دره پنجشیر

دره‌ای در ولایت پنجشیر، افغانستان
(تغییرمسیر از درهٔ پنجشیر)
منظره‌ای از درهٔ پنجشیر

درهٔ پنجشیر، یکی از مناطق افغانستان واقع در ولایت پنجشیر است. این دره از مناطق مهم ولایت پنجشیر به حساب می‌آید و نام ولایت تازۀ پنجشیر برگرفته از نام همین منطقه است.

درۀ پنجشیر در ۱۲۰ کیلومتری شمال شرقی کابل واقع شده و حدود یک میلیون نفر جمعیت دارد که اکثرشان تاجیک و فارسی‌زبانند. ارتفاع دره از سطح دریا ۲٬۲۱۷ متر است که در نقاط مرتفع‌تر تا ۶ هزار متر می‌رسد.[۱]

آرامگاه احمد شاه مسعود، فرماندۀ جنگ‌های چریکی علیه روس‌ها، در درۀ پنجشیر قرار دارد. احمدشاه مسعود در همین منطقه زاده و در همان‌جا نیز به خاک سپرده شد.[۱]

جغرافیاویرایش

بزرگ‌ترین رود این دره، رود پنجشیر است که سرچشمۀ آن در نقطه‌ای به نام ناوک در کوتل (گردنه) انجمن در کوهستان‌های هندوکش است.[۲] در میانهٔ راه رودهای غوربند و پروان و چند رود دیگر نیز به آن می‌پیوندند. در نهایت این رود به رود کابل می‌ریزد.[۱]

درۀ پنجشیر در دامنه‌های جنوبی هندوکش از دربند تا پریان یا از گلبهار تا کوتل انجمن را فراگرفته و خط عمومی آن از شمال شرق به جنوب غرب ممتد است.

منابع و ظرفیت‌هاویرایش

درۀ پنجشیر ظرفیت این را دارد که به مرکز اصلی معدن‌کاری زمرد تبدیل شود. در اوایل سدۀ یکم پس از میلاد، پلینیوس در مورد سنگ‌های قیمتی این منطقه مطالبی نوشته‌است.[۳] در سده‌های میانه، پنجشیر به دلیل استخراج معادن نقره مشهور شد و صفاریان و سامانیان سکه‌های خود را در آنجا ضرب کردند. از سال ۱۹۸۵، بلورهای ۱۹۰ قیراطی (۳۸ گرمی) در پنجشیر پیدا شده‌است که از نظر کیفیت با بهترین بلورهای معدن موزو در کلمبیا رقیب هستند.

تلاش‌های بازسازی آمریکا در پنجشیر شامل احداث جاده‌های نو و یک برج رادیویی نو است که به ساکنان دره اجازه می‌دهد تا سیگنال‌های رادیویی را از پایتخت افغانستان دریافت کنند.[۴] یک مزرعۀ بادی با ۱۰ توربین در آوریل ۲۰۰۸ در درۀ پنجشیر ساخته شد.[۵]

این دره از طریق ساخت چندین سد برق‌آبی، می‌تواند یک مرکز انرژی برای افغانستان باشد. روات می‌تواند محل نخستین سد برق‌آبی باشد. این دره می‌تواند برق پایتخت افغانستان را به‌طور کامل تأمین کند. ساخت جادۀ آسفالته به ولایت بدخشان می‌تواند به رونق این دره کمک کند. گردشگری می‌تواند منبع مهم درآمدی دیگری باشد.

پنجشیر همیشه بزرگراه مهمی بوده‌است. راه درون این دره تقریباً ۱۰۰ کیلومتر طول دارد و به دو گردنه بر فراز هندوکش می‌رسد. یکی گذرگاه خاواک (۳٬۴۸۸ متر) منتهی به دشت‌های شمالی، و دیگری گذرگاه انجمن (۴٬۴۳۰ متر) که به بدخشان می‌رود. گذرگاه انجمن توسط سپاهیان اسکندر مقدونی و تیمور استفاده شد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ سیستم جامع اطلاعات گردشگری افغانستان. ۲۰۱۹. «درۀ پنجشیر، تجلی‌گاه زیبایی و عظمت»A بازدید: ۲۴ دسامبر ۲۰۱۹. [۱].
  2. شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان >> اطلاعات عمومی
  3. Bowersox, Gary; Lawrence W. Snee; Eugene E. Foord; Robert R. Seal II (1991). "Emeralds of the Panjshir Valley, Afghanistan". Gems and Gemology. Gemological Society of America. Spring: 26–39.
  4. Anderson, John Ward (2007-09-28). "A Haven of Prosperity in Afghanistan: U.S. Building Effort Blooms in Panjshir". The Washington Post. p. A11. Retrieved 2007-10-09.
  5. "Power to the People: Getting 'off the grid'". EcoBob. 2008-07-16. Archived from the original on 2009-02-23. Retrieved 2010-01-10.