باز کردن منو اصلی

سیارهٔ کوتوله (به انگلیسی: Dwarf planet) در تعریف اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی (مرجع رسمی برای نوآوردن زبان‌زدها و واژه‌های مربوط به اخترشناسی) از برخی جرم‌های آسمانی در سامانه خورشیدی، جرمی دارای ۴ ویژگی زیر است:

  1. در مداری به دور خورشید می‌گردد.
  2. آنقدر جرم دارد تا خودگرانی آن بر نیروهای جسم صلب غلبه کرده، جسمی با تعادل هیدرواستاتیک (تقریباً گِرد) به وجود آید.
  3. تمام مسیر (مدار) خود را از اجرام ریز و درشت جارو نکرده‌است (آن‌ها جذب یا دفع نکرده)
  4. قمر یک سیاره نیست.
پنج سیارهٔ کوتوله شناخته‌شدهٔ منظومهٔ شمسی
Ceres - RC3 - Haulani Crater (22381131691) (cropped).jpg
سرس (۱۸۰۱)
Pluto in True Color - High-Res.jpg
پلوتون (۱۹۳۰)
Eris and dysnomia2.jpg
اریس (۲۰۰۵)
Makemake with moon.JPG
Inset-kbos13.jpg
هائومیا (۲۰۰۴)
پنج سیارهٔ کوتولهٔ تأییدشده:

حد بالا و پایینی برای اندازه و جرم سیاره‌های کوتوله، دقیقاً مشخص نشده‌است. البته حد پایین را تعادل هیدرواستاتیک تعیین می‌کند، اما اندازه‌ای که در آن، این تعادل را برقرار می‌سازد، ممکن است با توجه به ترکیب و تاریخچه جسم تغییر کند. برآورد می‌شود که در سال‌های پیشِ رو، ۴۰ تا ۵۰ سیارهٔ کوتوله کشف شود. در حال حاضر پنج سیاره کوتوله در منظومه شمسی وجود دارد؛ مثلاً سیاره‌های کوتولهٔ سرس، پلوتون، هائومیا، ماکی‌ماکی و اریس. سِرس پیش از این یک سیارک به حساب می‌آمد، پلوتون یک سیاره بود، و اریس که با نام زینا (Xena) نیز شناخته می‌شود، نخستین جسم فرانپتونی بود که دریافتند از سیارهٔ مادر پلوتون بزرگ‌تر است.[۱]

جستارهای وابستهویرایش

منابع و پانویسویرایش

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dwarf planet». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۸ آوریل ۲۰۱۵.
  • کارتونن، هانو. مبانی ستاره‌شناسی. ترجمه توسط غلامرضا شاه‌علی. شیراز: انتشارات شاهچراغ. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۲۶۳۲-۷۴-۹.