ کلثوم از ۱۳سالگی تا ۷۳سالگی او ادامه یافت؛ یعنی ۶۰ سال تمام.

امّ کلثوم به سیاست نیز نزدیک شده‌بود و ترانهٔ «سیّدالرّئیس» را برای جمال عبدالناصر خواند.[۴]

ام کلثوم، ملقب به «ستارهٔ خاور» (کوکب الشرق)، سرانجام در سال ۱۹۷۵ درگذشت.

با گذشت بیش از چهل سال از درگذشت کوکب الشرق، همچنان رادیو مصر هر روز غروب ساعت ۵ و ۹ بعدازظهر به مدت دو ساعت ترانه‌های ام کلثوم را برای شنوندگان و علاقه‌مندان او پخش می‌کند.

اگرچه ترانه‌های امّ کلثوم به زبان عربی است، ولی در ایران نیز محبوبیت خاصی دارد و تأثیر شعر و ترانه‌های او بر شعر و ترانه‌های فارسی دیده می‌شود. صدای وی را می‌ستاید.[۵]

 
تشییع جنازهٔ امّ کلثوم در قاهره، ۱۹۷۵ م

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. به عربی: كَوكَب الشّرق
  2. به عربی: سيّدة غِناءِالعربي
  3. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «رباعیات الخیام». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای مصری، بازبینی‌شده در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۷.
  4. نبوی، سید ابراهیم، ماجده، صدای بیروت، در:رادیو زمانه، بازدید: ۲۰ اوت ۲۰۰۸.
  5. * YouTube - مصاحبه با VOA - شهریور ۱۳۸۸ در یوتیوب

منابعویرایش

  • ویکی‌پدیای عربی.
  • کتاب أم کلثوم، معجزة الغناء العربی، تألیف رتیبة الحفنی، دارالشروق (ISBN 977-01-5313-3)
  • «أم کلثوم» در گاهنامهٔ تحت‌الکوبری به قلم محمد فوزی خلف.

پیوند به بیرونویرایش