باز کردن منو اصلی
صادق خان زند و درباریان (اثر نگارگری میرزا محمد صادق)
[میرزا رضاقلی خان زند پدر مرتضی خان زند، تحت نظر در دربار قاجار، اثر محمدحسن افشار، 1860
مرتضی خان آخرین خان محله یافت آباد تهران به همراه دو تن از فرزندانش، محمد و مصطفی
مصطفی یافت آبادی از اولین خلبانان نظامی ایران
سرتیپ ابوالفتح یافت آبادی در جوانی

این خانواده از طایفه زند و حاصل ازدواج دختر کریم خان زند به نام خانم کوچک با ابراهیم خان فرزند صادق‌خان زند (برادر تنی کریم خان از دیگر پادشاهان زندیه) می‌باشد که پس از سقوط حکومت زندیه به همراه لطفعلی خان زند توسط آقامحمد خان قاجار تحت اسارت به یافت آباد تهران منتقل شدند و پس از قتل لطفعلی خان در قلعه ای زندانی (قلعه یافت آباد) و سپس در همان جا ساکن گردیدند.[۱]


وجه تسمیه این نام خانوادگی به دوران آزادی زندیان از قلعه یافت آباد بر می گردد. در دوره‌های گوناگون ما بین ساکنین به رهبری بازماندگان زند و عبدالحسین میرزا فرمانفرما معروف به شازده فرمانفرما از شاهزادگان صاحب نفوذ قاجار بر سر مالکیت و اداره یافت آباد، شادشهر(اسلام شهر) و بعضی دیگر از مناطق اطراف تهران همواره اختلاف و درگیری وجود داشت که در نهایت پس از نزاعی طولانی و خشونت بار که گاهی به تیر اندازی و کشته شدن از طرفین می‌انجامید، در دوران پهلوی اول به همت و تلاش مرتضی خان زند آخرین خان یافت آباد، با رای دادگاه مالکیت بخش عمده این ناحیه از تهران از دست فرزندان فرمانفرما خارج شد.


مرتضی خان که فردی مردمدار بود، چند دهه جلوتر از قانون اصلاحات ارضی زمینه انتقال و واگذاری داوطلبانه بخش عمده‌ زمین‌های یافت آباد تهران را به مردم و کشاورزان منطقه فراهم کرد.[۲] وی در آخرین سال‌های زندگی و در زمان صدور شناسنامه در دوران پهلوی اول، نام خانوادگی یافت آبادی را برای خود و اعضای خانواده انتخاب کرد. مقبره رو به تخریب وی در قبرستان یافت آباد واقع شده‌است.


محمد یافت آبادی فرزند بزرگ مرتضی خان زند بود که در کنار پدر و در عمری نه چندان زیاد، نام نیکی از خود بجای گذاشت و به دلیل بیماری در سنین جوانی در گذشت.


مصطفی یافت آبادی فرزند دوم مرتضی خان از اولین خلبانان نظامی ایران بود که در شهریور ۱۳۲۰ در یک نوبت موفق شده بود نیروهای متوفقین را بمباران کند.


فرزند سوم مرتضی خان سرهنگ ابوالفتح یافت آبادی نیز از پیشگامان نیروی هوایی بود که در دوران جوانی (۱۳۳۵) در هفدهمین دوره مسابقات وزنه برداری قهرمانی ایران موفق به اخذ مقام قهرمانی کشور شد. وی در سال‌های پیش از انقلاب ۵۷ فرمانده پدافند هوایی شمال ایران در مرزهای شوروی و رئیس عملیات مشهور بابلسر (پایگاه پدافند هوایی بابلسر) بود. در اولین سال‌های پس از انقلاب به پیشنهاد و اصرار افسران نیروی هوایی ابوالفتح یافت آبادی از گزینه‌های اصلی جهت فرماندهی نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌آمد که وی با عدم پذیرش این سمت، فرماندهی پدافند هوایی را پذیرفت و عنوان ششمین فرمانده تاریخ پدافند هوایی ارتش و نخستین فرمانده پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران[۳] را به خود اختصاص داد. ابوالفتح یافت آبادی در سال ۱۳۵۹ بازنشسته و به درجه سرتیپی نایل آمد. وی در خرداد ماه ۱۳۹۴ در سن ۸۴ سالگی در تهران درگذشت.[۴][۵]

محمد خان یافت آبادی فرزند بزرگ مرتضی خان زند

منابعویرایش

  1. «از باغ هاي زيبا تا نزاع بين زند و قاجار». روزنامه ايران (۶۶۷۶): ۱۵. ۹۶/10/۵. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  2. آبادی*، نیما زند یافت. «روزنامه ايران96/10/5: از باغ هاي زيبا تا نزاع بين زند و قاجار». www.magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۰۲.[پیوند مرده]
  3. «پایگاه فرهنگی قرارگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیا».
  4. «درگذشت اولین فرمانده پدافند هوایی پس از انقلاب». عصر ایران. ۱۴ خرداد ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۱۵ خرداد ۱۳۹۴.
  5. «اولین فرمانده پدافند هوایی پس از انقلاب درگذشت». ایرنا. ۱۴ خرداد ۱۳۹۴.
  • ماهنامه صنایع هوایی، سال بیست و دوم، خرداد ۹۲
  • همشهری محله، 18 28 تیر 1392