باز کردن منو اصلی

باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین یک باشگاه فوتبال ایرانی است. این باشگاه در سال ۱۳۲۱ راه‌اندازی شد و تا هنگام فروپاشی در سال ۱۳۴۶ یکی از قوی‌ترین و مهم‌ترین باشگاه‌های فوتبال ایران بود. پس از انقلاب، باشگاه دوباره بازگشایی شد و در دهه شصت یکی از تیم‌های خوب فوتبال تهران بود؛ که هم‌اکنون در لیگ استان تهران حضور دارد.

شاهین
ShahinClub logo.png
نام کامل باشگاهباشگاه فرهنگی ورزشی شاهین
تاریخ تأسیس۲۱ تیر ۱۳۲۱ (۷۷ سال پیش)[۱]
۱۹۷۳ بازگشایی با نام شهباز
۱۹۷۹ بازگشت به نام شاهین[۲]
نام ورزشگاهورزشگاه امجدیه
تهران
(گنجایش: ۳۰٬۰۰۰ نفر)
لیگلیگ استان تهران
۲۰۱۳–۲۰۱۴۸ ام
Kit left arm uhlsport mythos whitelines.png
Team colours
Kit body uhlsport mythos whitelines.png
Team colours
Kit right arm uhlsport mythos whitelines.png
Team colours
Team colours
Team colours
لباس اول
عباس اکرامی با لباس شخصی در کنار بازیکنان تیم شاهین

محتویات

تاریخچهویرایش

 
بازیکنان تیم شاهین در میانه‌های دهه چهل خورشیدی.
بسیاری از این بازیکنان پس از فروپاشی شاهین به پرسپولیس پیوستند.

سرآغازویرایش

در خرداد ۱۳۲۱، عباس اکرامی، بنیانگذار باشگاه شاهین دیوان حافظ را باز کرد و این شعر را دید:[۳][نیازمند منبع]

در هوا چند معلق زنی و جلوه کنی ای کبوتر نگران باش که شاهین آمد

از این رو باشگاهی را که با کمک جوانان دانشجو بنیاد گذاشته بود، شاهین نام نهاد. او که یک آموزگار بود و باشگاه را با یاری شماری جوانان دانشجو با شعار

اول اخلاق، دوم درس، سوم ورزش

بر پا ساخته بود.[۴] باشگاه شاهین توانست بازیکنان بزرگی مانند پرویز دهداری، امیرمسعود برومند، همایون بهزادی، حبیب محقق زاده، جعفر کاشانی، حمید شیرزادگان، حسین کلانی و بسیاری دیگر را که در تیم ملی بازی کردند، به فوتبال ایران بشناساند.

 
تیم شاهین تهران در سال ۱۳۴۲

رشد و گسترشویرایش

باشگاه شاهین در دهه‌های سی و چهل خورشیدی یکی از نیرومندترین و مهم‌ترین تیم‌های فوتبال ایران بود. تیم‌های فوتبال این باشگاه پس از چندی به سه تیم شاهین، عقاب و شهباز افزایش یافت. بازیکنان این تیم‌ها را دانش‌آموزان دبیرستان‌ها تشکیل می‌دادند.[۲] در آن دوران از سال ۱۳۲۵ تا هنگام فروپاشی، شاهین در کنار تیم‌های تاج، سرباز و دارایی رقابت اصلی فوتبال ایران را شکل می‌داند.[۵]

فروپاشی شاهینویرایش

 
استادیوم امجدیه، ورزشگاه خانگی تیم فوتبال شاهین

شاهین در دهه ۱۳۴۰ به اوج محبوبیت در میان هواداران رسید، اما برخی رخدادها فدراسیون فوتبال ایران و سازمان تربیت بدنی را رویاروی آن‌ها قرار داد.[۶] سرانجام ناسازی و اختلاف میان آن‌ها بالا گرفت و بیشتر شد و دستاویزی شد تا در روز ۱۸ تیر ۱۳۴۶، دو روز پس از برد ۳–۱ شاهین برابر باشگاه تهرانجوان، سازمان ورزش و تفریحات ایران انحلال باشگاه شاهین را اعلام کند.[۶]

دربارهٔ دلیل انحلال باشگاه شاهین سخنان بسیاری گفته می‌شود. اگرچه سازمان ورزش دلیل انحلال این باشگاه را در ابلاغیه رسمی «منافات فعالیت‌ها با روح عالیه ورزش» نام برده‌است،[۶] اما برخی کارشناسان، دلایل پشت پرده سیاسی را کارساز می‌دانند.در مسابقات آن سال دو تیم شاهین و دارایی رقابت نزدیکی بر سر قهرمانی داشتند. در جریان دیدار شاهین و تهران‌جوان رئیس باشگاه شاهین نسبت به حضور یکی از بازیکنان حریف اعتراضیه‌ای را به سرهنگ سرودی رئیس فدراسیون ارائه می‌دهد که با برخورد شدید عوامل فدراسیون در سکوهای امجدیه روبه‌رو می‌شود. حوادث و حاشیه‌های پیرامون این دیدار سبب شد تا سازمان تربیت بدنی در اطلاعیه‌ای پروانهٔ باشگاه شاهین را از تاریخ سه‌شنبه ۲۰ تیر ۱۳۴۶ لغو نماید. طبق روایتی که مورد تأیید باشگاه شاهین است، حسین سرودی رئیس وقت فدراسیون فوتبال در درگیری‌های روز بازی و لغو پروانه شاهین بیشترین نقش را داشته‌است. او درخواست انحلال شاهین را به سازمان تربیت بدنی ارائه می‌دهد و سپس از طریق محمد خاتم که در آن زمان فرماندهٔ نیروی هوایی ارتش بود، منوچهر قراگوزلو رئیس سازمان تربیت بدنی را ترغیب می‌کند تا رای را تأیید نماید. سرودی به همراه محمد خاتم از اعضای تاج در دههٔ ۱۳۲۰ بودند که پس از اختلاف با پرویز خسروانی از تاج جدا شده و در دههٔ ۱۳۴۰ از هواخواهان دارایی و در جبههٔ مقابل باشگاه تاج بودند و همچنین محمد خاتم یکی از سهامداران شرکت سی آر سی و باشگاه پرسپولیس نیز بود. شاهینی‌ها به دلیل عدم حضور در رده‌های بالای فدراسیون فوتبال توان مقابله با افراد پُر نفوذ دارایی را نداشتند. یک سال پس از این ماجراها پرویز خسروانی به ریاست سازمان تربیت بدنی رسید و در سال نخست صدارت او هر دو باشگاه دارایی و تهران‌جوان منحل گردیدند که به عقیدهٔ برخی اقدامی تلافی‌جویانه و در جواب قدرت‌نمایی اعضای دارایی بوده‌است. سال ۱۳۴۷ ابتدا تیم تهران‌جوان که ریشهٔ مشترکی با دارایی داشت منحل گردید، سپس باشگاه شعاع از گردونهٔ رقابت‌ها کنار گذاشته شد، و در نهایت رئیس باشگاه دارایی با انتشار بیانیه‌ای انحلال باشگاه خود را اعلام کرد. از این میان باشگاه دارایی در دههٔ ۱۳۵۰ به عرصهٔ مسابقات بازگشت و در سال‌های پس از انقلاب نیز فعالیت داشت.

پس از انحلال شاهین هواداران این باشگاه دنباله مسابقات را پیگیری نکردند. هنگامی که شاهین فرو پاشید، چند باشگاه مانند پاس، راه‌آهن و عقاب در پی بکارگیری بازیکنان شاهین برآمدند و این به معنای از هم پاشیدن این تیم بود.[۴] اما با رایزنی علی عبده با پرویز دهداری و مسعود برومند، بازیکنان باشگاه شاهین به تیم پرسپولیس پیوستند.[۷] اما باشگاه شاهین از نظر حقوقی ثابت و پابرجا باقی‌ماند و پس از چندی تیم شهباز باشگاه شاهین در مسابقات تهران شرکت کرد.[۲]

دوران شهبازویرایش

در دهه پنجاه این باشگاه با نام «شهباز» دوباره بازگشایی شد و به سطح نخست فوتبال ایران بازگشت که دستاورد آن یک مقام سومی در دوره چهارم جام تخت جمشید در سال ۱۳۵۵ و صدرنشینی جام تخت جمشید در سال ۱۳۵۷ بود که به دلیل رخدادهای انقلاب نیمه‌کاره باقی ماند.در آن دوران بازیکنانی مانند ناصر حجازی ، نصرالله عبدالهی ، ابرهیم قاسم پور ، رضا عادلخانی و فرهاد جلالی در آن تیم عضویت داشتند

بازگشت دوبارهویرایش

این باشگاه پس از انقلاب دوباره به نام پیشین خود «شاهین» بازگشت. در دهه شصت خورشیدی هماورد نیرومندی برای تیم‌های پرسپولیس و استقلال به‌شمار می‌رفت، به گونه‌ای که در سال ۱۳۶۴، استقلال را ۳–۱ و در سال ۱۳۶۶، پرسپولیس را ۲–۰ شکست داد. اما با وجود تلاش فراوان بازیکنان این تیم در فینال باشگاه‌های تهران در سال ۱۳۶۴ با درخشش ناصر حجازی در ضربات پنالتی به استقلال باخت و فینال سال ۱۳۶۵ را نیز با ضربه آزاد ناصر محمدخانی ۱–۰ به پرسپولیس واگذار کرد.

سپس با پیدایش دوباره تیم دارایی و قدرت گرفتن پاس، از سال ۱۳۶۷ این تیم کم‌کم افت کرد و با کوچ بازیکنان ارزشمند خود مانند کریم باوی، مجتبی محرمی، فرشاد پیوس، مرتضی فنونی زاده و رحیم یوسفی به پرسپولیس و امیر قلعه نوعی، مرتضی یکه، محمدرضا شکورزاده، مرتضی اردستانی به استقلال، تیم شاهین دهه شصت توان و قدرت خود را از دست داد.

پس از انقلاب و برای جلوگیری از هر گونه پیشامدی جعفر کاشانی که از سوی دکتر اکرامی وظیفه احیا مجدد باشگاه شاهین را عهده‌دار شده بود بر آن شد که شالوده باشگاه شاهین که دارای ورزشگاه و امکانات خود بود را از نظر حقوقی محافظت نماید، بنابراین اساسنامه باشگاه شامل ۲۵ ماده آماده و به شماره ۳۶۵۷ در تاریخ ۸ مهر ۱۳۶۸ در اداره ثبت شرکت‌ها و موسسات غیرتجاری به ثبت رسید و شروع به سازندگی باشگاه شاهین نمود و یکی از مدرن‌ترین و مجهزترین مجموعه‌های ورزشی ایران را بر اساس ارزوهای خود بنا نهاد که آن ساختن مجموعه‌ای باشکوه و مجهز در حد و اندازه بهترین باشگاه‌های ورزشی دنیا بود.[۲][۸]

این تیم در سال ۱۳۸۹ در لیگ دسته سوم ایران (با در نظر گرفتن لیگ برتر چهارمین لیگ ایران) بازی می‌کرد.

شاهین و سیاستویرایش

در آن دوران سه باشگاه تاج، دارایی و شاهین که بیشتر مردم هوادار یکی از این سه تیم بودند،[۹] شخصیت‌های نظامی و سیاسی را بر راس خود می‌دیدند که رویدادهای ورزشی را تحت تأثیر روابط آنان قرار می‌داد.[۱۰] عباس اکرامی، بنیادگذار مکتب شاهین که پیشتر سمت‌های دولتی داشته، پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و در اوج گرایش‌های ضدانگلیسی ایرانیان، به رویارویی با حکومت پهلوی مشهور بود.[۱۰] مردم کوچه و خیابان، شاهین را مرکز جریان ضدشاهنشاهی می‌دانستند[۱۰] و اکثر هواداران شاهین از مخالفان بودند.[۹] با این وجود تعابیر سیاسی در میان بازیکنان تیم چندان مصداقی نداشت[۹] و سکوهای شاهین به صورت خودجوش حرکت می‌کردند.[۹]

در مراسم بازگشایی مسابقات قهرمانی کشور سال ۱۳۴۲ که پیش از بازی دارایی – شاهین در حضور محمدرضا شاه در ورزشگاه امجدیه برگزار شد، گروهی از هواداران شاهین فریاد می‌زدند «شا» و گروهی دیگر در پاسخ فریاد می‌زدند «هین». در ادامه فشار سکوها به اندازه‌ای افزایش یافت که شاه ورزشگاه را ترک کرد و بازی نیمه کاره ماند.[۱۰]

واگذاری و اتفاقات پس از آنویرایش

در سال ۱۳۸۸ قراردادی با شرکت مدیران پوینده البرز منعقد گردید بر اساس این قرارداد کلیه فعالیت‌های فوتبال باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین به منظور سرمایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های تیم داری به این شرکت واگذار گردید. متأسفانه شرکت مدیران پوینده البرز بدون توجه به تعهدات خویش طی مدت ۵ سال نسبت به تغییر نام خود ابتدا به شاهین البرز و سپس شاهین تهران اقدام کرد؛ و در ادامه این روند غیراخلاقی نسبت به ثبت آرم ۷۲ ساله باشگاه نیز اقدام کرد؛ و اکنون تحت نام شرکت فوتبال شاهین تهران به فعالیت خویش ادامه می‌دهد؛ لذا باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین اعلام کرده‌است شرکت فوتبال شاهین تهران هیچ ارتباطی با باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین که در سال ۱۳۲۱ و توسط دکتر عباس اکرامی تأسیس گردیده نداشته و دارای شخصیت حقوقی کاملاً مجزا از باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین می‌باشد.[۱۱]

  • چرا علامت (لوگو) قدیمی باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین تغییر کرد؟

در پی ثبت علامت قدیمی باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین توسط شرکت فوتبال شاهین تهران فعلی، شاهین البرز سابق و شرکت مدیران پوینده البرز اسبق، باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین نسبت به تغییر علامت خویش اقدام و علامت جدید را که ۲ سال قبل از استفاده از علامت قبلی خود و توسط دکتر عباس اکرامی در سال ۱۳۲۰ تهیه شده بود به عنوان آرم جدید خود در اداره ثبت علائم تجاری به ثبت رساند. متأسفانه شرکت فوتبال شاهین تهران فعلی، شاهین البرز سابق و شرکت مدیران پوینده البرز اسبق با سوﺀاستفاده و خیانت در امانتی که باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین در اختیارش قرار داده بود نسبت به ثبت علامت ۷۲ ساله این باشگاه اقدام کرد.[۲]

بازیکنانویرایش

برای دیدن نام بازیکنان باشگاه شاهین، رده:بازیکنان باشگاه شاهین تهران را ببینید

بازیکنان نامدارویرایش

بازیکنان جام‌جهانی و المپیکویرایش

مربیانویرایش

افتخاراتویرایش

 
امیرمسعود برومند از نخستین بازیکنان باشگاه شاهین و تیم ملی ایران

باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین در تاریخ خود در ۸جام به قهرمانی دست یافت. شاهین هرگز موفق به قهرمانی در لیگ ایران نشده‌است، چرا که در دو دورهٔ حضور این تیم در سطح نخست فوتبال ایران لیگ سراسری ملی برگزار نمی‌شد. تیم دوم این باشگاه (شهباز) در واپسین دوره جام تخت جمشید که در پی رخ دادن انقلاب نیمه‌کاره ماند نیز صدرنشین بود. همین تیم (شهباز) در دوره چهارم جام تخت جمشید بالاتر از تیم‌های تاج و دارایی و ملوان به مقام سوم دست یافته بود. شاهین با بازیابی نام پیشین خود پس از انقلاب اسلامی ایران، علاوه بر قهرمانی در جام باشگاه‌های تهران و جام حذفی، مقام سومی جام شهید اسپندی را نیز در کارنامه دارد.

  • جام باشگاه‌های تهران
    • قهرمانی(۳): ۱۳۳۰٬۱۳۳۷٬۱۳۴۴
    • نایب قهرمانی (۸): ۱۳۶۵، ۱۳۶۴، ۱۳۴۲، ۱۳۴۰، ۱۳۳۸، ۱۳۳۶، ۱۳۲۸، ۱۳۲۷
  • جام حذفی تهران
    • قهرمانی (۵): ۱۳۶۰، ۱۳۴۲، ۱۳۲۹، ۱۳۲۸، ۱۳۲۷
    • نایب قهرمانی (۳): ۱۳۳۸، ۱۳۳۶، ۱۳۳۲

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. زارعی، اصغر. "Iran - List of Foundation Dates". RSSSF. Retrieved ۲۲ خرداد ۱۳۸۸. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ «سابقه باشگاه فرهنگی و ورزشی شاهین». وبگاه باشگاه شاهین. دریافت‌شده در ۳۱ خرداد ۱۳۸۸.
  3. علی عالی، فوتبالیست‌های تحصیلکرده پرخاشگر، روزنامه دنیای فوتبال از پارامتر ناشناخته |وب نشانی= صرف‌نظر شد (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «تاریخچه باشگاه از شاهین». وبگاه قرمزته. ۱۸ شهریور ۱۳۸۵. دریافت‌شده در ۲۱ شهریور ۱۳۸۷.
  5. «تاریخچه و معرفی باشگاه استقلال (تاج)، از تأسیس تیم دوچرخه‌سواران تا ۲ بار قهرمانی در باشگاه‌های آسیا» (PDF). روزنامه اطلاعات. ۲۲ مهر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۱۸ دی ۱۳۹۲.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «۴۰ سال بعد از انحلال تاریخی شاهین». روزنامه اعتماد. ۱۴ تیر ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۱۸ دی ۱۳۹۲.
  7. «آشنایی با باشگاه پرسپولیس». تارنمای روزنامه همشهری. ۲۲ مرداد ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۲۱ شهریور ۱۳۸۷.
  8. «افسانه مکتب شاهین از زبان "کاشی جان"». ۲۰۱۴-۰۲-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۷-۱۷.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ لارودی، اردشیر؛ امیرپور، مهدی (آبان ۱۳۸۷«تنها فوتبالیست سیاسی، پرویز دهداری بود؛ خاطرات اردشیر لارودی از شکل‌گیری باشگاه‌های فوتبال در ایران» (PDF)، شهروند امروز، ضمیمه ماهانه تاریخ شفاهی (شماره ۲)، ص. صفحه ۲۲
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ناصری، امیرحسین (۲۲ آذر ۱۳۸۶«ظهور آبی و قرمز در تاریکخانه سیاست»، روزنامه اعتماد (شماره ۱۵۱۳)
  11. «باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین». باشگاه فرهنگی ورزشی شاهین. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۱-۲۶.

پیوند به بیرونویرایش