ضیابر

شهری کوچک در استان گیلان، ایران

ضیابر شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان صومعه سرا در استان گیلان ایران است. ضیابر در شمال شرقی شهرستان صومعه سرا واقع گردیده و همسایگان آن کسما و طاهرگوراب، ماسال ، بندرانزلی و رضوانشهر می باشند . ضیابر حدود 3000 خانوار و 14000 نفر جمعیت دارد. وضع طبیعی منطقه ترکیبی از مناطق جلگه ای ، کوهستانی ، جنگلی و مرکزیت آن با شهر ضیابر در 18 کیلومتری شهر صومعه سرا می باشد . تا چند سال پیش رفت و آمد با قایق برای حمل مسافر و بار از ضیابر به بندرانزلی صورت می گرفت که با احداث جاده آسفالته موسوم به جاده بین الملل این منطقه از یک سو به فومن و رشت و از سوی دیگر به رضوانشهر و بندرانزلی متصل گردیده که این امر نقش قابل توجهی در ترقی و پیشرفت این ناحیه داشته است . نام ضیابر نیز به دلیل همجواری آن با رودخانه ها و مرداب « زریاور » به معنی کنار دریا بوده که به مرور به نام کنونی موسوم گشته است . شهرک صنعتی صومعه سرا در کیلومتر 22 جاده صومعه سرا به پونل در منطقه ضیابر قرار دارد. این شهرک بیش از یکصد هکتار مساحت داشته و قابلیت واگذاری حدود 250 قطعه زمین به متقاضیان را داراست و فاصله 50 کیلومتری آن با مرکز استان از نکات مثبت و موثر در پیشرفت این شهرک و افزایش تعداد واحدهای صنعتی آن می باشد . ضیابر نزدیک به 40روستا دارد . بهمبر با سه محله - ارم سادات - نو پاشان - قرابا - نوده - جیر سر - کتمجان معتمد - کتمجان صالح - بیشه سرا - لالم - میان گسکر - اسفند سر - سارمه - شیفت محله - و مردمان آن بسیار سختکوش و کاری هستند.

نامویرایش

ضیابر بر گرفته از ((ضیاء)) به معنی نور و روشنایی و ((بر)) به معنی زمین و سرزمین ، و در مجموع به معنی سرزمین نور و روشنایی می باشد .آقای دکتر عباس خائفی –استاد دانشگاه گیلان – در مقاله ((سیر تحول نام های جغرافیایی گیلان)) می نویسد :” ضیابر از دو جزء ((ضیاء)) و ((بر)) درست شده است ، ((ضیاء)) صورت تحریف شده زقاق یعنی ژرف و عمیق (پهلوی Zofay) و ((بر)) صورت دیگری از بار یعنی ساحل است . ضیابر به معنای ساحل ژرف است . “رابینو کنسولیار بریتانیا که در سال های ۱۹۰۶ – ۱۹۱۲ از گیلان گزارش تهیه نموده ، در خصوص ضیابر در صفحه ۱۷۸ از کتاب ( ولایات دارالمرز ایران گیلان ) آورده است : ” ضیابر دهکده ای بزرگ است که آب و هوای آن خوب است . این ناحیه دارای دو مسجد و دو زیارتگاه می باشد و بازاری در روزهای دوشنبه برقرار است.”عبدالرحیم گلشنی نیز در صفحات ۷۱۹-۷۲۱ از کتاب دائره المعارف بزرگ اسلامی آورده است : “فرمانی ابولفتح میرزا -والی گیلان در عصر نصرالدین شاه قاجار- در تاریخ ۲۷ شعبان ۱۳۰۴ در دست است که به مردم ضیابر (مرکز روحانی محال گسکرات) دستور می دهد تا در احکام شرع از سید صالح مجتهد ضیابری پیروی کنند .”

تاریخویرایش

در کتاب تاریخ گیلان و دیلمستان ، شهر تاریخی گسکر به مرکزیت ضیابر از قرن دوم هجری در میان جنگل های انبوه هفت دغنان موجودیت یافته ، که خود گویای تاریخ کهن این دیار است . هرچند پیشینه ضیابر از نوشته های سید شرفشاه تالشدولابی عارف قرن 6-7 هجری به بیش از 700سال می رسد.

جمعیتویرایش

براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، و شاخص بعد جمعیت کشور ، جمعیت ضیابر حدود 14000 نفر( 3000 خانوار) بوده‌است.

جغرافیاویرایش

ضیابر از جاده پیربازار در ۴۵ کیلومتری کلانشهر رشت واقع شده و از شمال به شهرستان بندر انزلی محدود شده است .از ضیابر به عنوان شاهراه ارتباطی شمال به جنوب و غرب به شرق شهرستان های مختلف گیلان تعبیر می شود، زیرا ضیابر نقش بسزایی در گسترش حمل و نقل جاده ای در استان گیلان دارد .قرار گیری ضیابر در مسیر کریدور جنوب به شمال از دیگر مزایا این منطقه محسوب می گردد.آب و هوای ضیابر در مجموع مرطوب جلگه ای و در فصل های مختلف سال دارای شرایط مطلوب آب و هوایی می باشد ، از این نظر این منطقه با آب و هوای ویژه خود در اقلیم مرطوب قرار دارد و دارای باران فراوان ( ۱۳۰۰ میلیمترباران سالانه ) می باشد .اکثر اهالی ضیابر گیلک بوده و به زبان گیلکی تکلم می کنند .ضیابر با توجه به تنوع اقلیم در شمال و شمال غربی از پوشش متنوع جنگلی برخوردار می باشد . همچنین ضیابر دارای ۶ رود خانه دائمی ، ۲۵ پهنه آبند و ۳۷ پهنه آب بندان عمومی در داخل مزارع شالیکاری می باشد .

بازار هفتگیویرایش

ضیابر دارای یک بازار هفتگی شناخته شده می‌باشد که در روزهای دوشنبه هر هفته تشکیل می‌شود و از تمامی روستاها و شهرهای اطراف برای بازدید از این دوشنبه بازاربه آنجا می‌آیند.

مکان های مهم جغرافیاییویرایش

برخی ویژگی های منطقه ای و جغرافیایی سبب شده که اسم ضیابر در استان و کشور بیشتر شنیده شود که از جمله وجود:

  • بزرگترین ندامتگاه غرب گیلان با حدود ۱۰۰۰ نفر جمعیت(که در جمعیت ضیابر محاسبه نشده است)
  • قرار گرفتن شهرک صنعتی شهرستان صومعه سرا در محدوده ضیابر
  • شهر تاریخی و مدفون شده گسکر در هفت دغنان ضیابر
  • مرکز تولید و عرضه چوب و باغات با ارزش صنوبر در کشور
  • مرکزیت حمل و نقل جاده ای غرب گیلان
  • مرز شهرستان صومعه سرا از سمت شرق با بندرانزلی از سمت شمال با رضوانشهر و از سمت غرب با ماسال
  • مجاورت به طول حدود ۱۰ کیلومتر با تالاب بین المللی انزلی
  • یکی از قطب های تولید و عرضه مرغ گوشتی و جوجه یکروزه در استان گیلان
  • قرار گرفتن در حاشیه کریدرور بین المللی شمال-جنوب کشور
  • اتصال مستقیم به مرکز استان از طریق محور ضیابر-پیربازار(که محل عبور شهرستان های همجوار نیز می باشد) از جمله آنها می باشد.

عاشورای ضیابرویرایش

همچنین ضیابر، در روزهای تاسوعا و عاشورای هر سال، شاهد مراسم تعزیه خوانی مفصلی می‌باشد که نه تنها در گیلان، بلکه در سطح ایران، از اعتباری بسیار بالا و پیشینه ای چندصدساله و شهرتی در سطح کشور برخوردار است و از بهترین و کاملترین نمونه‌های تعزیه خوانی موجود می‌باشد که در سازمان جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده است. روز عاشورا تعدادی بسیار از مردم از جای جای گیلان و ضیابری های مقیم جاهای دیگر به محل می ایند.در این روز درب همه خانه ها بمنظور پذیرایی و پخش غذای نذری گشوده است.دو امامزاده در دو سوی رودخانه مرغک یکی آقا سید محمدجان در کرانه جنوبی و دیگری آقاسید مولاجان در کرانه شمالی ریشه ای ژرف در اعتقادات مردم این منطقه دارند. همچنین از منطقه ضیابر نزدیک به 70شهید در راه وطن اهدا شده است.

نام محلیویرایش

از دیگر ویژگی‌های متفاوت ضیابر اینست که از دیر باز، هر کدام از اهالی، غیر از نام اصلی و شناسنامه‌ای خود، یک نام محلی یا به عبارتی nikname داشته و دارند که یکدیگر را با آن نام صدا می‌زنند و …

آثار تاریخیویرایش

ساختمان مرحوم آیت‌الله ضیابری

سوغاتی ضیابرویرایش

  • حلوای ضیابری
  • خربزه معینی اسپند و نوده
  • شیرینی دنده کوب

منابعویرایش

  • «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.

الگو:وبلاگ آشنایی با ضیابر گیلان الگو:کتاب تاریخ گیلان و دیلمستان

الگو:فرهنگ بزرگ دهخدا ، صفحه ۱۵۲۰۷- جلد دهم :” ضیابر ، مرکز بلوک گسکر در نزدیکی رشت ( گیلان ) .”