باز کردن منو اصلی

بی‌اختیاری ادرار

بی‌اختیاری ادرار به دفع غیرارادی ادرار می‌گویند. دفع ادرار هنگامی اتفاق می‌افتد که فشار داخل مثانه از فشار ناشی از تون عضلات صاف و مخطط مجرای ادراری بالاتر رود. بی‌اختیاری ادرار می‌تواند عامل مهمی در کاهش کیفیت زندگی به‌شمار رود. بسیاری از افراد مسن بی‌اختیاری ادرار را به عنوان نشانه‌ای از سن بالا می‌پذیرند و به پزشک مراجعه نمی‌کنند. اما در واقع بی‌اختیاری ادرار تظاهری از یک بیماری زمینه‌ای است و گاه موقت بوده و خودبخود برطرف می‌شود، اما در بیشتر موارد مزمن و پیشرونده است. بی‌اختیاری ادرار موقت می‌تواند به دنبال زایمان ایجاد شود. توانبخشی کف لگن و بی اختیاری ادرار و مشکلات دفعی همچون یبوست را می توان در مشورت با یک پزشک انجام داد مهمترین عوامل خطر در بی‌اختیاری ادراری شامل بارداری و زایمان مهبلی، جراحی دستگاه ادراری، ضعف عضلات کف لگن، سکته ی مغزی، چاقی مرضی، اختلالات مغزی مانند بیماری پارکینسون و تمرینات شدید ورزشی است.حکمای قدیم علت بی اختیاری ادرار را غلبه سردی ورطوبت بر مثانه وعضله ارادی واقع بر گردن مثانه ذکر کرده اند.[۱]

Urinary incontinence
طبقه‌بندی و منابع بیرونی
تخصصمیزراه‌پزشکی
آی‌سی‌دی-۱۰N39.3-N39.4, R32
آی‌سی‌دی-9-CM788.3
دادگان بیماری‌ها6764
مدلاین پلاس003142
ئی‌مدیسینmed/۲۷۸۱
پیشنت پلاسبی‌اختیاری ادرار
سمپD014549

انواعویرایش

  • بی‌اختیاری استرسی (آناتومیک): این نوع بیماری بیشتر در زنان (بخصوص پس از زایمانهای مکرر) رایج است و به علت به هم خوردن زاویه طبیعی گردن مثانه رخ می‌دهد. فرد در مواقعی مانند عطسه و خنده دچار بی‌اختیاری ادرار می‌شود.
  • بی‌اختیاری فوریتی: اگر فرد بعد از نیاز ناگهانی و قدرتمندی برای ادرار کردن دچار نشت و خروج ادرار شد، دچار بی‌اختیاری ادرار فوری است. این مشکل در کنترل مثانه ممکن است در نتیجه آسیب عصب ناشی از دیابت، سکته، عفونت یا شرایط پزشکی دیگر باشد.
  • بی‌اختیاری عملکردی: در این نوع بی‌اختیاری عملکرد دستگاه ادراری بی نقض است اما مشکل از بیماری‌هایی مانند دیابت، پارکینسون، سکته مغزی، مولتیپل اسکلروز (ام اس) و ترومای به اعصاب مثانه است.
  • بی‌اختیاری فوریتی
  • بی‌اختیاری ناشی از درمان
  • بی‌اختیاری مرکب
  • بی‌اختیاری مادرزادی
  • بی‌اختیاری تروماتیک
  • بی‌اختیاری ناشی از فیستول

تشخیصویرایش

تست‌های تشخیصی معمول عبارتند از:

  • سیستوسکوپی
  • بررسی اورودینامیک
  • آزمایش فشار مثانه(Stress)
  • Post-void residual (PVR)
  • سونوگرافی (Ultrasound)

درمان بی‌اختیاری ادراریویرایش

جهت درمان، ابتدا روش هایی که تهاجم کمتری دارند، برای فرد در نظر گرفته می شوند. برخی اقدامات درمانی عبارتند از:

  • از فرد خواسته می شود تا کمی (به مدت ۱۰ دقیقه) ادرار خود را نگه دارد. هدف از این کار، افزایش فاصله و زمان میان هر بار ادرار کردن می باشد.
  • تخلیه ادرار به طور کامل
  • بهتر است فرد هر چند ساعت یک بار ادرار کند، تا این که به مرحله اضطرار برسد و توالت برود
  • کنترل میزان مصرف آب و مایعات

تمرینات عضلات کف لگنویرایش

این قبیل تمرینات، به استحکام و تقویت عضلات و ماهیچه های این ناحیه و هم چنین پیشگیری از بی اختیاری ادرار کمک می کند. این تمرینات که با نام کلی تمرینات کگل شناخته می شوند، در درمان بی اختیاری استرسی و اضطرابی موثر هستند.

جهت انجام این تمرین، فرض کنید که می خواهید ادرار خود را نگه دارید:

ابتدا عضلات و ماهیچه های خود را برای چند ثانیه، تنگ و منقبض کنید و سپس رها کنید. این کار را چندین بار در روز تکرار کنید. نحوه صحیح انجام این تمرین را از پزشک خود بخواهید.

درمان داروییویرایش

داروهایی مانند مسدود کننده های آلفا که با شل کردن عضلات و ماهیچه های گردن مثانه، باعث می شوند تا شما راحت تر ادرار کنید.

استروژن های موضعی که به صورت کرم های واژنی نیز وجود دارند، به جوانسازی بافت واژن کمک می کنند. مصرف قرص های استروژن در درمان بی اختیاری ادرار توصیه نمی شود.

دستگاه های پزشکیویرایش

پساری. پساری حلقه ای است که در داخل واژن قرار می گیرد. این دستگاه در افرادی که به دلیل افتادگی رحم و یا لگن، دچار بی اختیاری شده اند،و به هر علتی امکان درمانهای ترمیمی برای آنها نیست می تواند موثر می باشد.

مخروط کگل.این مخروط در سه سایز است و به همراه 6 وزنه که بیمار هنگام تمرین کگل آنرا داخل واژن خود قرار میدهد و سپس ورزش کگل را انجام می دهد.طبق تحقیقات و مقالات 30 تا 70% به موثر واقع شدن ورزش کگل کمک می کند.

درمان جراحی با اسلینگویرایش

این روش قطعی ترین روش درمان نوعی از بی اختیاری است که با سرفه و خنده یا فعالیت اتفاق می افتد

این درمان با استفاده از مشهای نواری مصنوعی برای تعبیه در زیرمجرای ادرار برای حمایت مجرا استفاده می شود در این روش، پیشابراه بسته نگه داشته می شود، تا از ادرار ناگهانی به خصوص هنگام سرفه و یا عطسه پیشگیری شود. برخی اهداف جراحی عبارتند از:

  • ترمیم ماهیچه های لگن که ضعیف شده اند
  • بزرگ کردن مثانه تا حجم بیشتری از ادرار را در خود جای دهد

تزریقات داخل یا اطراف مجراویرایش

از ژلهای مصنوعی و یا اخیرا از سلولهای بنیادی و چربی در بعضی بیماران خاص میتوان استفاده کرد که تکنیک خاصی از آن در ایران توسط دکتر مجید صفوی ابداع و ثبت گردیده است.

تزریق داخل مثانهویرایش

برای بیماران با بی اختیاری فوریتی ،که به درمانهای دارویی پاسخ نمی دهند استفاده می شود.

تعبیه دریچه مصنوعی ادرارویرایش

در بیماران و بخصوص مردان با نقص یا آسیب کامل دریچه مجرای ادرار که بی اختیاری کامل دارند استفاده می شود. سابقا از دریچه های مصنوعی مدل سه قسمتی استفاده می شد که عوارض نسبتا زیادی داشت.

انواعویرایش

انواع بی‌اختیاری ادراری :هر گونه دفع غیرارادی ادرار را بی‌اختیاری ادرار می‌نامند.

بی‌اختیاری ادراری استرسی یا فشاری (sui)ویرایش

دفع بی‌اختیار ادرار در اثر تحرک و فعالیت بدنی که منجر به افزایش فشار داخل شکم شود مانند فعالیت‌هایی چون خم و راست شدن، سرفه، عطسه و غیره.

بی‌اختیاری اضطراری (urgency)ویرایش

دفع غیرارادی ادرار همراه با اضطرار شدید.

بی‌اختیاری ادراری از نوع مخلوط (MUI)ویرایش

دفع غیرارادی ادرار اضطراری همراه با بی‌اختیاری ادراری فشاری هنگام اعمال فشار، تحرک تقلا و غیره یعنی مخلوطی از بی‌اختیاری اضطراری و علائم بی‌اختیاری استرسی.

بی‌اختیاری ادراری سرریز شده (Over flow)ویرایش

بدنبال بند آمدن ادرار یا بدنبال عدم تخلیه ادرار بواسط شل بودن عضلات مثانه بعلت پر بودن بیش از حد ظرفیت مثانه به صورت قطه قطره خارج می‌گردد.

بی‌اختیاری ادراری پیوستهویرایش

بعلت فیستول بین مثانه و واژن یا فیستول حالب به واژن ایجاد می‌شود.

بی‌اختیاری ادراری شبانهویرایش

دفع غیرارادی ادرار در هنگام خواب می‌باشد.[۲]

منابعویرایش

  1. نوجوان, ‌فاطمه; شریفی, ‌حسین; هاشم‌دباغیان, ‌فتانه; قنبری, ‌زینت; کمالی‌نژاد, ‌محمد; مکبری‌نژاد, ‌روشنک (1394-04-01). "«بی اختیاری ادرار» از منظر طب کهن ایرانی". تاریخ پزشکی. 23 (7): 99–126. Check date values in: |date= (help)
  2. Campbell-Walsh Urology / 10e / 2011