باز کردن منو اصلی

بلندی‌های جولان

فلات و منطقه کوهستانی در سوریه

بلندی‌های جولان یا بلندی‌های گولان[۱] (به عربی: مرتفعات الجولان، یا هضبة الجولان) و (به عبری: רמת הגולן) (خوانده شود: رامات هاگولان) فلات و منطقه‌ای کوهستانی که در جنوب باختری‌ترین بخش خاک سوریه است.

بلندی‌های جولان
هضبة الجولان
רמת הגולן
Ein Fiq, Golan Heights - 20040223-03.jpg
Golan Heights Map.PNG
مختصات: ۳۲°۵۸′۵۴″ شمالی ۳۵°۴۴′۵۸″ شرقی / ۳۲٫۹۸۱۶۷°شمالی ۳۵٫۷۴۹۴۴°شرقی / 32.98167; 35.74944مختصات: ۳۲°۵۸′۵۴″ شمالی ۳۵°۴۴′۵۸″ شرقی / ۳۲٫۹۸۱۶۷°شمالی ۳۵٫۷۴۹۴۴°شرقی / 32.98167; 35.74944
کشور  سوریه
اشغال توسط  اسرائیل
مساحت
 • کل ۱٬۸۰۰ کیلومتر مربع (۶۹۰ مایل مربع)
 • زمینی ۱۲۰۰ کیلومتر مربع (۴۶۰ مایل مربع)
  ۱۲۰۰ کیلومتر مربع در اشغال اسرائیل است.
سوریه بر ۶۰۰ کیلومتر مربع کنترل دارد که نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل متحد در ۲۳۵ کیلومتر مربع آن بین اسرائیل و سوریه برای حفظ آتش‌بس میان دو کشور، حضور دارند.
بلندترین ارتفاع ۲۸۱۴ متر (۹٬۲۳۲ پا)
پست‌ترین ارتفاع ۲۱۲- متر (خطای عبارت: عملگر < دور از انتظار پا)
جمعیت (۲۰۱۸)
 • جمعیت ۴۹٬۷۰۰ کل
۲۵٬۷۰۰ عرب
۲۲٬۳۰۰ شهرک‌نشین اسرائیلی
منطقهٔ زمانی یوتی‌سی ۲:۰۰+
 • تابستان (DST) یوتی‌سی ۳:۰۰+ (یوتی‌سی )

این بلندی‌ها هم‌اکنون در اشغال اسرائیل قرار دارد و از این رو در ادبیات رسمی برخی کشورها مانند نظام جمهوری اسلامی ایران از آن با عنوان جولان اشغالی یاد می‌شود.

در اردیبهشت ۱۳۹۸ برابر آوریل ۲۰۱۹ دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، اشغال اسرائیل بر جولان را به رسمیت شناخت.[۲] این تصمیم ترامپ با مخالفت جامعهٔ جهانی، و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد مانند بریتانیا مواجه شد.[۳][۴][۵][۶][۷]

محتویات

جغرافیاویرایش

این منطقه تنها ۶۰ کیلومتر از شهر دمشق فاصله دارد. یه گونه‌ای که می‌توان دمشق را از فراز آن دید. خاک حاصلخیز این منطقه، از ویژگی‌های آن است. این منطقه، مساحتی نزدیک ۱۸۰۰ کیلومتر مربع دارد که اسرائیل ۱۲۰۰ کیلومتر آنرا اشغال کرده‌است.[۸]

بیشتر مساحت استان قنیطرهٔ سوریه در این بلندی‌ها واقع شده‌است.

موقعیت راهبردیویرایش

بلندی‌های جولان یکی از مناطق راهبرد نظامی در سوریه است. از ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۷ سوریه از این بلندی‌ها برای خمپاره‌اندازی استفاده می‌کرد.[۸]

آب باران جاری شده از بلندی‌های جولان به رود اردن می‌ریزد و یک سوم آب مورد نیاز اسرائیل را برآورده می‌کند. تنها پیست اسکی اسرائیل نیز در این منطقه قرار دارد.[۸]

هم‌اینک اسرائیل با نصب دستگاه‌های هشداردهنده بر بلندی‌های جولان، تمامی تحرکات نظامی سوریه را مراقبت می‌کند.[۹]

 
پایگاه «هار آویتال» یگان ۸۲۰۰ ارتش اسرائیل در بلندی‌های جولان سوریه

اشغال از سوی اسرائیلویرایش

جنگ شش‌روزهویرایش

اسرائیل در جنگ شش‌روزه در ۱۹۶۷ (میلادی) بخش بزرگی از بلندی‌های جولان را به اشغال خود درآورد.[۸]

 
پناهگاه بمب برای کودکان اسرائیلی در هنگام جنگ شش‌روزه در شهر دان، اسرائیل در مرز اسرائیل و بلندی‌های جولان

جنگ برای پس‌گیریویرایش

در سال ۱۹۷۳ در جنگ یوم کیپور سوریه تلاش کرد تا بلندی‌های جولان را از اسرائیل پس بگیرد. اما نیروهای اسرائیلی با وجود تلفات سنگین و با دشواری از این منطقه حفاظت کردند.[۸]

آتش‌بس درگیریویرایش

در ۳۱ مه ۱۹۷۴ قطعنامه ۳۵۰ شورای امنیت سازمان ملل متحد بین اسرائیل و سوریه، آتش‌بس اعلام کرد و از آن هنگام، نیروهای عملیات حفظ صلح سازمان ملل متحد از به عنوان نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل متحد در بلندی‌های جولان حضور دارند و بر حفظ آتش‌بس میان سوریه و اسرائیل نظارت می‌کنند. حدود ۹۰۰ صلح‌بان سازمان ملل متحد در این بلندی‌ها مستقر هستند. البته بر پایه قرارداد ۱۹۷۴ میان اسرائیل و سوریه دربارهٔ حضور صلح‌بانان سازمان ملل در بلندی‌های جولان، حضور اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد در این ماموریت‌ها مجاز نیست. همچنین یک مرز فرضی تازه با هدف جلوگیری از درگیری میان اسرائیل و سوریه تعیین شد که تا امروز پابرجا مانده‌است.[۸][۱۰][۱۱]

ضمیمه به خاک اسرائیلویرایش

اسرائیل در سال ۱۹۸۲ این مناطق را به عنوان بخشی از خاک خود اعلام کرد. این اقدام هیچگاه مورد تأیید سازمان ملل متحد قرار نگرفت.[۱۲]

به رسمیت‌شناسی اشغال از سوی آمریکاویرایش

در اردیبهشت ۱۳۹۸ برابر آوریل ۲۰۱۹ دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا اشغال اسرائیل بر جولان را به رسمیت شناخت.[۲] این تصمیم ترامپ با مخالفت جامعهٔ جهانی، و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد مانند بریتانیا مواجه شد.[۳][۴][۵][۶][۷]

تلاش حقوقی سوریه برای پس‌گیریویرایش

سوریه هرگز از ادعای ارضی خود برای پس‌گیری بلندی‌های جولان دست نکشیده و دولت سوریه، تلاش حقوقی و دیپلماتیک چشمگیری می‌کند. سوریه می‌گوید در هرگونه پیمان صلح بین اسرائیل و جهان عرب باید مسئله بازگرداندن بلندی‌های جولان به سوریه نیز گنجانده شود.[۸]

۱۹۹۹ویرایش

اسرائیل با یک توافق صلح با سوریه به شرط صلح پایدار راضی بوده‌است. در گفت‌وگوهای سال‌های ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ نیز ایهود باراک، نخست‌وزیر اسرائیل به شکل رسمی اعلام کرد که «کشورش با چنین معامله‌ای مشکلی ندارد.»[۸]

۲۰۰۳ویرایش

در سال ۲۰۰۳ بشار اسد برای گفت‌وگوهای صلح با اسرائیل اعلام آمادگی کرد. این گفت‌وگوها به نتیجه نردسیدند. زیرا سوریه خواهان بازگشت اسرائیل به پشت مرزهای سال ۱۹۶۷ است.[۸]

۲۰۰۸ویرایش

در سال ۲۰۰۸ و پیش از نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو با میانجیگری ترکیه گفت‌وگوهای غیرمستقیمی بین سوریه و اسرائیل آغاز شد. اما استعفای ناگهانی ایهود اولمرت، نخست‌وزیر وقت به دلیل پرونده فساد مالی موجب شد تا آن مذاکرات نیمه‌کاره رها شود.[۸]

۲۰۰۹ویرایش

از سال ۲۰۰۹ و پس از آغاز نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو و قدرت‌گیری راست‌گرایی افراطی، سوریه از امکان هرگونه گفتگوی صلح با اسرئیل، قطع امید کرد.[۸]

باراک اوباما تلاش کرد بین اسرائیل و سوریه گفتگوی صلح، برقرار کند. اما با آغاز بهار عربی و جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ عملاً امکان هرگونه گفتگوی دوباره از بین رفت.[۸]

۲۰۱۳ویرایش

در سال ۲۰۱۳ درگیری‌های جنگ داخلی سوریه به مرزهای بلندی‌های جولان رسید.[۸]

 
ایست بازرسی مرزی اسرائیل

۲۰۱۸ویرایش

در سال ۲۰۱۸ پس از اینکه حکومت مرکزی سوریه، بخش بزرگی از مناطق اطراف مرز در بلندی‌های جولان را تحت کنترل خود آورد با نظارت سازمان ملل متحد بار دیگر مرز خود را مانند دوران پیش از جنگ، بازگشایی کرد.[۸]

۲۰۱۹ویرایش

در سال ۲۰۱۹ پس از آنکه آمریکا اشغال اسرائیل بر بلندی‌های جولان را به رسمیت شناخت امید به صلح از همیشه کمرنگ‌تر شد.

مشکلات صلحویرایش

آب آشامیدنیویرایش

بازگشت اسرائیل به پشت مرزهای سال ۱۹۶۷ دست این کشور را از سراسر سواحل خاوری دریاچه طبریه کوتاه می‌کند. این دریاچه، بخشی از مرز اسرائیل و سوریه است. امروز دریاچه طبریه منبع اصلی آب آشامیدنی اسرائیل است و اشغال جولان باعث شده تا اسرائیل کنترل همه اطراف این دریاچه مهم را در دست داشته باشد.[۸]

شهرک‌های یهودی‌نشینویرایش

هرگونه توافق میان اسرائیل و سوریه به تخلیه شهرک‌های یهودی‌نشین می‌انجامد. چیزی که مردم اسرائیل، مخالف آن هستند. در کل، مردم اسرائیل، مخالف هرگونه توافقی هستند که باعث از دست‌رفتن بلندی‌های جولان می‌شود.[۸]

 
خانه‌های سوری‌هایی که اسرائیل با بولدوزر ویران کرده‌است

شهرک‌سازی و شهروندیویرایش

پس از مدت کوتاهی از جنگ شش‌روزه، دولت اسرائیل، شهرک‌سازی در این منطقه را آغاز کرد. تا سال ۲۰۱۹ (میلادی) بیش از ۳۰ شهرک یهودی‌نشین در این منطقه ساخته شده‌اند و نزدیک به ۲۰ هزار نفر از شهروندان اسرئیل در این شهرک‌ها زندگی می‌کنند. اسرائیل به ساکنان بلندی‌های جولان، شهروندی اسرائیل می‌دهد. همچنین ۲۰ هزار تن از شهروندان دروزی سوریه نیز همچنان در بلندی‌های جولان زندگی می‌کنند.[۸]

حضور ارتش شاهنشاهی ایران در جولانویرایش

در تاریخ ۷ مرداد ۱۳۵۴ اولین گروه از افراد ارتش شاهنشاهی ایران به درخواست سازمان ملل متحد به این منطقه اعزام شدند. این گروه ۸ نفره جهت شناسایی منطقه برای فراهم کردن شرایط برای میزبانی از چند گردان از نیروهای ارتش شاهنشاهی ایران به این منطقه اعزام شده بودند. نیروهای ایرانی می‌بایست جایگزین نیروهای ارتش پرو می‌شدند که مأموریت صلح‌بانی آنها در حال پایان بود. مدتی بعد دو گردان به این منطقه فرستاده شدند و تحت فرماندهی نیروهای سازمان ملل متحد قرار گرفتند. در فروردین ۱۳۵۶ سومین گردان که بیش از ۳۹۰ نفر بود به منطقه فرستاده شد. مأموریت این گروه، نگهبانی از منطقه تحت اختیار به مدت ۳ سال بود. در خرداد ۱۳۵۷ نیز چهارمین گردان از ارتش شاهنشاهی ایران به منطقه اعزام شد. با بالا گرفتن درگیری‌ها و اعتراضات در ایران، چهارمین گردان در ۲۸ دی ۱۳۵۷ مجبور به بازگشت به ایران شد. به دستور فرماندهان، قرار بازگشت دیگر نیروها به کشور در زمستان ۱۳۵۷ داده شد؛ ولی با ناهماهنگی‌ها و عدم وجود ستاد فرماندهی منظم به وجود آمده در کشور، تنها تعداد ۱۲۰ نفر از نظامیان در ۱۲ بهمن توانستند به ایران بازگردند و دیگران مجبور شدند ماموریت‌های خود را به نیروهای ارتش نیجریه واگذار نمایند و تا تعیین تکلیف نهایی به صورت پراکنده در شهرهای لبنان مستقر شوند. چند روز بعد از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران، سازمان ملل متحد تصمیم به تصرف و ضبط ادوات جنگی و سلاح‌های نظامیان ایرانی گرفت. دولت موقت ایران در اسفند هم۱۳۵۷ان سال تصمیم به بازگرداندن نیروهای باقیمانده در منطقه نمود و با کشتی و هواپیما، نفرات و تجهیزات آنها را به کشور بازگرداند.[۱۳]

سراسرنماویرایش

 
نگاره سراسرنما از دامنه بلندی‌های جولان.
این بلندی‌ها در سال ۱۹۶۷ و پس از پیروزی اسرائیل در جنگ شش‌روزه به تصرف اسرائیل درآمد.

پانویسویرایش

  1. جنگ یوم کیپور - بخش نخست, وزارت امور خارجه اسرائیل
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «موج گسترده واکنش‌ها به تصمیم ترامپ در مورد جولان اشغالی/افشای جاسوسی عربستان از قطر و ترکیه/ طرح امارات برای ترور رهبران طالبان/تحریم ۱۴ شخص و ۱۷ نهاد مرتبط با ایران از سوی آمریکا». تابناک. دریافت‌شده در ۲۶ مارس ۲۰۱۹.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «محکومیت تصمیم جنجالی ترامپ دربارهٔ جولان توسط مقامات سیاسی و مذهبی ۲۷ کشور جهان». صداوسیما. ۵ فروردین ۱۳۹۸.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «انگلیس هم با تصمیم جنجالی ترامپ مخالفت کرد». آفتاب. ۳ فروردین ۱۳۹۸.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ واکنش‌ها به تصمیم بحث‌انگیز ترامپ درباره ارتفاعات جولان دویچه‌وله فارسی
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ واکنش‌های جهانی؛ اتحادیه اروپا حاکمیت اسرائیل بر جولان را به رسمیت نمی‌شناسد یورونیوز فارسی
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «بلندی‌های جولان؛ انتقاد شدید اعضای شورای امنیت از تصمیم اخیر آمریکا». بی‌بی‌سی فارسی. ۸ فروردین ۱۳۹۸.
  8. ۸٫۰۰ ۸٫۰۱ ۸٫۰۲ ۸٫۰۳ ۸٫۰۴ ۸٫۰۵ ۸٫۰۶ ۸٫۰۷ ۸٫۰۸ ۸٫۰۹ ۸٫۱۰ ۸٫۱۱ ۸٫۱۲ ۸٫۱۳ ۸٫۱۴ ۸٫۱۵ ۸٫۱۶ کیوان حسینی (۲۴ اسفند ۱۳۹۷). «نیم قرن اشغال بلندی‌های جولان؛ دعوا بر سر چیست؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  9. خبرگزاری میراث فرهنگی، بازدید: ژوئن ۲۰۰۹
  10. «شورای امنیت درگیری نظامی در بلندی‌های جولان را محکوم کرد». وبگاه دویچه وله. ۷ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۵.
  11. «تقاضای روسیه برای ارسال نیروی کلاه آبی به جولان رد شد». وبگاه دویچه وله. ۸ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۵.
  12. سفر رئیس‌جمهور سوریه به ایران و اهمیت آن العربیه
  13. نیروهای حافظ صلح ارتش شاهنشاهی در لبنان وبگاه شهیاد

منابعویرایش