رودبار

شهری در استان گیلان

رودبار (رۊبار) یکی از شهرهای شمالی ایران و مرکز شهرستان رودبار، استان گیلان است. این شهر در ۶۰ کیلومتری شهر رشت قرار دارد. به دلیل وجود چشمه‌ها و رودهای فراوان و همچنین گستره‌ی عظیمی از درختان زیتون درجه یک به «رودبار زیتون» معروف است.[۳] باستان شناسان مناطقی را در رودبار کشف کرده‌اند که قدیمی‌ترین سکونتگاه بشر در ایران می‌باشد.[۴]

رودبار
رۊبار
Rudbar.JPG
کشور ایران
استانگیلان
شهرستانرودبار
بخشبخش مرکزی
نام(های) دیگررودبار
مردم
جمعیت۱۷٫۴۵۴ نفر[۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۴۹۵ متر[۲]
اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۳
وبگاهsh-roudbar.ir

رودبار زیتونویرایش

به سبب وجود رودهای فراوان به ویژه رود «سفید رود» در این ناحیه، آن را «رودبار» نامیدند که به معنی سرزمین رودها می‌باشد. «بار» در کلمه رودبار به مفهوم ساحل و اراضی کنار رود می‌باشد. واژهٔ رودبار معانی متعددی دارد، مانند: «جایی که در آن رودخانه بسیاری جاری باشد»[۵] یا «ساحل رود یا ی کنار رود».[۶]

سفیدرود از به هم پیوستن رودهای قزل‌اوزن و شاهرود تشکیل می‌گردد و از وسط شهر رودبار می‌گذرد. این شهر از دیرباز اولین کشت‌گاهِ زیتون در ایران و دارای یکی از بهترین انواع زیتون در دنیا است. به همین دلیل به آن رودبارِ زیتون نیز گفته می‌شود. در لغت‌نامهٔ دهخدا آمده‌است: «برای تمیز دادن آن از رودبار قزوین آن را رودبار زیتون می‌گویند».[۷]

علت اصلی رویش زیتونِ با کیفیت در این شهر، آب و هوای مدیترانهای آن است. همچنین به دلیل مجاورت این شهر با کوهستان‌های رشته‌کوه البرز، به آن لفظ رودبارِ کوهپایه نیز اطلاق می‌گردد. این شهر در مرز چند منطقهٔ آب و هوایی خشک و گرم، گرم و مرطوب و نیز سرد قرار گرفته و از این نظر آب و هوایی منحصر به فرد دارد. در گونه‌بندی نیاز سالانهٔ انرژی شهرهای ایران، نیاز غالب انرژی رودبارِ گیلان، از نوع گرمایش-کم اعلام گردیده‌است.[۸]

زبانویرایش

زبان گیلکی دارای سه گویش اصلی بیه‌پس و بیه‌پیش و گالشی است اما علاوه بر این به دلیل تغییر جزئی لهجه هر شهر با شهر دیگر، در اتنولوگ برای زبان گیلکی چند لهجه یا زیرگویش تعیین شده است که عبارتند از: رشتی، رودباری، صومعه‌سرایی، لاهیجانی، لنگرودی، رودسری، بندرانزلی و فومنی. مردم رودبار به زبان گیلکی با لهجه رودباری سخن می‌گویند.[۹]

مسعود پورهادی زبان گیلکی را از منظر آوایی به شش گونه تقسیم کرده است که طبق آن در منطقه رودبار دو گونه از زبان گیلکی به نام گونه شرقی کوهستانی و گونه جنوبی رایج است. گونه شرقی کوهستانی از کوهستان‌های شرق رودبار، دیلمان و سیاهکل تا املش و اشکورات در استان گیلان و همچنین در استان مازندران تا کوهستان‌های دو هزار تنکابن گویشورانی دارد. این گونه به نام گویش گالشی یا دیلمی معروف است. گونه جنوبی از زبان گیلکی نیز در شهرهای رستم‌آباد، رودبار، منجیل و لوشان رایج است.[۱۰]

تقسیماتویرایش

 
عکس سعید صادق پور از نمایی زیبا از رودبار در شب

شهر رودبار به چند منطقه تقسیم می‌شود:

  1. خلیل‌آباد
  2. پایین‌بازار
  3. بالابازار
  4. ولی‌آباد
  5. وسط‌بازار
  6. شهرک ولیعصر
  7. جمشیدآباد

جاذبه های گردشگری رودبارویرایش

 
چشمه بار. عکس از سعید صادق پور

سفید رودویرایش

ساحل سفیدرود؛ به عنوان دومین رود بلند کشور و یکی از خروشان‌ترین رودهای کشور؛ با هوایی دلپذیر، مخصوصاً در فصل بهار و تابستان، محل توقف و تفریح بسیاری از گردشگران استان گیلان است. همچنین مغازه‌های زیتون‌فروشی و نیز پارک ساحلیِ سفیدرود، از توقف‌گاه‌های شلوغِ شهر در روزهای تعطیل سال هستند. از این مغازه‌ها می‌توان سوغاتی‌های شهر رودبار شامل بهترین انواع زیتون (شکسته، کنسروی، پرورده و …)، روغن زیتون، صابون محلی زیتون، انواع ترشیجات و محصولات متنوعِ دیگر شهرهای گیلان‌زمین شامل کلوچهٔ لاهیجان، لنگرود و فومن و نیز برخی صنایع دستی مانند گمج و … را تهیه نمود. شامی رودباری معروف‌ترین غذای رودبار است که با روغن زیتون پخته می‌شود. از تفاوت‌های این نوع شامی و دیگر شامی‌های شمالی، اندازهٔ بسیار بزرگ و نیز استفاده از یک سبزیِ کوهستانی به نام پلنگِ مِشک است. همچنین میزاقاسمی، باقالاقاتوق، ترشِ قاتوق، باقالاخاشک، تره و … نیز از دیگر غذاهای شمالی هستند که در رودبار نیز می‌توان آن‌ها را به وفور دید.[۱۱]

تپه باستانی مارلیکویرایش

تپه مارلیک یا چراغعلی تپه یک محوطهٔ باستانی در کرانهٔ خاوری سفیدرود و در درهٔ «گوهر رود» از توابع رودبار در استان گیلان است. تپه مارلیک بقایای به جای مانده از تمدن باستانی متعلق به دست کم 1000 سال پیش از میلاد است. پژوهشگران گمان می‌برند که این تپه آرامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادگان مردمان آمارد بوده‌است. همچنین جام مارلیک به عنوان نماد قوم آمارد در گیلان شناخته می‌شود.[۱۲]

غار دربند رشیویرایش

غارهای دربند رشی در جنوب روستای رشی در بخش رحمت آباد و بلوکت شهرستان رودبار در ارتفاع حدود ۷۵۰ متری از سطح دریا واقع شده‌است. قله دلفک یا درفک با ارتفاع حدود ۲۷۳۳ متر از سطح دریا، در این منطقه واقع است. این مکان‌های باستانی شامل غار بزرگ کویل گر با طول تقریبی ۶۰ متر و غار جوکویله با طول تقریبی ۳۰ متر است که دهانه هر دو در جهت جنوب قرار دارد. طبق مطالعات جدید این غار پیش از ۲۰۰ هزار سال پیش مسکن شکارچیان عصر سنگ بوده‌است. غار دربند قدیمیترین سکونتگاه تاریخگذاری شده انسان در ایران است.[۱۳]

چشمه بارویرایش

«چشمه بار» یکی از مناطق ییلاقی شهرستان رودبار است که در ارتفاعات روستای کلشتر واقع شده است. آب این چشمه در تمامی فصول سال بسیار سرد می‌باشد. این منطقه دارای طبیعتی بکر و دست نخورده است و برای یافتن آن باید از افراد بومی منطقه کمک گرفته شود.

گل سوسن چلچراغویرایش

«گلی که فقط در ایران می‌روید»!این بهترین جمله برای معرفی این گل فوق العاده زیبا و کمیاب است. سوسن چلچراغ یکی از نادرترین گل های جهان است که در دنیا فقط در ارتفاعات داماش رودبار می‌روید. سوسن چلچراغ برای مدت کوتاهی در حدود دو ماه (خرداد و تیر) گل دارد. این گیاه از میانه‌های خرداد گل می‌دهد و گل‌های آن تا نیمه تیرماه پایدار می‌ماند. [۱۴]


آموزشویرایش

زمین‌لرزه رودبار و منجیل (۱۳۶۹)ویرایش

زمین‌لرزه رودبار و منجیل (۱۳۶۹) در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد به وقت ایران در پنجشنبه ۳۱ خردادماه ۱۳۶۹ (برابر با ۲۱ ژوئن ۱۹۹۰ در ساعت ۲۱ به وقت گرینویچ) در نزدیکی شهر رودبار و روستاهای تابعه در استان گیلان و شمال غرب استان زنجان در ناحیه طارم علیا بروز نمود و تا شعاع ۱۰۰ کیلومتری از مرکز زمین‌لرزه موجب سی و هفت هزار نفر کشته و پانصد هزار نفر بی خانمان و خسارات جانی و مالی فراوان گردید.

نگارخانهویرایش

منابعویرایش

  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۵.
  2. چشم‌انداز جغرافیایی در مطالعات انسانی، سال نهم، شماره ۲۶، بهار ۱۳۹۳ ۱- صص. ۱۶
  3. «کلمه رودبار».
  4. «قدمت رودبار».
  5. لعت‌نامه دهخدا> رودبار. (اِ مرکب ) جایی که در آن رودخانه ٔ بسیار جاری باشد.[پیوند مرده]
  6. فرهنگ فارسی> ساحلِ رود، کنار رود.
  7. لغت‌نامه دهخدا[پیوند مرده]
  8. مقررات ملی ساختمان، مبحث نوزدهم، صرفه‌جویی در مصرف انرژی، سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، ۱۳۸۹
  9. https://www.ethnologue.com/language/glk
  10. مسعود پورهادی، توصیف ساختمان فعل و مصدر در زبان گیلکی
  11. «سفیدرود».
  12. «تپه مارلیک».
  13. «دربندرشی».
  14. «سوسن چلچراغ».
  15. http://iauroudbar.ac.ir/
  16. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اکتبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۵.
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳، ص۱۷۰.

پیوند به بیرونویرایش