رودبار

شهری در استان گیلان

رودبار (رۊبار) یکی از شهرهای شمالی ایران و مرکز شهرستان رودبار، وسیع‌ترین و متنوع‌ترین شهرستانِ استان گیلان است. این شهر در مسیر اتوبان تهران-رشت و در ۲۶۸ کیلومتری تهران و ۶۰ کیلومتری رشت قرار دارد

رودبار
رۊبار
Rudbar.JPG
کشور ایران
استانگیلان
شهرستانرودبار
بخشبخش مرکزی
نام(های) دیگررودبار زیتون
مردم
جمعیت۱۵٫۴۵۴ نفر[۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۴۹۵ متر[۲]
اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۳ فرماندار = سیدجلال سیدمحمدی
وبگاهsh-roudbar.ir
جایگاه رودبارِ زیتون و الموت
John Pinkerton. Map of Persia. 1818.H. Ghilan[۳]

رودبار زیتونویرایش

  • به سبب وجود رودهای فراوان در این ناحیه، آن را «رودبار» نامیدند که به معنی سرزمین رودها می‌باشد.[۴]
  • «بار» در کلمه رودبار به مفهوم ساحل و اراضی کنار رود می‌باشد.

شهر رودبار استان گیلان برای بازشناخته شدن از رودبار الموت به نام «رودبار زیتون» نیز خوانده می‌شود. واژهٔ رودبار معانی متعددی دارد، مانند: «جایی که در آن رودخانه بسیاری جاری باشد»[۵] یا «ساحل رود یا ی کنار رود».[۶] علت نام‌گذاری رودبار، وجود چشمه‌ها و رودهای فراوان از جمله سفیدرود در این شهر است.

سفیدرود از به هم پیوستن رودهای قزل‌اوزن و شاهرود تشکیل می‌گردد و از وسط شهر رودبار می‌گذرد. این شهر از دیرباز اولین کشت‌گاهِ زیتون در ایران و دارای یکی از بهترین انواع زیتون در دنیا است. به همین دلیل به آن رودبارِ زیتون نیز گفته می‌شود. در لغت‌نامهٔ دهخدا آمده‌است: «برای تمیز دادن آن از رودبار قزوین آن را رودبار زیتون می‌گویند».[۷]

علت اصلی رویش زیتونِ با کیفیت در این شهر، آب و هوای مدیترانهای آن است. همچنین به دلیل مجاورت این شهر با کوهستان‌های رشته‌کوه البرز، به آن لفظ رودبارِ کوهپایه نیز اطلاق می‌گردد. این شهر در مرز چند منطقهٔ آب و هوایی خشک و گرم، گرم و مرطوب و نیز سرد قرار گرفته و از این نظر آب و هوایی منحصر به فرد دارد. در گونه‌بندی نیاز سالانهٔ انرژی شهرهای ایران، نیاز غالب انرژی رودبارِ گیلان، از نوع گرمایش-کم اعلام گردیده‌است.[۸]

مردم و زبانویرایش

زبان گیلکی دارای سه گویش اصلی بیه پس و بیه پیش و گالشی است.[۹] علاوه بر این به دلیل اختلاف ناچیز لهجه هر شهر با شهر دیگر، برای زبان گیلکی چند لهجه یا زیرگویش تعیین شده است که عبارتند از: رشتی، رودباری، صومعه سرایی، لاهیجانی، لنگرودی، رودسری،بندر انزلی و فومنی.[۱۰] مردم رودبار به زبان گیلکی با گویش گالشی(urban deylami) و لهجه رودباری سخن می‌گویند.[۱۱]

تقسیماتویرایش

شهر رودبار به چند منطقه تقسیم می‌شود:

  1. خلیل‌آباد
  2. پایین‌بازار
  3. بالابازار
  4. ولی‌آباد
  5. وسط‌بازار
  6. شهرک ولیعصر
  7. رستم آباد
  8. جمشیدآباد

اماکن گردشگری و باستانیویرایش

ساحل سفیدرود؛ به عنوان دومین رود بلند کشور و یکی از خروشان‌ترین رودهای کشور؛ با هوایی دلپذیر، مخصوصاً در فصل بهار و تابستان، محل توقف و تفریح بسیاری از گردشگران استان گیلان است. همچنین مغازه‌های زیتون‌فروشی و نیز پارک ساحلیِ سفیدرود، از توقف‌گاه‌های شلوغِ شهر در روزهای تعطیل سال هستند. از این مغازه‌ها می‌توان سوغاتی‌های شهر رودبار شامل بهترین انواع زیتون (شکسته، کنسروی، پرورده و …)، روغن زیتون، صابون محلی زیتون، انواع ترشیجات و محصولات متنوعِ دیگر شهرهای گیلان‌زمین شامل کلوچهٔ لاهیجان، لنگرود و فومن و نیز برخی صنایع دستی مانند گمج و … را تهیه نمود. شامی رودباری معروف‌ترین غذای رودبار است که با روغن زیتون پخته می‌شود. از تفاوت‌های این نوع شامی و دیگر شامی‌های شمالی، اندازهٔ بسیار بزرگ و نیز استفاده از یک سبزیِ کوهستانی به نام پلنگِ مِشک است. همچنین میزاقاسمی، باقالاقاتوق، ترشِ قاتوق، باقالاخاشک، تره و … نیز از دیگر غذاهای شمالی هستند که در رودبار نیز می‌توان آن‌ها را به وفور دید.

آموزشویرایش

زمین‌لرزه رودبار و منجیل (۱۳۶۹)ویرایش

زمین‌لرزه رودبار و منجیل (۱۳۶۹) در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد به وقت ایران در پنجشنبه ۳۱ خردادماه ۱۳۶۹ (برابر با ۲۱ ژوئن ۱۹۹۰ در ساعت ۲۱ به وقت گرینویچ) در نزدیکی شهر رودبار و روستاهای تابعه در استان گیلان و شمال غرب استان زنجان در ناحیه طارم علیا بروز نمود و تا شعاع ۱۰۰ کیلومتری از مرکز زمین‌لرزه موجب سی و هفت هزار نفر کشته و پانصد هزار نفر بی خانمان و خسارات جانی و مالی فراوان گردید.

نگارخانهویرایش

منابعویرایش

  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۵.
  2. چشم‌انداز جغرافیایی در مطالعات انسانی، سال نهم، شماره ۲۶، بهار ۱۳۹۳ ۱- صص. ۱۶
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/John_Pinkerton
  4. مهرالزمان نوبان (۱۳۷۶نام مکان‌های جغرافیایی در بستر زمان، تهران: انتشارات ما، ص. ۲۵۹، شابک ۹۶۴-۶۴۹۷-۰۰-۴
  5. لعت‌نامه دهخدا> رودبار. (اِ مرکب ) جایی که در آن رودخانه ٔ بسیار جاری باشد.[پیوند مرده]
  6. فرهنگ فارسی> ساحلِ رود، کنار رود.
  7. لغت‌نامه دهخدا[پیوند مرده]
  8. مقررات ملی ساختمان، مبحث نوزدهم، صرفه‌جویی در مصرف انرژی، سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، ۱۳۸۹
  9. گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.
  10. https://www.ethnologue.com/language/glk
  11. https://www.ethnologue.com/language/glk
  12. http://iauroudbar.ac.ir/
  13. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اکتبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۵.
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳، ص۱۷۰.

پیوند به بیرونویرایش