باز کردن منو اصلی

عبدالرحیم طالبوف

نویسنده ایرانی
(تغییرمسیر از طالبوف تبریزی)

میرزا عبدالرحیم طالبوف تبریزی (۱۲۱۳ ه‍.ش کوی سرخاب تبریز - اواخر ۱۲۸۹ یا اوایل ۱۲۹۰ ه‍.ش تمرخان شوره داغستان) از روشنفکران پیش از مشروطیت است.[۲]

طالبوف
میرزا عبدالرحیم تبریزی
Talebof Tabrizi.jpg
میرزا عبدالرحیم طالبوف تبریزی
زادروز۱۲۱۳ خ.
۱۸۳۴ (میلادی)

محله سرخاب، تبریز، ایران
درگذشت۱۲۸۹ خ.
۱۱ مارس ۱۹۱۱
تمرخان شوره (بویناکسک کنونی)، داغستان، امپراتوری روسیه
ملیتایرانی
دورهپیش از مشروطیت
آثارمسالک المحسنین - کتاب احمد[۱]
والدینابوطالب نجار تبریزی

محتویات

زندگی‌نامهویرایش

عبدالرحیم پسر ابوطالب نجار تبریزی در ۱۲۱۳ شمسی/۱۸۳۴ میلادی در محله سرخاب تبریز زاده شد. به گفته خودش پدرش ابوطالب و پدربزرگش استاد علی مراد حرفه نجاری داشته‌اند. گفته‌اند عبدالرحیم در شانزده سالگی به تفلیس رفت و به تحصیل زبان روسی پرداخت و مقدمات دانش جدید را فرا گرفت و با جنبش‌های آزادی‌خواهی و آرای نویسندگان سوسیال دموکرات و ادبیات روسی آشنا شد و مدتی بعد در تمرخان شوره (بویناکسک کنونی) مقر حکومت داغستان مقیم شد و به مقاطعه‌کاری راه‌های قفقاز پرداخت و سرمایهٔ کافی اندوخت و در آن شهر ازدواج کرد. او در دوره تحرک فرهنگی و سیاسی قفقاز پرورش یافت و از دانش و فرهنگ سیاسی جدید تأثیر پذیرفت و از پنجاه و پنج سالگی به نوشتن آثار خود پرداخت و اعتبار و احترام بسیار یافت، تا آنجا که به علت نوشتن مقالاتی در ترویج افکار اجتماعی و سیاسی جدید و تبلیغ آزادی و حکومت قانون و همچنین نشر علوم طبیعی به زبان ساده فارسی در ایران نزد رجال ترقی‌خواه و روشنفکران زمانه محبوبیت بسیار حاصل کرد و در ۱۲۸۵/۱۹۰۶ در دوره اول مجلس شورای ملی از تبریز به نمایندگی انتخاب شد، اما با آنکه نمایندگی را پذیرفت به تهران نیامد و در شهر تمرخان شوره ماند تا در هفتادو هفت سالگی درگذشت.

از وی فرزندی جز یک دختر به نام صونا، که زن مهندسی به نام عمراوف بود، باقی نماند.[۳]

وی با نگارش کتاب‌هایی مانند «مسالک المحسنین» و «کتاب احمد» و … بر بسیاری از مشروطه خواهان تأثیر گذاشت. به همان اندازه که تجدد خواهان، از آثار و دیدگاه‌های او جانبداری می‌کردند، برخی از عالمان روحانی، با وی سرگران بودند و این به سبب مطالبی بود که او در آثارش آورده بود، و ایشان در نگاه‌شان، با اصول دیانت اسلام همخوانی نداشت.[۲]

از کتاب احمدویرایش

«اکثر متمولین این مغربیان متمدن نمای خوش ظاهر، مثل موش صحرائی دور عالم را می‌گردند که هرجا انبار جدیدی پر از حبوبات ثروت پیداکنند، همراهان خود را دعوت نمایند و به هر حیله روباهی که ممکن باشد، رخنه بر آن انبار آکنده بیندازند…

هر ملتی که رجال متنفذ او زودباور و لین‌العریکه و بی علم و بی تجربه و طلا دوست باشند، با سرپنجه صید افکن شاهین اقتدار استرلینغ و روبل و دلار و فرانک، زود تر از دیگران شکار شوند.»[۴][۵]

نگاه طالبوف با اصول دیانت اسلام ناهمخوانی داشت. در همان زمان شهرت یافته بود که بابی‌ها در ترویج آثار طالبوف کوشش دارند به همین دلیل کتاب احمد و مسالک المحسنین منسوب به بابیه شده و از طرف علما قرائت آنها ممنوع شده بود[۶] علماء به نوشته احمد کسروی و شیخ فضل‌الله نوری خواندن آثار طالبوف را قدغن اعلام نمودند. بابیها در نشر آثار طالبوف کوشش داشتند و آنچه دربارهٔ ایشان شهرت یافته بی اساس نبوده‌است.[۲][۷] مرحوم طالبوف متدین واقع بین بود حج به جا آورد وتسلط او بر متون دینی بویژه قرآن در آثارش مشهود است وتهمت حاکمان قاجار وملاهای درباری وقشریون مذهبی در نسبت بابی وبهائی به او بسیار ناجوانمردانه است او یک وطن دوست مردم گرا به معنی حقیقی بود .

آثارویرایش

  • سفینه طالبی (یا کتاب احمد) (۲جلد) (۱۳۱۱ ه‍.ق)[۸]
  • مسالک المحسنین (۱۳۲۳ ه‍.ق)[۲]
  • مسائل الحیات (۱۳۲۴ ه‍.ق)
  • پند نامه مارکوس قیصر روم
  • رساله فیزیک (۱۳۱۱ ه‍.ق)
  • نخبه سپهری (۱۳۲۲–۱۳۱۰ ه‍.ق)
  • رساله هیئت جدیده
  • ایضاحات در خصوص آزادی (۱۳۲۵ ه‍.ق)
  • سیاست طالبی (۱۳۲۹ ه‍.ق)

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. نبوی رضوی، سید مقداد (۱۳۹۳). «روزگاری که بر تکاپوگران بابی گذشت». تاریخ مکتوم. تهران: پردیس دانش. ص. ۱۳۳.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ نبوی رضوی، سید مقداد (۱۳۹۳). «روزگاری که بر تکاپوگران بابی گذشت». تاریخ مکتوم. تهران: پردیس دانش. ص. ۱۳۳.
  3. آرین‌پور، یحیی (۱۳۵۰). از صبا تا نیما.
  4. کتاب احمد. جلد یک صفحه ۸۳ و ۸۴
  5. *فلاح، مرتضی؛ جعفری، لیلا (۲۵). «دیدگاه طالبوف تبریزی». سیاسی اقتصادی. تهران: روزنامه اطلاعات (۲۷۷): ۴۴. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  6. خاطرات عبدالله بهرامی| نویسنده= عبدالله بهرامی|صفحه=۲۵
  7. تاریخ مشروطه ایران | نویسنده = احمد کسروی| صفحه =231
  8. نبوی رضوی، سید مقداد (۱۳۹۳). «روزگاری که بر تکاپوگران بابی گذشت». تاریخ مکتوم. تهران: پردیس دانش. ص. ۱۳۳.

منابعویرایش

جنبش مشروطه
 
عده‌ای از اعضای گروه فوج نجات تبریز.
سال ۱۹۰۹ میلادی.
شاهان قاجار
نام

دورهٔ پادشاهی

آقامحمد خان

فتحعلی شاه
محمدشاه
ناصرالدین شاه
مظفرالدین شاه
محمدعلی شاه

احمدشاه

۱۱۷۵–۱۱۶۱
۱۲۱۳–۱۱۷۶
۱۲۲۶–۱۲۱۳
۱۲۷۵–۱۲۲۶
۱۲۸۵–۱۲۷۵
۱۲۸۸–۱۲۸۵

۱۳۰۴–۱۲۸۸