باز کردن منو اصلی

ناسا

آژانسِ فضاییِ حکومت ایالات متحده آمریکا

مختصات: ۳۸°۵۲′۵۹″ شمالی ۷۷°۰′۵۹″ غربی / ۳۸٫۸۸۳۰۶°شمالی ۷۷٫۰۱۶۳۹°غربی / 38.88306; -77.01639


اداره کل ملی هوانوردی و فضا (به انگلیسی: National Aeronautics and Space Administration) به اختصار ناسا (به انگلیسی: NASA) یک سازمان مستقل در شاخه اجرایی حکومت فدرال ایالات متحده آمریکا است که مسئولیت برنامه‌ریزی .در حوزه‌های برنامه فضایی کشوری و تحقیقات مکانیک پرواز و هوافضا را برعهده دارد.
در زمان جنگ سرد و پس از پرتاب ماهوارهٔ اسپوتنیک-۱ توسط اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به فضا، آمریکا به فکر ایجاد سازمان فضایی ملی خود افتاد و ناسا در ۲۹ ژوئیهٔ ۱۹۵۸ با امضای رئیس‌جمهور وقت دوایت آیزنهاور جای کمیتهٔ رایزنی ملی هوانوردی آمریکا (ناکا) را گرفت و بنیادگذاری‌شد. توماس کیت گلنان به عنوان نخستین مدیر ناسا و هیو لاتیمر درایدن به عنوان معاون او برگزیده‌شد و فعالیت رسمی ناسا از ۱ اکتبر ۱۹۵۸ آغاز شد. نخستین ماهوارهٔ فضایی ناسا نیز اکسپلورر ۱ بود.

ناسا
NASA
NASA seal.svg
مهر ناسا
NASA logo.svg
نشان ناسا
اطلاعات کلی سازمان
بنیادگذاری ۲۹ ژوئیه ۱۹۵۸ (۱۹۵۸-07-۲۹)[۱]
سازمان پیش کمیتهٔ رایزنی ملی هوانوردی آمریکا (ناکا)[۲]
حوزهٔ قدرت نظام فدرالی ایالات متحده آمریکا
ستاد واشینگتن، دی. سی.
۳۸°۵۲′۵۹″ شمالی ۷۷°۰′۵۹″ غربی / ۳۸٫۸۸۳۰۶°شمالی ۷۷٫۰۱۶۳۹°غربی / 38.88306; -77.01639
شعار برای منفعت همگانی[۳]
کارمندان ۱۸٬۰۰۰+ (۱ اکتبر ۲۰۱۳)[۴]
بودجهٔ سالانه ۱۹/۵ میلیارد دلار آمریکا (۲۰۱۷)[۵]
عالی‌ترین مقامان سازمان رابرت ام. لایت‌فوت جونیور، مدیر[۶]
لسا روو، قائم مقام مدیر[۷]
وبگاه
nasa.gov

ناسا کار خود را با نورث امریکن ایکس-۱۵ آغاز کرد و هشت خلبان در این پروژه توانستند خود را به زیر مدار زمین برسانند. در ۱۲ آوریل ۱۹۶۲، یوری گاگارین اهل شوروی با فضاپیمای وستوک-۱ به فضا پرتاب‌شد و تبدیل به نخستین انسان فضانورد جهان شد. حدود یک ماه بعد در ۵ مه، آلن شپارد با مرکوری-رادستون ۳ از پروژهٔ مرکوری به فضا پرتاب‌شد و تبدیل به نخستین فضانورد آمریکایی شد. در ۲۰ فوریهٔ ۱۹۶۲، جان گلن با مرکوری-اطلس ۶ به فضا پرتاب‌شد و در کمتر از ۵ ساعت، ۳ بار پیرامون کرهٔ زمین گردید و تبدیل به نخستین آمریکایی شد که پیرامون زمین می‌گردد. پروژهٔ جمینای نیز دستاوردهایی مانند نخستین مانور مداری، اتصال و پهلوگیری فضاپیما و نخستین راهپیمایی فضایی آمریکا به همراه داشت.

پس از پروژهٔ جمینای، ناسا پروژهٔ آپولو را راه‌اندازی کرد که این پروژه یکی از شناخته‌شده‌ترین پروژه‌های علمی تاریخ آمریکا و جهان بوده‌است. در ۲۱ ژوئیهٔ ۱۹۶۹، نیل آرمسترانگ و باز آلدرین در طول مأموریت آپولو ۱۱ بر کرهٔ ماه گام نهادند و تبدیل به نخستین انسان‌هایی شدند که بر ماه گام برمی‌دارند. طی پروژهٔ آپولو، ۱۲ فضانورد مرد بر ماه گام نهادند. پس از مأموریت آپولو ۱۷ که بازپسین سفر بشر به ماه بود، دیگر پای هیچ انسانی به ماه نرسید. اسکای‌لب نخستین ایستگاه فضایی آمریکا بود و ایستگاهی ملی بود. در سال ۱۹۷۵، ناسا و سازمان فضایی فدرال روسیه پروژه‌ای مشترک به نام پروژهٔ آزمایشی آپولو–سایوز انجام‌دادند که این پروژه نخستین مأموریت فضایی بین‌المللی بود. از سال ۱۹۸۱ تا ۲۰۱۱، ناسا پروژه‌ای به نام برنامه شاتل‌های فضایی را اجرا کرد و این پروژه شامل ۱۳۵ پرواز فضایی بود و فاجعه‌های چلنجر و کلمبیا را هم به همراه داشت. ناسا در ایستگاه فضایی بین‌المللی مشارکت دارد. به غیر از ناسا، ۱۵ عضو دیگر که ۱۱ عضو از آن‌ها اعضای سازمان فضایی اروپا هستند، در این پروژهٔ بین‌المللی مشارکت دارند. علاوه بر فضاپیماهای سرنشین‌دار، ناسا فضاپیماهای بدون سرنشینی را نیز مانند نیوهورایزنز و مریخ‌نورد کنجکاوی به فضا پرتاب کرده‌است.

مدیر ناسا بالاترین شخص تصمیم‌گیرندهٔ این سازمان است. مدیر کنونی ناسا جیم برایدنستاین و معاون او جیمز مورهارد است. ناسا دارای ۱۲ مرکز مانند مرکز فرماندهی ناسا و مرکز پژوهشی ایمز است. میزان بودجهٔ سالانهٔ ناسا سیر صعودی دارد. درصد این بودجه از بودجهٔ نظام فدرالی ایالات متحدهٔ آمریکا در سال ۱۹۶۶ به اوج خود و به عدد ۴٫۴۱ رسید.

محتویات

بنیادگذاریویرایش

از سال ۱۹۴۶ میلادی، کمیته رایزنی ملی هوانوردی آمریکا (ناکا) هواپیماهای راکتی مثل بل ایکس-۱ زبرصوت را مورد آزمایش قرار داده بود.[۸] در اوایل دهه ۱۹۵۰، پویشی در پروژه سال جئوفیزیک جهانی (۱۹۵۷–۵۸) برای ساخت یک ماهواره مصنوعی به راه افتاده بود. پروژه ونگارد، از تلاش‌های آمریکا در این پروژه بود. با پرتاب ماهوارهٔ اسپوتنیک-۱ در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ به فضا به عنوان نخستین ماهواره مصنوعی، ایالات متحده توجه خود را به سمت شرکت در پروژه‌های فضایی معطوف کرد. در آن زمان کشورها (آمریکا، روسیه و هم‌پیمانان هر دو کشور) درگیر جنگ سرد و در آرزوی برتری جهانی نسبت به کشور دیگر بودند. پرتاب اسپوتنیک-۱ و مسائلی دیگر منجر شد که آمریکا به فکر ایجاد سازمانی مانند بنیاد ملی علوم، کمیسیون انرژی اتمی ایالات متحده آمریکا و کمیتهٔ رایزنی ملی هوانوردی آمریکا بیفتد. در ۲۵ نوامبر ۱۹۵۷، سناتور لیندون بینز جانسون جلساتی مبنی بر فضانوردی و فعالیت‌های موشکی آغاز کرد. این جلسات منجر بر این شد که مجلس سنای ایالات متحده آمریکا در ۶ فوریهٔ ۱۹۵۸ کمیته‌ای در مورد فضا و هوانوردی و با هدف تشکیل یک سازمان فضایی به ریاست لیندون جانسون تشکیل دهد. از سوی دیگر، کنگره ایالات متحده آمریکا قصد داشت که جان ویلیام مک‌کورمک را به ریاست سازمان فضایی آمریکا برساند.[۱] کنگره ایالات متحده آمریکا در پی پیش آمدن تهدیدی علیه امنیت ملی و پیشرو بودن آمریکا در زمینه فناوری، متوجه نیاز به اقدام فوری و سریع شد. در کنار آن، دوایت آیزنهاور، رئیس جمهور وقت، به همراه هیئت مشاوران، معیارهای بیشتری را مدنظر قرار دادند. در ۱۲ ژانویه ۱۹۵۸، ناکا «کمیته ویژه فناوری فضایی» را به فرماندهی گایفورد استیور تشکیل داد.[۹] در ۱۴ ژانویه ۱۹۵۸، هیو لاتیمر درایدن، رئیس ناکا، اعلامیه «برنامه تحقیقاتی ملی فناوری فضایی» را منتشر کرد که بیان می‌داشت:[۱۰]

مستندی کوتاه درباره آغاز ناسا

این [موضوع] ضرورت و اهمیت زیادی برای کشور ما با در نظر گرفتن اعتبار ما به عنوان یک ملت و ضرورت نظامی پاسخ به این چالش [اسپوتنیک] با برنامه جدی تحقیق و توسعه در جهت فتح فضا دارد ... بر این اساس، پیشنهاد شده که تحقیقات علمی، وظیفه یک سازمان ملی غیرنظامی باشد ... ناکا می‌تواند با توسعه و گسترش سریع با تلاش خود، رهبری فناوری فضایی را فراهم کند.[۱۰]

از آن‌جا که این سازمان، فقط فعالیت‌های فضایی غیرنظامی را انجام می‌داد، دارپا در فوریه ۱۹۵۸ برای توسعه فناوری‌های فضایی برای استفاده‌های نظامی به وجود آمد.[۱۱]

با امضای «سند ملی هوانوردی و فضا» در ۲۹ ژوئیه ۱۹۵۸ توسط آیزنهاور، ناسا رسماً تأسیس شد. با شروع کار عملیاتی این سازمان در ۱ اکتبر ۱۹۵۸، ناسا امکانات سازمان ۴۳ ساله ناکا، شامل ۸٬۰۰۰ کارمند، بودجه سالانه ۱۰۰ میلیون دلاری، سه آزمایشگاه تحقیقاتی بزرگ (مرکز تحقیقات لنگلی، مرکز تحقیقات ایمز و مرکز تحقیقات گلن) و دو مجموعه مخصوص انجام آزمایش کوچک، را در اختیار گرفت.[۱۲] نماد رسمی ناسا در سال ۱۹۵۹ توسط رئیس‌جمهور آیزنهاور به تأیید رسید.[۱۳] منابع سازمان موشک بالستیک ارتش و آزمایشگاه تحقیقاتی دریایی ایالات متحده هم با ناسا ادغام شدند. یکی از مهم‌ترین عوامل ورود ناسا به رقابت فضایی با شوروی، فناوری برنامه راکت آلمانی به رهبری ورنر فون براون بود که حالا در سازمان موشک بالستیک ارتش کار می‌کرد و این طرح را با طرح‌های پیشین دانشمند آمریکایی، رابرت گدارد، ادغام کرده بود.[۱۴] تلاش‌های پیشین نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا[۱۲] و بسیاری از برنامه‌های فضایی دارپا هم به ناسا منتقل شدند.[۱۵] در دسامبر ۱۹۵۸، ناسا کنترل آزمایشگاه پیش‌رانش جت، مرکزی تحت مدیریت مؤسسه فناوری کالیفرنیا، را بر عهده گرفت.[۱۲]

کارمندان و رهبریویرایش

 
پرتره رسمی جیم برایدنستاین از ناسا، در ۲۶ آوریل ۲۰۱۸ در مرکز فرماندهی ناسا در واشینگتن دی.سی.

رهبر سازمان، مدیر ناسا، توسط رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا نامزد شده و برای تأیید، به مجلس سنای ایالات متحده آمریکا می‌رود. این فرد، به رئیس‌جمهور گزارش می‌دهد و نقش مشاور ارشد علوم فضایی را دارد. با این که اکتشافات فضایی ظاهراً حزبی نیستند، این نامزد معمولاً با توجه به حزب سیاسی رئیس جمهور وقت (دموکرات یا جمهوری‌خواه) تعیین می‌گردد و معمولاً با تغییر حزب ریاست جمهوری، ریاست ناسا هم تغییر می‌کند. تنها استثنائات این جریان تا کنون، موارد زیر هستند:

  • توماس او. پین، که در زمان ریاست جمهوری لیندون بی. جانسون دموکرات برگزیده شد، در زمان ریاست جمهوری ریچارد نیکسون جمهوری‌خواه به عنوان ریاست ناسا باقی ماند، هرچند نیکسون تلاشی در جهت برگزیدن نامزد پیشنهادی خود انجام داد ولی شکست خورد. پین در مارس ۱۹۶۹ توسط سنا تأیید شد و در سپتامبر ۱۹۷۰ مشغول به کار شد.[۱۶]
  • جیمز فلچر جمهوری‌خواه، که توسط نیکسون برگزیده شده و در آوریل ۱۹۷۱ مورد تأیید قرار گرفت، تا مه ۱۹۷۷ و در زمان ریاست جمهوری جیمی کارتر دموکرات، به عنوان رئیس ناسا باقی ماند.
  • دنیل گلدین توسط جرج اچ. دابلیو بوش جمهوری‌خواه برگزیده و در تمام دوره ریاست جمهوری بیل کلینتون دموکرات، به عنوان رئیس ناسا فعالیت می‌کرد.
  • رابرت لایت‌فوت جونیور، مدیر وابسته به باراک اوبامای دموکرات، در زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ جمهوری‌خواه و تا قبل از تأیید نامزد مورد پیشنهاد ترامپ، جیم برایدنستاین، در آوریل ۲۰۱۸، در نقش ریاست ناسا باقی ماند.[۱۷] با وجود استقلال سازمان، بقا یا توقف پروژه‌ها می‌تواند مستقیماً به خواست رئیس‌جمهور بستگی داشته باشد.[۱۸]

نخستین مدیر این سازمان، توماس کیت گلنان بود که توسط دوایت آیزنهاور جمهوری‌خواه در ۱ اکتبر ۱۹۵۸ به عنوان مدیر این سازمان منصوب شد. در طول دوره ریاست، او پروژه‌های مختلف توسعه فضایی ایالات متحده را گرد هم آورده و جمع‌آوری کرد.[۱۲]

 
ساختار سازمانی ناسا (۲۰۱۵)[۱۹]

دومین مدیر ناسا، جیمز ای وبب (۱۹۶۱–۱۹۶۸)، که توسط رئیس‌جمهور جان اف. کندی برگزیده شد، فردی دموکرات بود که نخست در دوران ریاست جمهوری هری ترومن فعالیت می‌کرد.[۲۰] برای پیاده‌سازی برنامه فضایی آپولو و اجرایی شدن هدف کندی مبنی بر فرود روی ماه تا پایان دهه ۱۹۶۰، وبب بازسازی‌های مدیریتی و گسترش تأسیسات گسترده‌ای را اعمال کرد و مرکز فضایی جانسون و پایگاه فضایی کندی را راه‌اندازی کرد. با تکیه بر میراث کندی، رئیس‌جمهور لیندون بی. جانسون، که در نوامبر ۱۹۶۳ جایگزین کندی شد، برنامه آپولو را با نگهداری وبب در جایگاه خود ادامه داد، اما وبب در اکتبر ۱۹۶۸ و پیش از رسیدن برنامه آپولو به هدف خود، استعفا داد و ریچارد نیکسون، رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه، توماس او. پین را جایگزین وی کرد.[۲۰]

جیمز فلچر، مسئول برنامه‌ریزی‌های اولیه برنامه شاتل‌های فضایی در دوران ریاستش در زمان ریاست جمهوری ریچارد نیکسون بود. دوره دوم ریاست وی بر ناسا از مه ۱۹۸۶ تا آوریل ۱۹۸۹ در دوره ریاست جمهوری رونالد ریگان برای کمک به ادامه حیات سازمان پس از انفجار فضاپیمای چلنجر ادامه یافت.[۲۱]

چارلز بولدن، فضانورد سابق، دوازدهمین رئیس ناسا از ژوئیه ۲۰۰۹ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۱۷ بود.[۲۲][۶] بولدن در کنار ریچارد اچ ترولی (۱۹۸۹–۱۹۹۲) و فردریک دی گریگوری (۲۰۰۵–تا کنون) یکی از سه فضانورد پیشین است که بعدتر، ریاست ناسا را بر عهده گرفته‌اند.[۲۳] معاون بولدن تا سپتامبر ۲۰۱۳، لری گارور بود،[۲۴] اما وی در ۶ سپتامبر ۲۰۱۳ استعفا داد.[۷]

مدیریت سازمان در مرکز فرماندهی ناسا در واشینگتن، دی.سی. واقع شده و جهت‌گیری و هدایت کلی سازمان را مشخص می‌کند.[۲۵] به جز در موارد استثنا، کارمندان خدمات مدنی ناسا باید از شهروندان ایالات متحده آمریکا باشند.[۲۶]

برنامه‌های پرواز فضاییویرایش

 
۲۸ مه ۱۹۶۴، در مرکز کنترل پرواز موشک ساترن ۱. شخص وسط تصویر، ورنر فون براون است.

ناسا تعداد زیادی برنامه پرواز فضایی با و بدون سرنشین را در تاریخ خود به انجام رسانده است. برنامه‌های بدون سرنشین، موجب شدند تا نخستین ماهواره مصنوعی با کاربرد علمی و مخابراتی به مدار زمین فرستاده شود. این برنامه‌ها، همچنین سبب فرستاده شدن کاوشگرهایی برای اکتشاف در منظومه شمسی شده‌است. نخستین سیاره‌ها، زهره و مریخ هستند و برای سیاره‌های خارجی، از وویجرها استفاده شده‌است. برنامه‌های فضایی با سرنشین، موجب فرستاده‌شدن نخستین آمریکایی‌ها به مدار نزدیک زمین و برنده‌شدن در رقابت فضایی با اتحاد جماهیر شوروی، از طریق فرود دوازده انسان روی ماه از سال ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲ در قالب برنامه فضایی آپولو، شده‌است. این برنامه‌ها با همکاری کشورهای دیگری همچون روسیه، همچنین منجر به توسعه شاتل فضایی مخصوص مدار نزدیک با قابلیت مصرف دوباره و ایستگاه فضایی شده‌اند. برخی مأموریت‌ها، از جمله فضاپیمای گالیله، که ابتدا توسط فضانوردان به مدار زمین و از آن‌جا بدون دخالت انسان، به مشتری رفت، شامل هر دو بخش با و بدون سرنشین بوده‌اند.

برنامه‌های دارای سرنشینویرایش

مستندی درباره پروازهای فضایی در ناسا

برنامه آزمایشی ساخت هواپیما با منبع تغذیه راکت، توسط ناکا ایجاد شد و توسط ناسا برای پشتیبانی برنامه‌های دارای سرنشین، به کار گرفته شد.[۲۷] این برنامه، با یک برنامه ساخت کپسول فضایی تک‌نفره همراه شد و پس از آن هم برنامه‌ای برای توسعه کپسول فضایی دونفره به‌راه افتاد.[۲۸] در واکنش به از دست رفتن اعتبار و هراس از نبود امنیت ملی در نتیجه پیشگامی فضایی شوروی در آن زمان، جان اف. کندی هدف جاه‌طلبانه «فرود یک انسان روی ماه تا پایان [دهه ۱۹۶۰]، و بازگشت با امنیت وی به زمین» را برای ایالات متحده قرار داد.[۲۹][۳۰] این هدف در سال ۱۹۶۹ و با برنامه آپولو محقق شد و در ادامه، ناسا اهداف جاه‌طلبانه‌تری همچون مأموریت سفر انسان به مریخ را برای خود تنظیم کرد.[۲۹] با این وجود، کاهش میزان تهدید و تغییر اولویت‌های سیاسی، تقریباً بلافاصله موجب لغو بیشتر این برنامه‌ها گشت.[۳۱][۳۲] ناسا توجهش را به یک آزمایشگاه فضایی موقت منشأگرفته از آپولو و توسعه شاتل فضایی مخصوص مدار نزدیک با قابلیت استفاده مجدد معطوف کرد.[۳۱][۳۲] در دهه ۱۹۹۰، بودجه توسعه یک ایستگاه فضایی دائمی در مدار زمین با همکاری دیگر ملل، به ناسا داده شد.[۳۳][۳۴] روسیه، که در دوران جنگ سرد، رقیب فضایی ایالات متحده به شمار می‌رفت، هم در توسعه این ایستگاه نقش داشته‌است.[۳۵]

نورث امریکن ایکس-۱۵ (۱۹۶۸–۱۹۵۸)ویرایش

 
نیل آرمسترانگ، خلبان نورث امریکن ایکس-۱۵، کنار هواپیما ایستاده‌است.[۳۶]

ایکس-۱۵ یک راکت ابرصوت آزمایشی و تحقیقاتی ناکا بود که با همکاری نیروی هوایی و دریایی ایالات متحده ساخته شده بود. طرح این وسیله، شامل بدنه‌ای بلند و باریک بود که در اطراف بدنه خود، دارای پسارگیر بود و همراه با سامانه‌های کنترل رایانه‌ای اولیه و مخزن سوخت در اطراف بدنه آن طراحی شده بود.[۳۷] جنس بدنه این هواپیما، تیتانیم سیاه است.[۳۸][۳۹] پیشنهادهای طراحی در ۳۰ دسامبر ۱۹۵۴ برای بدنه و ۴ فوریه ۱۹۵۵ برای موتور راکت، منتشر شدند.[۴۰] در سپتامبر ۱۹۵۵، قرارداد طراحی بدنه با نورث امریکن اوییشن بسته شد[۴۱] و در سال ۱۹۵۶، قرارداد بین ری‌اکشن موتورز و ناسا، باعث استفاده از موتور ایکس‌ال‌آر۳۰ در این هواپیما گشت و با این دو قرارداد، سه فروند هواپیما ساخته شدند.[۴۱] یک نمونه ایکس-۱۵ از روی بال یکی از دو بوئینگ بی-۵۲ استراتوفورترس ناسا، که با نام بالز ۸ شناخته می‌شوند، برای آزمایش به پایین پرتاب شد. پرتاب در ارتفاع بالاتر از حدود ۴۵٬۰۰۰ پا (۱۴ کیلومتر) و با سرعت حدود ۵۰۰ مایل (۸۰۵ کیلومتر) در ساعت انجام شد.[۴۲][۴۳] پهنا و ارتفاع ایکس-۱۵ به ترتیب ۱۵/۵ متر (۵۱ فوت) و ۴ متر (۱۳ فوت) و هم‌چنین پهنای بال آن ۶/۷ متر (۲۲ فوت) و وزن ناخالص آن ۱۷٬۲۳۷ کیلوگرم (۳۸٬۰۰۰ پوند) است.[۳۶]

دوازده خلبان از نیروی هوایی، دریایی و ناکا (و بعدتر، ناسا) انتخاب شدند.[۴۴][۴۵] در مجموع، ۱۹۹ پرواز بین سال‌های ۱۹۵۹ و ۱۹۶۸ انجام شد[۴۶][۴۷] که نتیجه آن‌ها، ثبت رکورد جهانی بالاترین سرعت ثبت‌شده با یک هواپیمای دارای سرنشین (تا ۲۰۱۴) با حداکثر سرعت ۶٫۷۲ ماخ (۴٬۵۱۹ مایل، ۷٬۲۷۳ کیلومتر بر ساعت) بود.[۴۸][۳۷] رکورد ارتفاع ایکس-۱۵، برابر با ۳۵۴٬۰۰۰ پا (۱۰۷٫۹۶ کیلومتر) است.[۴۸] هشت خلبانی که توانستند در ارتفاع بالاتر از ۲۶۰٬۰۰۰ پا (۸۰ کیلومتر) پرواز کنند، مورد تقدیر قرار گرفتند و دو پرواز جوزف ای واکر از ارتفاع ۱۰۰ کیلومتر (۳۳۰٬۰۰۰ پا) هم رد شد که با توجه به معیارهای فدراسیون بین‌المللی هوانوردی، پرواز فضایی به شمار می‌آید. در برنامه ایکس-۱۵، از برنامه‌های فنی‌ای همچون لباس فضانوردی یا تعریف افق برای مسیریابی استفاده شد که بعدتر در دیگر مأموریت‌های دارای سرنشین ناسا به کار گرفته شدند.[۴۸] داده‌های ورود به جو و فرود، برای طراحی شاتل فضایی، برای ناسا اهمیت زیادی داشتند.[۳۷] نمونه‌ای از ایکس-۱۵ اکنون در موزهٔ ملی هوافضای اسمیتسونین در واشینگتن، دی. سی. قرار دارد.[۳۶]

هشت خلبان از دوازده خلبان این هواپیما توانستند خود را به فضای زیر مدار زمین برسانند و با سرعت بیش از ۶ ماخ پرواز کنند. ایکس-۱۵ نخستین وسیلهٔ نقلیه‌ای بود که توانست با سرعت مافوق صوت (بیشتر از ۵ ماخ) پرواز کند. این هواپیما پنجمین وسیلهٔ نقلیهٔ سریع با بیش‌ترین سرعت آن ۷٬۲۷۴ کیلومتر بر ساعت (۴٬۵۲۰ مایل بر ساعت) است و تا ارتفاع ۱۰۸ کیلومتر (۶۷ مایل) بالاتر از سطح زمین رسیده‌است.[۴۹]

پروژهٔ مرکوری (۱۹۶۳–۱۹۵۸)ویرایش

 
پرتاب فضاپیمای مرکوری-رادستون ۳ که آلن شپارد را به فضا برد. (۵ مه ۱۹۶۱)

پروژهٔ مرکوری نخستین مأموریت فضایی سرنشین‌دار ناسا بود.[۵۰][۵۱] با فاصله کمی از شروع رقابت فضایی، یکی از اهداف اولیه، قرار گرفتن یک انسان در مدار زمین در اولین فرصت ممکن بود.[۵۲] با توجه به این موضوع، ساده‌ترین فضاپیمای با قابلیت پرتاب، برای انجام مأموریت انتخاب شد.[۵۳] برنامه ام‌آی‌اس‌اس نیروی هوایی ایالات متحده برای طراحی بسیاری از فضاپیماهای دارای سرنشین از جمله هواپیماهای راکتی مثل ایکس-۱۵ یا کپسول‌های فضایی کوچک بالستیک به کار رفته بود. تا سال ۱۹۵۸، طرح‌های هواپیمای فضایی لغو شده و کپسول فضایی بالستیک، جایشان را گرفته بود.[۵۴]

ناسا در همان سال ساخته شد و برنامه نیروی هوایی هم با انتقال به ناسا، «پروژه مرکوری» نام گرفت. هفت فضانورد از میان نامزدان از نیروی دریایی، نیروی هوایی و تفنگداران انتخاب شدند. پروازهای فضایی مرکوری به‌طور کلی شامل دو دسته بود: «فضاپیماهای رادستون» برای پروازهای زیر مداری و «فضاپیماهای اطلس» برای پروازهای مداری طراحی شده‌بودند.[۵۵] در ۵ مه ۱۹۶۱، آلن شپارد در مأموریت مرکوری-رادستون ۳ و در مدت پرواز ۱۵ دقیقه پرواز بالستیک، به عنوان نخستین آمریکایی، به فضا رفت.[۵۳][۵۶][۵۷] جان گلن، نخستین شخص آمریکایی بود که به مدار زمین رسید. این مأموریت، با نام مرکوری-اطلس ۶، در ۲۰ فوریه ۱۹۶۲ و با اطلس ال‌وی-۳بی انجام شد و گلن توانست در آن، سه بار مدار زمین را طی کند.[۵۸][۵۹] پس از این مأموریت، سه پرواز مداری دیگر هم انجام شدند که مأموریت مرکوری-اطلس ۹ در ۱۵–۱۶ مه ۱۹۶۳ و با همراهی گوردون کوپر و ۲۲ بار طی کردن مدار زمین، بیشترین رکورد آن‌ها محسوب می‌شود.[۶۰] کاترین جانسون[الف]، مری جکسون[ب] و دوروثی وان،[پ] سه اپراتوری بودند که محاسبات مسیریابی را در دوران رقابت فضایی انجام می‌دادند.[۶۱][۶۲][۶۳] کاترین جانسون به دلیل انجام محاسبات مسیریابی برای مأموریت جان گلن در سال ۱۹۶۲، که در آن، همزمان با رایانه، همان محاسبات را روی کاغذ هم می‌نوشت، شناخته شده‌است.[۶۱]

اتحاد جماهیر شوروی، توسعه فضاپیمای تک‌نفره خودش، پروژه وستوک، را ادامه داد. با فرستادن یوری گاگارین به مدار زمین در مأموریت وستوک-۱ در آوریل ۱۹۶۱، شوروی، یک ماه زودتر از آمریکا یک انسان را به فضا فرستاد و تبدیل به اولین کشوری شد که قابلیت فرستادن انسان به فضا را پیدا کرده بود.[۶۴][۶۵] در اوت ۱۹۶۲، شوروی توانست یک پرواز تقریباً چهار روزه را با استفاده از وستوک ۳ و با همراهی آندریان نیکولایف به ثبت برساند[۶۶] و همچنین، همزمان با آن، توانست وستوک ۴ را بسازد. این فضاپیما، برای حمل پاول پوپوویچ استفاده شد.[۶۷]

پروژهٔ جمینای (۱۹۶۶–۱۹۶۲)ویرایش

 
ادوارد هیگینز ویت در جمینای ۴: نخستین راهپیمایی فضایی آمریکا، ۱۹۶۵

بر اساس تحقیقات انجام‌گرفته در جهت توسعه قابلیت‌های فضانورد مرکوری به پروازهای طولانی‌مدت، میعادگاه فضایی و فرود دقیق روی زمین، پروژه جمینای با دو نفر و در سال ۱۹۶۲ برای غلبه بر رهبری شوروی و پشتیبانی از برنامه فرود روی ماه آپولو راه‌اندازی شد. از اهداف این پروژه، رسیدن به راهپیمایی فضایی، میعادگاه فضایی و اتصال و پهلوگیری بود. نخستین پرواز دارای سرنشین این پروژه، جمینای ۳، توسط گاس گریسوم و جان یانگ در ۲۳ مارس ۱۹۶۵ انجام شد.[۶۸] تا سال ۱۹۶۵ و ۱۹۶۶، نه مأموریت در قالب این پروژه انجام گرفت که شامل مأموریت استقامت چهارده‌روزه، میعادگاه، اتصال و پهلوگیری و جمع‌آوری داده‌های پزشکی در حالت بی‌وزنی انسان‌ها بود.[۶۹][۷۰] جیمز مک‌دیویت و ادوارد هیگینز ویت که فضانوردان جمینای ۴ (پرتاب: ۳ ژوئن ۱۹۶۵؛ فرود: ۷ ژوئن ۱۹۶۵) بودند، نخستین راهپیمایی فضایی آمریکا را انجام‌دادند.[۷۱]

شوروی در زمان قرارگرفتن نیکیتا خروشچف در مقام نخست‌وزیر این کشور، با تبدیل فضاپیماهای وستوک به واسخودهای ۲ یا ۳ نفره، به رقابت با جمینای پرداخت. شوروی موفق شد تا پیش از نخستین پرواز جمینای، دو مأموریت دارای سرنشین را انجام دهد.[۷۲] نخستین پرواز سه‌سرنشین شوروی در ۱۹۶۴ انجام گرفت[۷۳][۷۴] و نخستین راهپیمایی فضایی این پروژه هم در ۱۸ مارس ۱۹۶۵ انجام شد؛ وسخود-۲ به فرماندهی پاول بلیایف و خلبانی الکسی لئونوف به فضا پرتاب‌شد و لئونوف به مدت ۱۰ دقیقه راهپیمایی فضایی کرد و نخستین راهپیمایی فضایی بشر به وقوع پیوست.[۷۵][۷۶][۷۷][۷۸] پس از آن، برنامه لغو شد و جمینای پیشرفت کرد. سرگئی کارالیوف هم فضاپیمای سایوز را در واکنش به آپولو توسعه داد.[۷۹]

هدف اصلی جمینای، آزمودن تجهیزات و روش‌های مأموریت و آموزش فضانوردان برای مأموریت‌های آیندهٔ پلوتو بود. از اهداف کلی این پروژه می‌توان به پروازهای طولانی مدت (از ۵ تا ساعت تا ۱۴ روز)، آزمایش توانایی مانور فضاپیما، اتصال و پهلوگیری فضاپیماها در مدار زمین و آزمودن عملیات فضایی خارج از فضاپیما اشاره نمود. این پروژه که پل ارتباطی میان پروژه‌های مرکوری و آپولو بود، شامل ۱۲ فضاپیما می‌شد که ۲ تا از آن‌ها بدون سرنشین بود. برای این پروژه حدود ۱/۲۸ میلیارد دلار هزینه‌شد.[۸۰]


پروژهٔ آپولو (۱۹۷۲–۱۹۶۱)ویرایش

 
مقایسهٔ موشک‌ها و فضاپیماهای آپولو (بزرگ‌ترین)، جمینای (اندازهٔ میانی) و مرکوری (کوچک‌ترین)

آگاهی‌یافتن جامعه ایالات متحده از پیشگامی شوروی در رقابت فضایی و فرستادن نخستین انسان به فضا، رئیس‌جمهور جان اف. کندی را تشویق کرد تا در ۲۵ مه ۱۹۶۱ درخواستی را به کنگره ارائه داده و دولت فدرال را ملزم به فرود یک انسان روی ماه تا پایان دهه ۱۹۶۰ میلادی کند. این تلاش‌ها، در نهایت منجر به برنامه فضایی آپولو شد.[۸۱] آپولو یکی از پرهزینه‌ترین برنامه‌های علمی تاریخ آمریکا است. در دهه ۱۹۶۰، این برنامه بیش از ۲۰ میلیارد دلار هزینه داشت[۸۲] که با احتساب تورم، تقریباً برابر ۲۱۸ میلیارد دلار امروز است.[۸۳] برای مقایسه، هزینه پروژه منهتن با احتساب تورم تقریباً برابر ۲۷٫۸ میلیارد دلار است.[۸۳][۸۴] راکت ساترن وسیله پرتاب پروژه آپولو بود که نسبت به راکت‌های پیشین، اندازه بسیاربزرگ‌تری داشت.[۸۵] فضاپیمای مورداستفاده هم بزرگ‌تر بود و از دو قسمت اصلی سفینه فرماندهی و خدمات آپولو و ماه‌نشین آپولو تشکیل‌شده‌بود. قرار بود ماه‌نشین روی ماه بماند و سفینه فرماندهی، تنها بخشی بود که در نهایت به زمین برمی‌گشت.[۸۶][ت]

در دسامبر ۱۹۶۸، فضانوردان برای اولین بار با آپولو ۸ دور ماه سفر کردند.[۸۹][۹۰] اندکی پیش از آن، شوروی یک مأموریت بدون سرنشین دور ماه را انجام داده بود.[۹۱] در دو مأموریت بعد، مانورهای پهلوگیری، که برای فرود روی ماه موردنیاز بودند، آموزش داده شد[۹۲][۹۳] و در نهایت، مأموریت آپولو ۱۱ در ژوئیه ۱۹۶۹ روی ماه فرود آمد.[۹۴]

نیل آرمسترانگ نخستین انسانی بود که روی ماه ایستاد. باز آلدرین پس از ۱۹ دقیقه به او پیوست و مایکل کولینز هم در مدار ماه باقی ماند.[۹۵][۹۶][۹۷][۹۸] آپولو ۱۲ نیز مانند آپولو ۱۱ موفقیت‌آمیز بود و طی آن پیت کنراد و آلن بین بر ماه گام نهادند.[۹۹] اما آپولو ۱۳ که حامل سه فضانورد به نام‌های جیم لوول، جک اسویگرت و کن متینگلی بود، نتوانست به ماه برسد. فضانوردان در شب ۱۳ آوریل در حالی که ۳۲۲٬۰۰۰ کیلومتر (۲۰۰٬۰۰۰ مایل) از زمین فاصله داشتند و در نزدیکی کرهٔ ماه بودند، فضاپیما هشدار داد که فشار مخزن هیدروژن کم است. سرانجام فضانوردان وادار شدند که به کرهٔ زمین بازگردند.[۱۰۰]

 
نگاره‌ای تاریخی از باز آلدرین در سطح ماه طی مأموریت آپولو ۱۱. بر روی کلاه شیشه‌ای او نیل آرمسترانگ دیده می‌شود.

پنج مأموریت بعدی آپولو هم باعث فرود فضانوردان روی ماه شد که آخرین آن‌ها آپولو ۱۷ بود و در دسامبر ۱۹۷۲ انجام شد.[۱۰۱][۱۰۲] در جریان این شش مأموریت، دوازده انسان روی ماه قدم گذاشتند.[۱۰۳] از آن زمان تا کنون، هیچ انسان دیگری روی ماه قدم نگذاشته‌است.[۱۰۴] نتیجه این مأموریت‌ها، داده‌های علمی گسترده و ۳۸۱٫۷ کیلوگرم (۸۴۲ پوند) نمونه از ماه بود.[۱۰۵] آزمایش‌های انجام‌شده شامل مکانیک خاک، شهاب‌واره، لرزه‌شناسی، انتقال گرما، آزمایش فاصله‌سنجی لیزری قمری، میدان مغناطیسی و باد خورشیدی بود.[۱۰۶]

این پروژه یکی از معروف‌ترین مأموریت‌های علمی تاریخ آمریکا و جهان بود که طی آن ۱۲ انسان با ۶ فضاپیما (آپولو ۱۱: نیل آرمسترانگ و باز آلدرین، آپولو ۱۲: پیت کنراد و آلن بین، آپولو ۱۴: آلن شپارد و ادگار میچل، آپولو ۱۵: دیوید اسکات و جیمز بنسن اروین، آپولو ۱۶: جان یانگ و چارلز دوک، آپولو ۱۷: یوجین کرنان و هریسون اشمیت) بر کرهٔ ماه گام نهادند. همهٔ فضاپیماهای این پروژه با موشک ساترن ۵ از پایگاه فضایی کندی به فضا پرتاب می‌شدند. در طول این پروژه، ابتدا طی ۲٫۵ دقیقه، فشاری ۷٫۶ میلیون پوندی بر فضاپیما وارد می‌شد تا فضاپیما با سرعت ۹٬۶۰۰ کیلومتر بر ساعت (۶٬۰۰۰ مایل بر ساعت)، ۶۵ کیلومتر (۴۰ مایل) از سطح دریا فاصله بگیرد. هزینهٔ پروژهٔ آپولو در کل ۲۰٬۴۴۳٬۶۰۰٬۰۰۰ دلار بود.[۱۰۴]

آپولو سبب پدیدآمدن چندین نقطه عطف در پروازهای فضایی دارای سرنشین شد. آپولو تا امروز تنها پروژه‌ای است که مأموریت دارای سرنشین فراتر از مدار نزدیک زمین انجام داده و انسان را روی جرم آسمانی دیگری فرود آورده‌است.[۱۰۷] آپولو ۸ نخستین فضاپیمای دارای سرنشین بود که دور جرم آسمانی دیگری حرکت می‌کرد و آپولو ۱۷ هم آخرین راه‌پیمایی روی ماه و آخرین مأموریت دارای سرنشین فراتر از مدار نزدیک زمین تا امروز است.[۱۰۴] این برنامه موجب پدیدآمدن پیشرفت‌هایی در زمینه‌های مختلف فناوری در حوزه علوم موشک و پروازهای فضایی دارای سرنشین، از جمله اویونیک، مخابرات و رایانه‌ها، شد. آپولو آغازگر توجه به بسیاری از حوزه‌های مهندسی بود و تجهیزات فیزیکی و ماشین‌های زیادی را برجا گذاشت.[۱۰۸][۱۰۹][۱۱۰] بسیاری از اشیاء و دست‌سازه‌های این برنامه در مکان‌های متفاوتی در سراسر جهان به‌نمایش گذاشته‌شده‌اند که از مهم‌ترین این مکان‌ها می‌توان موزه ملی هوافضای اسمیتسونین را نام برد.[۱۱۱]

اسکای‌لب (۱۹۷۹–۱۹۶۵)ویرایش

 
اسکای‌لب بر فراز زمین در سال ۱۹۷۴

اسکای‌لب نخستین ایستگاه فضایی آمریکا بود. این مدارگرد بزرگ بدون سرنشین که بالای آخرین موشک ساترن ۵ ناسا نصب شده‌بود، در ۱۴ مه ۱۹۷۳ به فضا پرتاب‌شد. نخستین بار سه سرنشین پروژهٔ آپولو درون این ایستگاه فضایی، آزمایش‌های علمی پیشگامانه‌ای (حدود ۳۰۰ آزمایش) به مدت ۱۷۱ روز از ماه مه ۱۹۷۳ تا فوریهٔ ۱۹۷۴ انجام‌دادند. این پروژه راه را برای پروازهای طولانی‌مدت بشر و طراحی و پرتاب ایستگاه فضایی بین‌المللی هموار کرد. درون اسکای‌لب به اندازهٔ یک خانهٔ سه خوابه و بسیار بزرگ‌تر از کپسول کوچک آپولو بود. پهنای این ایستگاه ۲۶/۳ متر (۸۶/۳ فوت) و قطر آن ۷/۴ متر (۲۴/۳ فوت) بود و وزن آن ۷۷ تُن (۱۶۹٬۹۵۰ پوند) بود.[۱۱۲]

دومین گروه فضانوردان اسکای‌لب به رهبری آلن بین که پیش از آن بر ماه گام نهاده‌بود، به این ایستگاه رفتند. به غیر از دو گروه نخست و دوم، گروه سوم فضانوردان نیز به اسکای‌لب رفتند و این پروژه در کل سه گروه فضانورد داشت. سرانجام در ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۷۹، اسکای‌لب دچار یک مشکل شد و ناسا کوشید تا به بهترین شکل اسکای‌لب را روی زمین فرود بیاورد. اما در اثر یک اشتباه ریاضیاتی، قطعات اسکای‌لب در استرالیا سقوط کرد، اما هیچ‌کسی آسیب ندید. پایان کار اسکای‌لب موجب توقف ناسا در پروازهای فضایی طولانی‌مدت شد.[۱۱۳]

پروژهٔ آزمایشی آپولو–سایوز (۱۹۷۵–۱۹۷۲)ویرایش

 
فضانوردان آپولو–سایوز با مدل‌های فضاپیما در دست:
ردیف بالا از راست به چپ: الکسی لئونوف، توماس استافورد
ردیف پایین از راست به چپ: والری کوباسوف، ونس براند، دیک اسلایتون

پروژهٔ آزمایشی آپولو–سایوز نخستین پرواز فضایی بود که دو کشور با فضاپیماهای ملی خود در آن شرکت کردند. به‌طوری‌که آمریکا یک گردونهٔ فرماندهی آپولو و شوروی یک فضاپیمای سایوز را برای این پرواز فضایی بین‌المللی به کار بردند.[۱۱۴]

این پروژه بازپسین باری بود که ناسا از فضاپیمای آپولو استفاده کرد. تلاش مشترک میان دو قدرت بزرگ فضایی جهان بر اساس امضای توافق‌نامه‌ای در سال ۱۹۷۲ انجام‌شد و منجر به انجام پروژه‌های مشترک آینده مانند پروژهٔ شاتل-میر و ایستگاه فضایی بین‌المللی شد.[۱۱۵]

پروژهٔ آپولو–سایوز از پایگاه فضایی بایکونور در قزاقستان آغاز شد و سایوز ۱۹ حامل سه فضانورد به نام‌های الکسی لئونوف و والری کوباسوف در ۱۵ ژوئیهٔ ۱۹۷۵ ساعت ۸:۲۰ به منطقهٔ زمانی شرقی از این پایگاه فضایی به فضا پرتاب‌شد. چند ساعت بعد، آپولو حامل سه فضانورد به نام‌های توماس استافورد، ونس براند و دیک اسلایتون در ساعت ۱۵:۵۰ از پایگاه فضایی کندی به فضا پرتاب‌شد. دو فضاپیما چند بار در فضا پهلو گرفتند و سایوز ۱۹ در ۲۱ ژوئیه و آپولو در ۲۴ ژوئیه در اقیانوس آرام فرود آمد.[۱۱۶]

پروژهٔ شاتل فضایی (۲۰۱۱–۱۹۷۲)ویرایش

 
مراحل مأموریت شاتل فضایی (از چپ به راست)

شاتل‌های فضایی، فضاپیماهایی بودند که عمدتاً قابلیت استفادهٔ مجدد داشتند و با موشک به مدار زمین پرتاب می‌شدند و مردم و کالاها را حمل و نقل می‌کردند. نام رسمی این پروژه، «سیستم حمل و نقل فضایی» (به انگلیسی: Space Transportation System) و مخفف آن «اس‌تی‌اس» (به انگلیسی: STS) است.[۱۱۷] نخستین شاتل فضایی، شاتل کلمبیادر پرواز اس‌تی‌اس-۱ بود که در ۱۲ آوریل ۱۹۸۱ به فضاپرتاب‌شد.[۱۱۸]

 
پرتاب شاتل فضایی دیسکاوری در پرواز اس‌تی‌اس-۱۲۰ در ۲۳ اکتبر ۲۰۰۷

شاتل‌های فضایی از سه جزء یا بخش ساخته شده‌اند: دو موشک سوخت جامد برای پرتاب شدن شاتل، مخزن سوخت خارجی که سوخت را برای پرتاب شدن شاتل حمل می‌کند و مدارگردکه فضانوردان و بارها را حمل می‌کند. مدارگرد شامل سه موتور است که پشت بدنهٔ شاتل قرار دارد که پهنای هر موتور ۴/۳ متر (۱۴ فوت)، قطر آن ۳/۲ متر (۷/۵ فوت) و وزن آن حدود ۳٬۰۳۹ (۶٬۷۰۰ پوند) است. این موتورها هیدروژن و اکسیژن مایع را می‌سوزانند که این سوخت به نسبت ۶ به ۱ در مخزن خارجی ذخیره می‌شود.[۱۱۹] شاتل‌ها می‌توانند تا حداکثر ۲۴٬۴۰۰ کیلوگرم (۵۳٬۷۹۳ پوند) بار را حمل کنند.[۱۲۰]

در سال ۱۹۷۳، ناسا پیش‌بینی می‌کرد که نیاز به ۶ گردونه (ماژول) داشته‌باشد. در آن زمان، سازمان فضایی اروپا یک گردونه به ناسا هدیه کرد و در عوض از ناسا خواست که به دانشمندان خود (سازمان فضایی اروپا) فرصت‌دهد تا در مراسم افتتاحیه با شاتل پرواز کنند. به این سیستم که گردونه ساختهٔ سازمان فضایی اروپا است و توسط شاتل‌ها حمل می‌شود، آزمایشگاه فضایی می‌گویند. ناسا از سال ۱۹۸۳ تا سال ۱۹۹۸ از گردونه‌های سازمان فضایی اروپا در ۱۶ مأموریت شاتل فضایی خود استفاده کرد.[۱۲۱] در دسامبر ۱۹۹۳، تلسکوپ فضایی هابل مشکلات نوری پیدا کرد که توسط شاتل فضایی برطرف‌شد.[۱۲۲]

در ژوئیهٔ ۱۹۹۲، ناسا و سازمان فضایی فدرال روسیه نخستین بار بر سر اتصال شاتل فضایی و ایستگاه فضایی میر به توافق رسیدند. هدف این برنامه تقویت همکاری ناسا و سازمان فضایی اروپا و به اشتراک‌گذاری تجربیات پروازهای طولانی‌مدت میان روسیه و ایالات متحدهٔ آمریکا بود. نخستین پرتاب برنامهٔ شاتل–میر در سال ۱۹۹۵ انجام‌شد. فضانوردان ناسا در طول این برنامه بیش از ۱٬۰۰۰ روز در فضا به سر بردند.[۱۲۳]

در ۲۸ ژانویهٔ ۱۹۸۶، شاتل فضایی چلنجر برای دهمین بار به فضا پرتاب‌شد و ۷۳ ثانیه پس از پرتاب، منفجر شد و ۷ فضانورد آن جان باختند.[۱۲۴] در ۱ فوریهٔ ۲۰۰۳ نیز شاتل فضایی کلمبیا که در حال بازگشت به زمین بود، در جو زمین منفجر شد و ۷ فضانورد آن جان باختند.[۱۲۵] شاتل فضایی در کل شامل ۱۳۵ پرواز فضایی بود که بازپسین آن اس‌تی‌اس-۱۳۵ با شاتل فضایی آتلانتیس بود که در ۸ ژوئیهٔ ۲۰۱۱ به فضا پرتاب‌شد.[۱۱۷]

ایستگاه فضایی بین‌المللی (۱۹۹۸-اکنون)ویرایش

 
ایستگاه فضایی بین‌المللی در فضا در ۵ نوامبر ۲۰۰۷

ایستگاه فضایی بین‌المللی (به انگلیسی: Intertanional Space Station) به صورت مخفف ««آی‌اس‌اس»» (به انگلیسی: ISS) پیچیده‌ترین مجموعهٔ علمی بین‌المللی در تاریخ بشریت و بزرگ‌ترین سازه‌ای است که بشر تا کنون در فضا جا داده‌است. این سازهٔ بزرگ آزمایشگاهی برای فناوری‌های جدید و سازه‌ای برای رصدهای نجومی، زمین‌شناسی و زیست‌محیطی است. ایستگاه فضایی بین‌المللی در ارتفاع متوسط ۴۰۰ کیلومتر (۲۴۸ مایل) بالاتر از سطح زمین قرار دارد و در هر ۹۰ دقیقه کرهٔ زمین را با سرعت ۲۸٬۰۰۰ کیلومتر بر ساعت (۱۷٬۵۰۰ مایل بر ساعت) دور می‌زند. این ایستگاه فضایی در هر روز فاصلهٔ رفت و برگشت میان کرهٔ زمین و ماه را در فضا می‌پیماید.[۱۲۶]

پروژهٔ ایستگاه فضایی بین‌المللی با تلاش آمریکا آغاز شد. اما مدت‌ها بود که ساخت ایستگاه به دلیل مشکلات مالی و فنی به تعویق افتاده‌بود. سرانجام رونالد ریگان (رئیس‌جمهور وقت ایالات متحدهٔ آمریکا) به ناسا اجازهٔ ساخت ایستگاهی را داد که «ایستگاه فضایی آزادی» نام داشت و ناسا باید طی ۱۰ سال ساخت این ایستگاه فضایی را به پایان می‌رساند. این ایستگاه در سال ۱۹۹۰ به «ایستگاه فضایی بین‌المللی» تغییر نام داد. در سال ۱۹۹۳، ایالات متحده و روسیه توافق کردند که ایستگاه‌های فضایی جداگانهٔ خود را با هم ادغام کنند و ایستگاه فضایی یکپارچه‌ای پدیدآورند و مشارکت‌های سازمان فضایی اروپا و آژانس کاوش‌های هوافضای ژاپن را نیز در آن بگنجانند. مأموریت ایستگاه فضایی بین‌المللی با پرتاب گردونهٔ کنترل فضاپیمای زریا از روسیه در ۲۰ نوامبر ۱۹۹۸ آغاز شد. اکنون علاوه بر ناسا، سازمان فضایی فدرال روسیه و ژاپن و ۱۱ عضو سازمان فضایی اروپا، آژانس فضایی کانادا و آژانس فضایی برزیل نیز در ساخت ایستگاه فضایی بین‌المللی مشارکت دارند.[۱۲۷]

فضانوردان و تجهیزات با پرتاب شاتل‌های آمریکا، فضاپیمای سایوز روسیه و فضاپیماهای پیشرفته به ایستگاه فضایی بین‌المللی می‌رسند و در آن‌جا به‌طور معمولی زندگی و حدود ۶ ماه کار می‌کنند. در سال ۲۰۰۸، آزمایشگاه فضایی دو میلیارد دلاری کلمبوس به ایستگاه فضایی بین‌المللی افزوده‌شد. این آزمایشگاه برای آزمایش‌های خانگی، دانش‌ها و علوم زندگی و فیزیک سیالات طراحی شده‌بود. پروژهٔ ایستگاه فضایی بین‌المللی ممکن‌است در پایان این دهه به پایان برسد.[۱۲۸]

پروژه‌های بدون سرنشین (۱۹۵۸-اکنون)ویرایش

ناسا تا کنون ایده‌های بلند پروازانه‌ای برای کشف منظومهٔ خورشیدی توسط کاوشگرهای بدون سرنشین داشته‌است.[۱۲۹] اکسپلورر ۱ نخستین ماهوارهٔ فضایی ناسا بود که در ۱۳ ژانویهٔ ۱۹۵۸ به فضا پرتاب‌شد. در حالی که اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ماهوارهٔ اسپوتنیک-۱ را در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ به فضا پرتاب کرده‌بود.[۱۳۰]

برخی از کاوشگرهای بدون سرنشین مشهور ناسا تا پیش از کاوشگر نیوهورایزنز
کاوشگر هدف پرتاب فرود/ورود به مدار چکیدهٔ مأموریت
رنجر ۶ کرهٔ ماه
۱۳ ژانویهٔ ۱۹۶۴
معنای نام این کاوشگر «فرصت» است و کاوشگری بود که بیش از هر کاوشگر دیگری روی مریخ ماند. این کاوشگر جزئی از مریخ‌نورد اکتشاف (اسپیریت و اوپورچونیتی) بود و نشانه‌هایی در مورد وجود آب در مریخ به دست آورد.[۱۳۱]

فعالیت‌های اخیرویرایش

 
کاوشگر نیوهورایزنز در زمین

پلوتو در دهه ۱۹۳۰ توسط کلاید تامبو، به عنوان نهمین سیاره منظومه شمسی کشف گردید. اما تا قبل از ژوئیه ۲۰۱۵ هیچ فضاپیمایی به سیاره پلوتو نرسیده بود.[۱۳۲] ناسا کاوشگری به نام نیوهورایزنز (به معنی «افق‌های نو») طراحی کرده‌است که در ژوئیه سال ۲۰۱۵ به سیارهٔ پلوتو رسید. این کاوشگر در ۱۹ ژانویهٔ ۲۰۰۶ به فضا پرتاب‌شد و در سال ۲۰۰۷ به مشتری رسید. افقهای نو به درستی که یکی از هیجان انگیزترین و مهمترین مأموریت‌های ناسا بوده‌است چرا که فاصله پلوتو از زمین به قدری زیاد است که ۹ سال و نیم طول کشید تا این کاوشگر بدون سرنشین به پلوتو برسد؛ و سریعترین فضاپیمای بدون سرنشینی بود که به سمت یک سیاره بیرونی منظومه شمسی پرتاب شده‌است. این بیشترین زمانی بوده که یک کاوشگر از زمان پرتاب تا اولین مقصدش طی کرده‌است. نخستین عکس پرتره که کاوشگر نیوهورایزنز از پلوتو و شارون ساعاتی قبل از گذر از نزدیکترین فاصله از پلوتو گرفته بود در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵ منتشر شد و تا قبل از آن، این سیاره حتی با قویترین تلسکوپ از زمین، به‌شکل نقطه‌ای نورانی دیده می‌شد.[۱۳۳] یکی از اهداف اصلی نیوهورایزنز، ریشه‌یابی این است که چرا با این که شارون یکی از ماه‌های پلوتو است، اندازهٔ آن بیش از نصف اندازهٔ پلوتو است.[۱۳۴]

فضاپیمای داون یکی از کاوشگرهای ناسا است که با هدف رویارویی با سیارک ۴ وستا و سیارهٔ کوتولهٔ سرس در سال ۲۰۰۷ به فضا پرتاب‌شد. این کاوشگر به وستا رسیده‌است و تا سال ۲۰۱۵ به سرس خواهد رسید.[۱۳۵] پس از این که مأموریت شاتل‌های فضایی در سال ۲۰۱۱ به پایان رسید، ناسا در نظر داشت که فضاپیمای سرنشین‌داری را بسازد و سرانجام فضاپیمای اوریون را طراحی کرد. این فضاپیما می‌تواند فضانوردان را به مدار زمین، کرهٔ ماه، سیارک‌ها و سرانجام مریخ ببرد.[۱۳۶] در سال ۲۰۰۶، ناسا اعلام کرد که قصد دارد یک پایگاه فضایی در کرهٔ ماه بسازد. قرار بر این بود که ساخت این پایگاه دائمی ماه تا سال ۲۰۲۴ به پایان برسد.[۱۳۷]

 
مریخ‌نورد کنجکاوی در گودال گیل بر روی مریخ است. (۳۱ اکتبر ۲۰۱۲)

در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۱، ناسا مریخ‌نورد کنجکاوی یا آزمایشگاه علمی مریخ را به مریخ پرتاب کرد و این کاوشگر در ۶ اوت ۲۰۱۲ در گودال گیل فرود آمد. این کاوشگر رباتیک برای بررسی سطح مریخ و تعیین این که آیا مریخ می‌تواند از زندگی پشتیبانی کند، طراحی‌شد.[۱۳۸] به مناسبت این فرود موفقیت‌آمیز، چارلز بولدن (مدیر ناسا) برای نخستین بار صدای خود را در ۲۷ اوت ۲۰۱۲ توسط مریخ‌نورد کنجکاوی در مریخ پخش کرد. متن سخنان او چنین بود:[۱۳۹]

امکاناتویرایش

مراکز ناسا

مرکز پژوهشی گلن
مرکز پژوهشی هوایی درایدن
مرکز پژوهشی ایمز
مرکز فرماندهی ناسا
پایگاه فضایی کندی
مرکز فضایی جانسون
آزمایشگاه پیشرانه جت
مرکز پروازهای فضایی گودارد
مرکز پرواز والوپ
مرکز فضایی جان سی. استنیس
مرکز پروازهای فضایی مارشال
مرکز پژوهشی لانگلی

ناسا دارای دارای ۱۲ مرکز فضایی به شرح زیر است:[۱۴۰]

مرکز فرماندهی ناسا به رهبری مدیر، رهنمودهای کلی و مسیر و راستای سازمان ناسا را فراهم می‌کند. این مرکز خود به چهار سازمان اصلی دیگر تقسیم می‌شود که عبارتند از: مرکز هوانوردی، مرکز اکتشافات و عملیات بشر، مرکز دانش یا علوم و مرکز فناوری فضایی.[۱۴۱] مرکز پژوهشی ایمز ۶۰ سال قدمت دارد و دارای ۲۵۰۰ کارمند است و بودجهٔ سالانهٔ آن برابر با ۹۰۰ میلیون دلار است.[۱۴۲] مرکز پژوهشی هوایی درایدن بیشتر بر روی جو و عملیات پژوهش می‌کند.[۱۴۳] مرکز پژوهشی گلن در سال ۱۹۴۱ توسط کمیتهٔ رایزنی ملی هوانوردی آمریکا تأسیس‌شد که این کمیته زمینه‌ساز تأسیس ناسا بود.[۱۴۴]

مرکز پروازهای فضایی گودارد بزرگ‌ترین سازمان آمریکایی از نظر دانشمندان، مهندسان و تکنولوژیست‌هایی است که در ساخت فضاپیما، ابزارها و فناوری‌های جدید برای مطالعهٔ زمین، منظومهٔ شمسی و گیتی درگیر هستند.[۱۴۵] آزمایشگاه پیشرانه جت بخشی از مؤسسهٔ فناوری کالیفرنیا است و پیشروی ناسا برای اکتشافات رباتیک منظومهٔ خورشیدی بوده‌است.[۱۴۶] مرکز فضایی جانسون مسئول آموزش فضانوردان آمریکا و کشورهای شریک در ایستگاه‌های فضایی است.[۱۴۷] پایگاه فضایی کندی نیز مرکز پرتاب فضاپیماهای سرنشین‌دار ناسا مانند فضاپیماهای پروژهٔ مرکوری و شاتل‌های فضایی (هر دو در گذشته) و هم‌چنین فضاپیماهای پیشرفتهٔ ناسا است.[۱۴۸]

در سال ۱۹۱۷ و تنها ۱۴ سال پس از نخستین پرواز برادران رایت، آمریکا نخستین آزمایشگاه غیرنظامی خود را ساخت تا از راز پرواز را بگشاید. این آزمایشگاه غیرنظامی، مرکز پژوهشی لانگلی بود.[۱۴۹] از مرکز پروازهای فضایی مارشال برای پرتاب فضاپیماها استفاده می‌شود.[۱۵۰] نقش مهم مرکز فضایی جان سی. استنیس آزمایش نیروی محرکه و پیشرانهٔ موشک است.[۱۵۱] مرکز فضایی والوپ نیز که توسط کمیتهٔ رایزنی ملی هوانوردی آمریکا در سال ۱۹۴۵ تأسیس‌شد، مرکز اصلی ناسا برای مدیریت و اجرای برنامه‌های پژوهشی زیر مداری است.[۱۵۲]

بودجهویرایش

 
درصد بودجهٔ ناسا از مجموع بودجهٔ دولت آمریکا از سال ۱۹۵۸ تا سال ۲۰۱۴.

ناسا سالانه بودجه‌ای را از نظام فدرالی ایالات متحده آمریکا دریافت می‌کند. نخستین بودجهٔ ناسا که در سال ۱۹۵۸ از دولت دوایت آیزنهاور گرفته‌شد، ۸۹ میلیون دلار بود و ۰/۱ درصد از بودجهٔ دولت او را شامل می‌شد. این درصد در سال ۱۹۶۶ به اوج رسید، به‌طوری‌که بودجهٔ ۵٬۹۳۳ میلیون دلاری ناسا در این سال، ۴/۴۱ درصد از بودجهٔ دولت لیندون بینز جانسون را شامل می‌شد. از سال ۱۹۶۶ به بعد، این درصد سیر نزولی گرفت و سالانه از آن کاسته‌شد، البته در برخی از سال‌ها پس از سال ۱۹۶۶، این درصد سیر صعودی گرفت. اما میزان بودجهٔ ناسا از سال ۱۹۵۸ تا سال ۲۰۱۵ سیر صعودی داشته و خواهد داشت، به‌طوری‌که میزان این بودجه در سال ۲۰۱۵ به ۲۰٬۷۲۵ میلیون دلار خواهد رسید که این میزان ۰/۴۷ درصد بودجهٔ دولت آمریکا را شامل خواهد شد.[۵]

نگارهویرایش

 
نگاره هوایی از جنوب آسیا، اقیانوس هند، خاورمیانه و قسمت اعظم قاره آفریقا توسط ناسا

جستارهای وابستهویرایش

یادداشت‌هاویرایش

  1. Katherine Johnson
  2. Mary Jackson
  3. Dorothy Vaughan
  4. بخش پایینی ماه‌نشین پس از فرود روی ماه باقی ماند، در حالی که بخش بالایی دو فضانورد را به سفینه فرماندهی رساند و سپس به ماه برگردانده شد.[۸۷]

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ “The Birth of NASA”. NASA. Retrieved 17 October 2013. 
  2. “From the NACA to NASA: 95 Years of Innovation in Flight”. NASA. Retrieved 19 October 2013. 
  3. Lale Tayla, Figen Bingul. “NASA stands "for the benefit of all."—Interview with NASA's Dr. Süleyman Gokoglu”. The Light Millennium, 2007. Retrieved 19 October 2013. 
  4. Tariq Malik. “Government Shutdown In Space: NASA Astronauts Safe on Space Station”. NASA, 1 October 2013. Retrieved 19 October 2013. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ “Nasa budgets: US spending on space travel since 1958 UPDATED”. The Guardian. Retrieved 19 October 2013. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ “Charles F. Bolden, Jr. , NASA Administrator (July 17, 2009 - present)”. NASA, July 2013. Retrieved 18 October 2013. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ “Lori B. Garver, NASA Deputy Administrator”. NASA, September 2013. Retrieved 18 October 2013. 
  8. «The NACA, NASA, and the Supersonic-Hypersonic Frontier». 
  9. «From NACA to NASA». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-01. 
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ Erickson, Mark. «Into the Unknown Together—The DOD, NASA, and Early Spaceflight». web.archive.org. 2009-09-20. بازبینی‌شده در 2019-04-01. 
  11. Subcommittee On Military Construction, United States. Congress. Senate. Committee on Armed Services (January 21–24, 1958). Supplemental military construction authorization (Air Force).: Hearings, Eighty-fifth Congress, second session, on H.R. 9739.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ «T. Keith Glennan». www.hq.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-05. 
  13. States, President of the United, Executive Order 10849, retrieved 2019-04-05
  14. «Recollections of Childhood/Early Experiences in Rocketry». history.msfc.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-05. 
  15. «50 years of Bridging the Gap». web.archive.org. 2009-02-24. بازبینی‌شده در 2019-04-05. 
  16. «ch3». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-05. 
  17. Administrator, NASA Content. “Robert M. Lightfoot Jr., Associate Administrator”. NASA. 2015-02-24. Retrieved 2019-04-05. 
  18. Fouriezos, Nick. “Would You Vote for NASA?”. OZY. Retrieved 2019-04-05. 
  19. “3. NASA Roles, Responsibilities, and Organizational Structure”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ «James E. Webb». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-05. 
  21. «James C. Fletcher». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-05. 
  22. «Bolden and Garver Confirmed by U.S. Senate». web.archive.org. 2009-10-28. بازبینی‌شده در 2019-04-05. 
  23. “Astronaut Bio: Richard H. Truly”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  24. “President Obama Nominates Gen. Charles Bolden to be NASA Administrator and Lori Garver to be Deputy Administrator”. NASA, 23 May 2009. Retrieved 18 October 2013. 
  25. Mochinski، Ron. «Welcome to NASA Headquarters». NASA. 2015-04-16. بازبینی‌شده در 2019-04-05. 
  26. «NASAJobs». nasajobs.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-05. 
  27. «Experimental Aircraft - NASA History Office». 
  28. «ch4 - NASA History Office». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-09. 
  29. ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ «The Decision to Go to the Moon: President John F. Kennedy's May 25, 1961 Speech before Congress». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-09. 
  30. Spaceflight, SPACE com Staff 2011-05-25T06:21:52Z Human. “May 25, 1961: JFK's Moon Shot Speech to Congress”. Space.com. Retrieved 2019-04-09. 
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ “NASA - United States-Soviet Space Cooperation during the Cold War”. www.nasa.gov. Retrieved 2019-04-09. 
  32. ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ «A Brief History of NASA». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-09. 
  33. Mansfield, Cheryl L.. “NASA - 1990s: International Flair and Understanding the Solar System”. www.nasa.gov. Retrieved 2019-04-09. 
  34. “NASA wants to keep the International Space Station going until 2024. Is that a good idea?”. Washington Post. Retrieved 2019-04-09. 
  35. Garcia، Mark. «International Cooperation». NASA. 2015-03-25. بازبینی‌شده در 2019-04-09. 
  36. ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ ۳۶٫۲ “North American X-15”. موزه ملی هوافضای اسمیتسونین. Archived from the original on 1 مه 2013. Retrieved 6 October 2013. 
  37. ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ ۳۷٫۲ «Aerospaceweb.org | Aircraft Museum - X-15». www.aerospaceweb.org. بازبینی‌شده در 2019-04-09. 
  38. “North American X-15”. Smithsonian Institution. Retrieved 2019-04-10. 
  39. “North American X-15”. National Air and Space Museum. 2016-03-29. Retrieved 2019-04-10. 
  40. «The X-15 Hypersonic Flight Research Program». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-09. 
  41. ۴۱٫۰ ۴۱٫۱ «X-15: Frontiers of Flight - NASA». 
  42. “NASA - NASA Dryden Technology Facts - X-15”. www.nasa.gov. Retrieved 2019-04-09. 
  43. “History Hour: The farewell to the X-15”. www.aerotime.aero. Retrieved 2019-04-09. 
  44. LaRC, Bob Allen :. “NASA - X-15 Test Pilots”. www.nasa.gov. Retrieved 2019-04-10. 
  45. Michelle Evans. “X-15 Rocket Plane & Crew Had the Right Stuff”. Space.com, 29 April 2013. Retrieved 6 October 2013. 
  46. Administrator, NASA. “Final Flight of the X-15 Left a Legacy of Success”. NASA. 2013-06-07. Retrieved 2019-04-10. 
  47. “Neil Armstrong's X-15 flight over Pasadena”. Air & Space Magazine. Retrieved 2019-04-10. 
  48. ۴۸٫۰ ۴۸٫۱ ۴۸٫۲ Gibbs, Yvonne. “NASA Dryden Fact Sheets - X-15 Hypersonic Research Program”. NASA. 2015-08-13. Retrieved 2019-04-10. 
  49. “The World's Top 12 Fastest Vehicles - North American X-15”. Popular Mechanics. Retrieved 6 October 2013. 
  50. “Mercury (space project)”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 6 October 2013. 
  51. Karl Tate. “America's First Spaceship: Project Mercury (Infographic)”. Space.com, 16 February 2012. Retrieved 6 October 2013. 
  52. «Space Program | JFK Library». www.jfklibrary.org. بازبینی‌شده در 2019-04-10. 
  53. ۵۳٫۰ ۵۳٫۱ «This New Ocean: a History of Project Mercury». 
  54. «The Mercury Program - Overview». www-pao.ksc.nasa.gov. 2013-06-03. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۳ ژوئن ۲۰۱۳. بازبینی‌شده در 2019-04-10. 
  55. “ZING's Space Project: The Mercury Missions”. University of Delaware. Retrieved 7 October 2013. 
  56. Nola Taylor Redd. “Alan Shepard: First American in Space”. Space.com, 30 August 2012. Retrieved 6 October 2013. 
  57. «This New Ocean - Ch11-4». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-10. 
  58. «This New Ocean - Ch13-4». www.hq.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-10. 
  59. «Glenn Orbits Earth 3 Times Safely». archive.nytimes.com. بازبینی‌شده در 2019-04-10. 
  60. KSC, Lynda Warnock:. “Mercury Manned Flights Summary”. NASA. 2015-03-17. Retrieved 2019-04-10. 
  61. ۶۱٫۰ ۶۱٫۱ Loff، Sarah. «Katherine Johnson Biography». NASA. 2016-11-22. بازبینی‌شده در 2019-04-10. 
  62. Loff، Sarah. «Mary Jackson Biography». NASA. 2016-11-22. بازبینی‌شده در 2019-04-10. 
  63. Loff، Sarah. «Dorothy Vaughan Biography». NASA. 2016-11-22. بازبینی‌شده در 2019-04-10. 
  64. “NASA - Yuri Gagarin”. www.nasa.gov. Retrieved 2019-04-10. 
  65. “Vostok (Soviet spacecraft)”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 6 October 2013. 
  66. «Vostok 3». www.astronautix.com. بازبینی‌شده در 2019-04-10. 
  67. “Pavel Popovich | Soviet cosmonaut”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 2019-04-10. 
  68. Barton C. Hacker; James M. Grimwood (December 31, 2002). "10-1 The Last Hurdle". On the Shoulders of Titans: A History of Project Gemini (url). NASA. ISBN 978-0-16-067157-9. Archived from the original on February 1, 2010. Retrieved April 22, 2019.
  69. Barton C. Hacker; James M. Grimwood (December 31, 2002). "12-5 Two Weeks in a Spacecraft". On the Shoulders of Titans: A History of Project Gemini. NASA. ISBN 978-0-16-067157-9. Archived from the original on February 1, 2010. Retrieved April 22, 2019.
  70. Barton C. Hacker; James M. Grimwood (December 31, 2002). "13-3 An Alternative Target". On the Shoulders of Titans: A History of Project Gemini. NASA. ISBN 978-0-16-067157-9. Archived from the original on February 1, 2010. Retrieved April 22, 2019.
  71. “THE FOUR DAYS OF GEMINI 4”. ESA. Retrieved 9 October 2009. 
  72. «The Partnership - ch3-6». www.hq.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-22. 
  73. «Mission of Voskhod spacecraft (Voskhod-1)». www.russianspaceweb.com. بازبینی‌شده در 2019-04-22. 
  74. «Voskhod 1». www.astronautix.com. بازبینی‌شده در 2019-04-22. 
  75. “Voskhod (spacecraft)”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 9 October 2013. 
  76. «Voskhod 2». www.astronautix.com. بازبینی‌شده در 2019-04-22. 
  77. «NASA - NSSDCA - Spacecraft - Details». nssdc.gsfc.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-22. 
  78. Burgess, Colin, 1947- (2009). The first Soviet cosmonaut team : their lives, legacy, and historical impact. Hall, Rex, 1946-. Berlin: Springer. ISBN 9780387848242. OCLC 341642550.
  79. esa. «Sergei Korolev: Father of the Soviet Union’s success in space». European Space Agency. بازبینی‌شده در 2019-04-22. 
  80. “Gemini Program (1962-1966)”. Case Western Reserve University, 11 January 2006. Archived from the original on January 24, 2013. Retrieved 8 October 2013. 
  81. TheApollo11Channel (2010-07-01), John F. Kennedy "Landing a man on the Moon" Address to Congress - May 25, 1961, retrieved 2019-04-22
  82. «The Joint Confidence Level Paradox: A History of Denial, 2009 NASA Cost Symposium». web.archive.org. 2011-10-26. بازبینی‌شده در 2019-04-22. 
  83. ۸۳٫۰ ۸۳٫۱ «Consumer Price Index (Estimate) 1800- | Federal Reserve Bank of Minneapolis». www.minneapolisfed.org. بازبینی‌شده در 2019-04-22. 
  84. Nichols, Kenneth David (1987). The Road to Trinity: A Personal Account of How America's Nuclear Policies Were Made, pp 34–35. New York: William Morrow and Company. ISBN 978-0-688-06910-0. OCLC 15223648.
  85. "Saturn V". Encyclopedia Astronautica. Archived from the original on October 7, 2011. Retrieved April 23, 2019.
  86. «Apollo Spacecraft». بازبینی‌شده در April 23, 2019. 
  87. "Apollo Lunar Descent and Ascent Trajectories" (PDF). NASA. Retrieved April 23, 2019.
  88. Jennifer Rosenberg. “"One Giant Leap for Mankind"”. About.com, 20 July 2003. Retrieved 10 October 2013. 
  89. «Chariots For Apollo, ch11-6». www.hq.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-23. 
  90. “Apollo 8 Mission”. Universities Space Research Association. Retrieved 10 October 2013. 
  91. Siddiqi, Asif A. (2003). The Soviet Space Race with Apollo. Gainesville: University Press of Florida. pp. 654–656. ISBN 978-0-8130-2628-2.
  92. «Apollo 9: Earth Orbital trials». www.hq.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-23. 
  93. «Apollo 10: The Dress Rehearsal». www.hq.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-23. 
  94. «The First Landing». www.hq.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-23. 
  95. «Apollo 11 Timeline». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-23. 
  96. Loff، Sarah. «Apollo 11 Mission Overview». NASA. 2015-04-17. بازبینی‌شده در 2019-04-23. 
  97. “Apollo 11 (United States spaceflight)”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 10 October 2013. 
  98. “Apollo 11 Home”. Smithsonian's Notional Air and Space Museum. Retrieved 10 October 2013. 
  99. “Apollo 12 Mission”. Universitiest Space Research Association. Retrieved 10 October 2013. 
  100. Elizabeth Howell. “Apollo 13: Facts About NASA's Near-Disaster”. Space.com. Retrieved 10 October 2013. 
  101. Spaceflight, Elizabeth Howell 2018-10-03T18:59:00Z. “Apollo 17: The Last Men on the Moon”. Space.com. Retrieved 2019-04-23. 
  102. Mansfield, Cheryl L.. “Apollo 17”. NASA. 2015-03-16. Retrieved 2019-04-23. 
  103. Spaceflight, SPACE com Staff 2018-05-28T20:25:00Z Human. “NASA's Moonwalking Apollo Astronauts: Where Are They Now?”. Space.com. Retrieved 2019-04-23. 
  104. ۱۰۴٫۰ ۱۰۴٫۱ ۱۰۴٫۲ “Apollo Program (1963-1978)”. Case Western Reserve University. Retrieved 10 October 2013. 
  105. Spohn, Tilman 1950- Sonstige Breuer, Doris 1965- Sonstige Johnson, Torrence V. Sonstige. Encyclopedia of the solar system. p. 527. ISBN 9780124160347. OCLC 1073789542.
  106. Chaikin, Andrew (March 16, 1998). A Man on the Moon. New York: Penguin Books. ISBN 978-0-14-027201-7.
  107. «Project Apollo: A Selective Bibliography of Books». history.nasa.gov. بازبینی‌شده در 2019-04-23. 
  108. Gaudin, Sharon. “NASA's Apollo technology has changed history”. Computerworld. 2009-07-20. Retrieved 2019-04-23. 
  109. «10 tech developments to thank the Space Race for»(en-GB)‎. به کوشش The Telegraph. 2017-02-09. ISSN ۰۳۰۷-۱۲۳۵. بازبینی‌شده در 2019-04-23. 
  110. «Benefits from Apollo: Giant Leaps in Technology - NASA». {{جا:تاریخ}}. 
  111. «Apollo 11 Objects | National Air and Space Museum». airandspace.si.edu. بازبینی‌شده در 2019-04-23. 
  112. Ken Kremer. “Skylab: NASA Commemorates 40th Anniversary of America’s First Space Station – Photo Gallery/Broadcast”. Universe Today, 13 May 2013. Retrieved 10 October 2013. 
  113. Elizabeth Howell. “Skylab: First U.S. Space Station”. Space.com, 1 February 2013. Retrieved 10 October 2013. 
  114. Elizabeth Howell. “Apollo-Soyuz Test Project: Russians, Americans Meet in Space”. Space.com, 25 April 2013. Retrieved 10 October 2013. 
  115. “Apollo-Soyuz Test Project”. National Air and Space Museum, 26 July 2010. Retrieved 17 October 2013. 
  116. “The Apollo-Soyuz Mission”. NASA. Retrieved 17 October 2013. 
  117. ۱۱۷٫۰ ۱۱۷٫۱ “space shuttle”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 10 October 2013. 
  118. “Photos: NASA's First Space Shuttle Flight: STS-1”. Space.com, 12 April 2013. Retrieved 11 October 2013. 
  119. James Schombert. “Space Shuttle”. University of Oregon. Retrieved 11 October 2013. 
  120. “Shuttle”. Encyclopedia Astronautica. Retrieved 11 October 2013. 
  121. David M. Harland. “spacelab”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 11 October 2013. 
  122. “Hubble Telescope Repair”. Georgia State University. Retrieved 11 October 2013. 
  123. “The program Mir – Space SHUTTLE and Mir - NASA”. Yuri Gagarin Cosmonaut Training Center. Retrieved 11 October 2013. 
  124. Elizabeth Howell. “Challenger: Shuttle Disaster That Changed NASA”. Space.com, 16 October 2013. Retrieved 10 October 2013. 
  125. Dave Dooling. “Columbia disaster”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 10 October 2013. 
  126. Tim Sharp. “International Space Station”. Space.com, 25 July 2012. Retrieved 12 October 2013. 
  127. David M. Harland. “International Space Station (ISS) (space station)”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 12 October 2013. 
  128. “International Space Station”. National Geographic. Retrieved 13 October 2013. 
  129. John. P. Millis. “NASA's next planned unmanned space flight”. About.com. Retrieved 16 October 2013. 
  130. “Explorer 1 First U.S. Satellite”. NASA. Retrieved 16 October 2013. 
  131. Elizabeth Howell. “Opportunity: Longest-Running Mars Rover”. Space.com, 24 January 2013. Retrieved 16 October 2013. 
  132. “Do you think that in about another century the human race will be able to travel to Pluto? How long would it take to travel to Pluto?”. Windows to Universe. Retrieved 16 October 2013. 
  133. “New Horizons”. NASA. Retrieved 19 July 2015. 
  134. Elizabeth Howell. “New Horizons: En Route to Pluto”. Space.com, 7 November 2012. Retrieved 19 July 2015. 
  135. Denise Chow. “NASA's Dawn Spacecraft Hits Snag on Trip to 2 Asteroids”. Space.com, 15 August 2012. Retrieved 16 October 2013. 
  136. Jillian Scharr. “NASA Goes 'Green': Next Spacecraft to Be Reusable”. Space.com, 13 June 2013. Retrieved 16 October 2013. 
  137. Warren E. Leary. “NASA Plans Permanent Moon Base”. NewYork Times, 5 December 2006. Retrieved 16 October 2013. 
  138. Erik Gregerson, Aaron Brown. “Curiosity (United States robotic vehicle)”. Encyclopedia Britannica. Retrieved 16 October 2013. 
  139. “First Recorded Voice from Mars”. NASA. Retrieved 16 October 2013. 
  140. David R. Williams. “NASA Centers”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  141. “NASA Headquarters”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  142. “Overview of NASA's Ames Research Center”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  143. “About Dryden”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  144. “NASA's Glenn Research Center: Dreaming Big”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  145. “About the Goddard Space Flight Center”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  146. “Jet Propulsion Laboratory”. California Institute of Technology. Retrieved 18 October 2013. 
  147. “About Johnson”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  148. “Kennedy History”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  149. “Langley History”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  150. “About Marshall Space Flight Center”. NASA. Retrieved 18 October 2013. 
  151. “Stennis is...”. NASA. Retrieved 19 October 2013. 
  152. “Welcome to NASA's Wallops Flight Facility”. NASA. Retrieved 19 October 2013. 

پیوند به بیرونویرایش