خطای دید (نام‌های دیگر: خطای باصره، خطای بصری، خطای چشم) یک وهم نوری است[۱] و به‌طور کلی توهمی است که توسط سیستم فیزیولوژی دستگاه بینایی ایجاد و با یک ادراک بصری مشخص می‌شود که به نظر می‌رسد متفاوت از واقعیت است. خطای دید بسیار متنوع است و طبقه‌بندی آنها دشوار است چرا که علت اصلی آن اغلب روشن نیست[۲] با این همه، طبقه‌بندی پیشنهادشده توسط ریچارد گریگوری به عنوان یک جهت‌گیری مفید در این رابطه شناخته می‌شود.[۳][۴] از پدیده خطای دید در توانبخشی برخی از بیماری‌های روانی همچون سندرم اندام خیالی و اسکیزوفرنی هم استفاده می‌شود.[۵]

یک خطای دید. مربع A و B دقیقاً تیرگی یکسانی دارند.
Water clock zibad

پدیدهٔ سرابویرایش

سراب نیز یک نوع خطای چشمی (خطای دید) و ذهنی به حساب می‌آید. این خطای چشم، توسط انعکاس نور به وجود می‌آید. در هوا لایه‌های هوایی زیادی وجود دارند. لایه‌هایی که نزدیک ترند، مطمئناً داغ تر و شل‌تر هستند. وقتی که خورشید به زمین می‌تابد پرتوهای نور آن به زمین می‌رسند و زمین را گرم می‌کنند و با رد شدن نور خورشید از این لایه‌ها، سراب به وجود می‌آید. سراب را بیشتر می‌توانید در بیابان و در تابستان وقتی که در جاده هستید، مشاهده کنید. این خطای چشمی، گاهی اوقات به صورت آب یا به صورت آبادی دیده می‌شود.

رنگین کمانویرایش

رنگین کمان نیز یک خطای چشم است. محل قرار گرفتن رنگین کمان مهم نیست، چیزی که در تشکیل رنگین کمان مهم است، محل قرار گرفتن خورشید و قطره‌های باران است؛ زیرا وقتی نور خورشید از پشت به قطره‌های باران بتابد، قطره‌های باران مانند منشور عمل می‌کنند و نور خورشید را به هفت رنگ مختلف تجزیه می‌کند. رنگین کمان، این پدیدهٔ زیبا، چیزی است که همه آن را می‌توانند مشاهده کنند ولی این تنها بازی نور است.

پرتوهای خلاف جهت خورشید یا آنتی سولارویرایش

گاهی به نظر می‌رسد که پرتوهای خورشید در خلاف جهت منشأ خود قرار گرفته‌اند و به سمت ضد خورشید، افکنده شده‌اند. این پرتوها به دلیل انکسار و پراکندگی نور خورشید در اثر عبور از میان ذرات معلق موجود در هوا مانند گرد و غبار و بخار آب به وجود می‌آید. گاهی در بعضی نواحی ابرها یا پستی و بلندی زمین جلو خورشید را می‌گیرند و موجب می‌شوند این پرتوها به‌طور واضح دیده شوند. آنتی سولار نیز جزو خطای دید است.

پرتوهای خورشید همه با یکدیگر موازی هستند زیرا خورشید بسیار از زمین دور است. با این وجود در اکثر مواقع و به خصوص در هوای ابری یا در حوالی غروب و طلوع خورشید به نظر می‌رسد که این پرتوها از یک نقطه آغاز و به اطراف پراکنده شده‌اند یا در مورد پرتوهای آنتی سولار، درست در خلاف جهت خورشید پراکنده می‌شوند.

نگارخانهویرایش

منابعویرایش

  1. In the scientific literature the term "visual illusion" is preferred because the older term gives rise to the assumption that the optics of the eye were the general cause for illusions (which is only the case for so-called physical illusions). "Optical" in the term derives from the Greek optein = "seeing", so the term refers to an "illusion of seeing", not to optics as a branch of modern physics. A regular scientific source for illusions are the journals Perception and i-Perception
  2. Bach, Michael; Poloschek, C. M. (2006). "Optical Illusions" (PDF). Adv. Clin. Neurosci. Rehabil. 6 (2): 20–21.
  3. Gregory, Richard (1991). "Putting illusions in their place". Perception. 20 (1): 1–4. doi:10.1068/p200001. PMID 1945728. S2CID 5521054.
  4. Gregory, Richard L. (1997). "Visual illusions classified" (PDF). Trends in Cognitive Sciences. 1 (5): 190–194. doi:10.1016/s1364-6613(97)01060-7. PMID 21223901. S2CID 42228451. Archived from the original (PDF) on 12 July 2019. Retrieved 5 February 2021.
  5. .DeCastro, Thiago Gomes; Gomes, William Barbosa (2017-05-25). "Rubber Hand Illusion: Evidence for a multisensory integration of proprioception". Avances en Psicología Latinoamericana. 35 (2): 219. doi:10.12804/revistas.urosario.edu.co/apl/a.3430. ISSN 2145-4515/King, Daniel J. ; Hodgekins, Joanne; Chouinard, Philippe A. ; Chouinard, Virginie-Anne; Sperandio, Irene (2017-06-01). "A review of abnormalities in the perception of visual illusions in schizophrenia". Psychonomic Bulletin & Review. 24 (3): 734–751. doi:10.3758/s13423-016-1168-5. ISSN 1531-5320

پیوند به بیرونویرایش