باز کردن منو اصلی

بیان‌السعاده فی مقامات العباده، که با نام کوتاه شده «بیان‌السعاده» شناخته می‌شود کتابی در تفسیر عرفانی و شیعی قرآن به زبان عربی است.بیان السعاده فی مقامات العباده

محتواویرایش

این کتاب تألیف عارف قرن چهاردهم هجری حاج سلطان‌محمد گنابادی ملقّب به سلطانعلیشاه از اقطاب سلسله نعمت‌اللهیه است. این اثر دومین تألیف مؤلّف است و اساس آن مانند دیگر تفسیرهای شیعی بر مبنای استشهاد به اخبار امامان شیعه‌ است. در عین حال اشارات عارفانه همراه با بحث‌های فلسفی نیز در آن آمده‌ و از نکات کلامی و احکام فقهی نیز غفلت نشده‌است. از نظر فلسفی، مؤلّف غالباً از ملاصدرا و حاج ملاّهادی سبزواری پیروی کرده‌است.

ویژگیویرایش

این تفسیر امتیازات خاصی دارد:

۱. مؤلف بین آیات قرآنی که به ترتیب یکدیگر واقع شده، از حیث معنی نیز ارتباط قرار داده است.

۲. همهٔ آیاتی که مربوط به اصول عقاید و کفر و ایمان است به مقام ولایت تفسیر شده و کفر به خدا را غالباً به کفر به مقام ولایت و همچنین ایمان را نسبت به ولایت تعبیر و تفسیر نموده است. برای کلمهٔ رب دو تعبیر قرار داده: رب مطلق که مقام الوهیت است و رب مضاف که مقام ولایت باشد.

۳. موضوع‌های مشکل و مطالبی که از نظر کلامی و عرفانی مورد اشکال است، مانند معراج و معاد را با برخورد عرفانی و فلسفی شرح داده است.

۴. سعی شده بین اخبار مختلف که در تفسیر یک آیه ذکر شده جمع و تطبیق شود؛ به عنوان مثال: مؤلف شجره منهیه که اخبار در آن باب مختلف است را تفسیر کرده که با همهٔ اقوال وفق می‌دهد.

این تفسیر با خطبه‌ای شروع می‌شود که مؤلف در آن عقاید دینی خود را ذکر نموده‌است. پس از خطبه یک مقدمه نوشته که مشتمل بر چهارده فصل(به عدد چهارده معصوم) است.

آنگاه تفسیر قرآن مجید را شروع کرده‌است.

تدوین و نشرویرایش

تألیف این تفسیر در سال ۱۳۱۱ قمری به اتمام رسید و چاپ اول آن در سال ۱۳۱۴ قمری در دو جلد منتشر شد. این تفسیر در سال۱۳۴۴ ش مجدداً در چهار جلد توسط دانشگاه تهران به صورت منقحی به طبع رسید و به همین صورت در بیروت نیز چاپ شده‌است. در سال‌های بعد توضیحات جدیدی به صورت سه کتاب مجزا به نام‌های رهنمای سعادت، قرآن مجید و سه داستان اسرارآمیز عرفانی، و سه گوهر تابناک از دریای پرفیض کلام الهی به قلم آقای حاج سلطانحسین تابنده رضاعلیشاه چاپ و منتشر شده‌است[۱]. همچنین «متن و ترجمه تفسیر شریف بیان‌السعاده فی مقامات العباده» توسّط آقایان دکتر محمّد آقارضاخانی و دکتر حشمت الله ریاضی در ۱۴ جلد بین سال‌های ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۰ توسّط مرکز چاپ و نشر دانشگاه پیام نور، نشر محسن و انتشارات سر الاسرار (ناشر هر جلد متفاوت) منتشر شده‌است.

منابعویرایش

  1. انتشار آخرین نسخه ی این سه کتاب و همچنین خودِ تفسیر بیان السعاده به وسیله ی انتشارات حقیقت صورت پذیرفته است.
  • دائرةالمعارف تشیع / زیرنظر احمد صدر حاج سید جوادی، کامران فانی، بهاءالدین خرمشاهی، حسن یوسفی اشکوری.-- تهران: نشر شهید محبی، ۱۳۷۷.-- ج ۴ // تفسیر و تفاسیر شیعه - قرن چهاردهم

مطالعه بیشترویرایش

  • رهنمای سعادت(ترجمهٔ مقدمهٔ تفسیر بیان‌السعاده با هفت سوره)، ترجمه و نگارش: سلطانحسین تابنده گنابادی، تهران: ۱۳۴۲
  • قرآن مجید و سه داستان اسرارآمیز عرفانی، ترجمه و نگارش: سلطانحسین تابنده گنابادی، تهران: 1365
  • سه گوهر تابناک از دریای پرفیض کلام الهی(ترجمه و شرح آیةالکرسی، آیات خواتیم سورهٔ بقره، آیه نور از تفسیر جلیل بیان‌السعاده)، ترجمه و نگارش: سلطانحسین تابنده گنابادی، انتشارات حقیقت، تهران: 1365
  • تفسیر سوره حمد، سید روح‌الله خمینی

پیوند به بیرونویرایش

  • دریافت کتاب «تفسیر بیان السعادة فی مقامات العبادة» به صورت کلی در یک جلددانلود