سراج‌الدین علی خان آرزو

سراج‌الدین علی خان (زادهٔ ۱۶۸۷ – ۲۶ ژانویهٔ ۱۷۵۶) که با تخلص آرزو هم شناخته می‌شود، شاعر و فرهنگ‌نویس اهل دهلی در دربار گورکانی بود.[۱] نوشته‌های او عمدتاً به زبان فارسی بود امّا ۱۲۷ رباعی به زبان اردو هم نگاشته‌است. او دایی میر تقی میر بود؛ همچنین استادِ او و میرزا محمد رفیع سودا، میرزا مظهر جان‌جانان و نجم‌الدین‌شاه مبارک‌ابرو بود.

سراج‌الدین علی خان آرزو
زادهٔ۱۶۸۷
آگره
درگذشت۲۶ ژانویهٔ ۱۷۵۶
لکهنو

آرزو در آگره زاده شد؛ او فرزند میرزا حسام‌الدین بود که در دربار اورنگ‌زیب چندین مقام عالی داشت. آرزو به فارسی و عربی را از کودکی آموخت و علاوه‌بر آنها اردو و سانسکریت هم می‌دانست.[۲]

او نوشتن را از ۱۴ سالگی آغاز کرد و در سال ۱۷۱۹ به دهلی رفت. آناندرام مخلص او را به آصف جاه معرّفی کرد. او نیز به او شغلی درخور داد. آرزو در خانه‌اش مجالس شعرخوانی و مشاعره برگزار می‌کرد که شاعران زیادی مانند میر تقی میر را به خود جذب کرد. در سال ۱۷۵۴، او به لکهنو و سپس ایودیا که شهر جد پدریش بود رفت. سرانجام ۱۷۵۶ در لکهنو درگذشت و در وکیل‌پورای دهلی دفن شد.[۲]

آثارویرایش

آثار آرزو عبارت هستند از:[۲]

  1. مجمع النفایس - تذکرہ شعرای زبان فارسی در شبه قارہ ھند۔
  2. سراج‌الغت - فرهنگی فارسی که در آن ارتباط فارسی و سانسکریت بحث شده‌است.
  3. چراغ هدایت - فرهنگی از اصطلاحات و واژگانی که شعر شعرای فارسی به کار رفته‌است.
  4. دیوان غزل و قصیده‌ها
  5. دیوان آثار شیرازی
  6. مهبلات عظمی - رساله‌ای در نوای گفتار
  7. عطیه کبری - رساله‌ای در نوای گفتار
  8. معیارالافکار - رساله‌ای در دستور زبان
  9. پبام شوق - مجموعهٔ نامه‌ها
  10. جوش و خروش - مثنوی
  11. مهر و ماه
  12. عبرت فسانه
  13. گوکا ری کیال - شعری بلند در وصف آمدن بهار و جشن هولی

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. Braj B. Kachru; Yamuna Kachru; S. N. Sridhar (27 March 2008). Language in South Asia. Cambridge University Press. p. 106. ISBN 978-0-521-78141-1.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Abida Samiuddin (2007). Encyclopaedic Dictionary of Urdu Literature. Global Vision Publishing Ho. p. 75. ISBN 978-81-8220-191-0.