دریاچه مهارلو

دریاچه‌ای در استان فارس، ایران

دریاچهٔ مَهارلو (نام‌های دیگر: مهلو، مهلویه[۱] و ماهلویه،[۱] نام قدیمی: جنکال، یا دریاچهٔ نمک) واقع در شهرستان شیراز، از دریاچه‌های استان فارس ایران است.

دریاچهٔ مهارلو
Maharloo lake Shiraz.JPG
موقعیتایران، فارس
شهرستان شیراز، بخش کوهنجان
مختصات۲۹°۲۷′۲۷٫۰″ شمالی ۵۲°۴۸′۲۲٫۹″ شرقی / ۲۹٫۴۵۷۵۰۰°شمالی ۵۲٫۸۰۶۳۶۱°شرقی / 29.457500; 52.806361مختصات: ۲۹°۲۷′۲۷٫۰″ شمالی ۵۲°۴۸′۲۲٫۹″ شرقی / ۲۹٫۴۵۷۵۰۰°شمالی ۵۲٫۸۰۶۳۶۱°شرقی / 29.457500; 52.806361
درون‌شارش‌های کلان۳ رودخانهٔ فصلی؛ رودخانهٔ خشک، رودخانهٔ سروستان و رودخانهٔ سلطان‌آباد
برون‌شارش‌های کلانتبخیر
کشورهای حوضهایران  ایران
بیشترین طول۲۸ کیلومتر
بیشترین عرض۱۵ کیلومتر
مساحتِ رو۶۰۰ کیلومتر مربع- ۲۳۰ مایل مربع
بیشترین عمق۳ متر (۹٫۸ فوت)
ارتفاع سطح۱٬۵۰۰ متر- ۴٬۹۰۰ فوت

خاستگاه نامگذاریویرایش

نام این دریاچه، برگرفته از نام روستای مهارلو از توابع شهرستان شیراز است که در مجاورت آن قرار گرفته‌است و این روستا در بخش ساحلی دریاچه واقع است.

اصطخری این دریاچه را《جنکان》نامیده و ابوالفداء و ابن‌بطوطه آن را《جمکان》نوشته‌اند. در فارسنامه ابن بلخی و جغرافیای حمدالله مستوفی ماهلویه نوشته شده و اکنون آن‌را دریاچه《ماهلو》گویند. [۲]

جغرافیاویرایش

این دریاچه با ابعاد ۱۰×۶ در ۲۳ کیلومتری و وسعت ۲۵ هزار هکتاری[۳] جنوب‌شرقی شهر شیراز و در باختر دریاچهٔ بختگان قرار گرفته‌است. دریاچهٔ مهارلو خاوری‌ترین بخش جلگهٔ شیراز است.[۴] مهارلو دارای آبی بسیار شور است و در فصل‌های خشکی یکی از کانسارهای بزرگ نمک ایران به‌شمار می‌آید. فرآوری نمک از این دریاچه توسط مجتمع استحصال نمک وابسته به پتروشیمی شیراز انجام می‌شود.[۵]

دو رودخانه فصلی «سلطان‌آباد» و رودخانهٔ خشک دریاچهٔ مهارلو را تغذیه می‌کنند. آب چند چشمه نیز عمدتاً از قسمت‌های غربی و شمالی وارد این دریاچه می‌شوند. مهم‌ترین گونهٔ پرنده این دریاچه فلامینگو است. تنجه، اردک سرسبز، مرغابی، آبچلیک، چوکا و آنقوت به عنوان دیگر پرندگان دریاچهٔ مهارلو هستند. از این دریاچه برای تهیهٔ نمک صنایع استان فارس هم استفاده می‌شود.[۳]

در سال ۱۳۸۵ ه‍.ش با تصویب هیئت وزیران، دریاچهٔ مهارلو به عنوان یکی از ۷ منطقهٔ نمونهٔ گردشگری ایران برگزیده‌شده‌است.[۶]مهارلو، محمودآباد، بکت، برمشور، قنبری، دوبنه، انجیره و اعلاالدوله از روستاهای گردشگری پیرامون این دریاچه هستند. از کوه‌های مشرف به دریاچه می‌توان به کوه قلعهٔ گریخته، کوه شرقی و کوه شمالی اشاره کرد.

طی دوره‌ای در سال ۱۳۸۵ ه‍.ش پرواز بالگردها بر فراز این دریاچه ممنوع شد.[۲]

خشکیویرایش

 
نمایی از دریاچهٔ مهارلو از هواپیما

در خشکسالی سال ۱۳۸۷/۲۰۰۸ حدود ۹۰ درصد دریاچهٔ «مهارلو» خشک شد و از این دریاچه به غیر از نیزارها و تالاب‌های اقماری چیزی به‌جا نماند. در پی این خشکسالی از جمعیت ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار قطعه‌ای پرنده فلامینگو در دریاچهٔ مهارلو در سال ۱۳۸۷ خورشیدی تنها حدود ۵ هزار فلامینگو باقی ماند.[۳] این دریاچه در سال ۱۳۹۵ خورشیدی به‌طور صد در صد خشک شد و شهر شیراز را در خطر طوفان‌های نمک و ریزگردهای کشنده قرار داده است.

منابعویرایش

  1. فارسنامهٔ ابن بلخی
  2. لسترینج، گای (۱۳۹۳). جغرافیای تاریخی سرزمین های خلافت شرقی. تهران: علمی و فرهنگی. ص. ۲۷۱. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۴۵-۱۰۵-۸.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ خبرگزاری ایسنا بایگانی‌شده در ۲۶ اوت ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine، سرویس: اجتماعی - محیط‌زیست، ۱۳۸۷/۰۶/۰۱، ۰۸-۲۲-۲۰۰۸، کد خبر: ۸۷۰۶–۰۰۲۴۲، بازدید: اوت ۲۰۰۸.
  4. آفتاب
  5. پایان‌نامه: بررسی منابع نمک دریاچهٔ مهارلو و ناخالصی‌های آن بایگانی‌شده در ۱ اکتبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine / امیررضا باستانی؛ به راهنمایی: ناصر طالب بیدختی.
  6. ایسنا، ۱۰ شهریور ۱۳۸۵[پیوند مرده]