باز کردن منو اصلی

عالمه سلطان، (زاده ۱۵۷۲ آبخازیا – درگذشته ۱۶۲۴ استانبول) همسر محمد سوم و هم‌چنین والده سلطان و نایب‌السلطنه پسرش مصطفی یکم بود. سیاست‌های دربار عثمانی در سال‌های ۱۶۱۷ تا ۱۶۱۸، ۱۶۲۲ تا ۱۶۲۳ توسط او تعیین می‌شد. عالمه توانست به یکی از زنان قدرتمند در امپراتوری عثمانی و دوران سلطنت زنان تبدیل شود زمانی که ماه‌پیکر سلطان و صفیه سلطان زنده بودند.

عالمه سلطان
Tomb of Sultan Mustafa I and Ibrahim I - 09.JPG
نگاره‌ای از مقبره عالمه سلطان در ایاصوفیا
والده سلطان دوره اول
تصدی۲۲ نوامبر ۱۶۱۷ – ۲۶ فوریه ۱۶۱۸
پیشینخندان سلطان
جانشینماه‌فیروز سلطان
والده سلطان دوره دوم
تصدی۲۰ می ۱۶۲۲ –۱۰ سپتامبر ۱۶۲۳
پیشینماه‌فیروز سلطان
جانشینماه‌پیکر سلطان
نایب‌السلطنه
تصدی۲۲ نوامبر ۱۶۱۷ – ۲۶ فوریه ۱۶۱۸
پیشینندارد
جانشینماه‌پیکر سلطان
همسرمحمد سوم
فرزند(ها)مصطفی یکم
شاهزاده محمود
دلربا سلطان
شاه سلطان
نام کامل
دولتلو عصمتلو عالمه والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
زادروزحدود ۱۵۷۲
آبخاز، قفقاز
مرگکاخ اسکی‌سرای ۱۶۲۴ (۵۲ سال)
ادرنه، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاریمسجد ایاصوفیا، استانبول
دین و مذهباسلام، پیش‌تر مسیحیت

همسر سلطانویرایش

عالمه سلطان دارای اصالتی آبخازی بود و بعدا وارد حرم‌سرای محمد سوم در مانیسا شد. او در سال ۱۵۸۶ شاهزاده محمود را به دنیا آورد. عالمه در سال ۱۵۹۵ زمانی که همسرش به سلطنت رسید او همراه با فرزندانش به استانبول رفت. او بعدا در سال ۱۶۰۰ شاهزاده مصطفی را به دنیا آورد.[۱][۲]

در سال ۱۵۹۷ شاهزاده سلیم فوت شد و محمود به‌ عنوان پسر ارشد سلطان ولیعهد سلطنت شد و قدرت عالمه سلطان افزایش یافت. وی با مادرشوهرش صفیه سلطان رابطه خوبی نداشت به همین دلیل در سال ۱۶۰۳ شاهزاده محمود با دسیسه‌های صفیه اعدام شد و عالمه به قصر اسکی تبعید شد.[۳][۴]

محمد سوم در ۲۰ دسامبر ۱۶۰۳ درگذشت و احمد یکم جانشین پدرش شد. وی بر خلاف سلاطین پیشین دستور اعدام برادرش مصطفی را صادر نکرد و اجازه داد او همراه با مادر و مادربزرگش در قصر اسکی‌ زندگی کند.[۵][۶]

والده سلطانویرایش

احمد یکم در ۲۲ نوامبر ۱۶۱۷ فوت شد و مصطفی یکم که در آن زمان ۱۶ یا ۱۷ سال داشت با کمک ماه‌پیکر سلطان به‌سلطنت رسید و عالمه مقام والده سلطان را کسب کرد. وی در زمان سلطنت پسرش روزانه ۳۰۰۰ آسپر دریافت می‌کرد. به دلیل جوان بودن و مشکلات روانی که مصطفی از آن رنج می‌برد عالمه سلطان حکومت را اداره می‌کرد و کارا داود پاشا متحد او بود.[۷][۸]

مصطفی بعد از چند ماه سلطنت خلع شد و برادرزاده‌اش عثمان دوم به‌سلطنت رسید و عالمه سلطان دوباره به کاخ اسکی رفت. عالمه در زمان سلطنت عثمان روزانه ۲۰۰۰ آسپر دریافت می‌کرد. به دلیل نبودن زن قدرتمندی در حرم عثمان و مرگ مادرش در سال ۱۶۲۰ عالمه نفوذ زیادی بر حرم‌سرای توپقاپی داشت. وی در ترور عثمان در سال ۱۶۲۲ نقش اساسی داشت. وی با سرداران ینی‌چری ملاقات داشت و آن‌ها را به‌شورش تشویق کرد در نهایت ینی‌چری‌ها از عالمه حمایت کردند و عثمان را از سلطنت خلع کردند.[۹][۱۰]

پس از ترور عثمان، مصطفی دوباره به سلطنت رسید و عالمه سلطان با کمک کارا داوود پاشا حکومت عثمانی را اداره می‌کرد. اما در سال ۱۶۲۳ ابازه محمد پاشا خاستار انتقام عثمان شد و از سمت ارزروم به سمت استانبول لشکر کشی کرد. عالمه دستور اعدام کارا داوود پاشا را صادر کرد اما فایده ای نداشت و در نهایت پاشاهای دیوان خاستار برکناری مصطفی شدند. وی به این شرط که جان پسرش حفظ شود رضایت خود را اعلام کرد.[۱۱][۱۲]

مرگویرایش

بعد از خلع مصطفی، مراد چهارم فرزند احمد یکم و کوسم سلطان به سلطنت رسید. عالمه سلطان همراه با دخترش به قصر اسکی رفت و در سال ۱۶۲۴ فوت شد و در مسجد ایاصوفیا دفن شد.[۱۳]

فرزندانویرایش

عالمه سلطان همراه با محمد سوم چهار فرزند داشت.[۱۴]

شاهزاده محمود، (تولد ۱۵۸۷ مانیسا – اعدام ۷ ژوئن ۱۶۰۳ استانبول در مقبره شاهزاده محمد در مسجد شاهزاده دفن شد)

مصطفی یکم، (تولد ۲۴ ژوئن ۱۶۰۰ استانبول – مرگ ۲۰ ژانویه ۱۶۳۹ استانبول، در مسجد ایا صوفیا دفن شد) او پانزدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود.

دلربا سلطان (تولد ۱۵۹۲ مانیسا – مرگ ۱۶۲۸ استانبول) در سال ۱۶۰۵ با داماد کارا داوود پاشا ازدواج کرد.

شاه سلطان (تولد ۱۵۹۶ مانیسا – مرگ ۱۶۳۰ استانبول) در سال ۱۶۱۲ با داماد خلیل پاشا ازدواج کرد.

منابعویرایش

  1. Ga ́bor A ́goston, Bruce Alan Masters. New York: Facts on File (January 1, 2009). Günhan Börekçi. "Mustafa I." Encyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase Publishing. p. 409. ISBN 978-1-438-11025-7.
  2. M. Sadık Bilge (2005). Osmanlı devleti ve Kafkasya: Osmanlı varlığı döneminde Kafkasya'nın siyasî-askerî tarihi ve idarî taksimâtı, 1454-1829. Eren Yayıncılık.
  3. Börekçi, Günhan. İnkırâzın Eşiğinde Bir Hanedan: III. Mehmed, I. Ahmed, I. Mustafa ve 17. Yüzyıl Osmanlı Siyasî Krizi - A Dynasty at the Threshold of Extinction: Mehmed III, Ahmed I, Mustafa I and the 17th-Century Ottoman Political Crisis. p. 78.
  4. Peirce 1993, p. 231.
  5. Peirce 1993, p. 129.
  6. Shaw, Stanford J.; Shaw, Ezel Kural (October 29, 1976). History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 1, Empire of the Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1280-1808. Cambridge University Press. p. 186. ISBN 978-0-521-29163-7.
  7. Dorothy O. Helly, Susan Reverby (1992). Gendered Domains: Rethinking Public and Private in Women's History : Essays from the Seventh Berkshire Conference on the History of Women. Cornell University Press. p. 52. ISBN 978-0-801-49702-5.
  8. Peirce 1993, p. 145.
  9. Gabriel Piterberg (2003). An Ottoman Tragedy: History and Historiography at Play. University of California Press. p. 14. ISBN 978-0-520-93005-6.
  10. Leslie P. Peirce (1993). The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Oxford University Press. pp. 126–127. ISBN 978-0-195-08677-5.
  11. A History of the Ottoman Empire to 1730. CUP Archive. p. 137.
  12. Elli Kohen (2007). History of the Turkish Jews and Sephardim: Memories of a Past Golden Age. University Press of America. p. 211. ISBN 978-0-761-83600-1.
  13. Börekçi, Günhan. Factions And Favorites At The Courts Of Sultan Ahmed I (r. 1603-17) And His Immediate Predecessors. pp. 65 and n. 96.
  14. Tezcan, Baki. The Debut Of Kösem Sultan's Political Career. p. 357.

مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Halime Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی، دانشنامه آزاد (بارگذاری ۳۰ اسفند ۱۳۹۵)

مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Halime Sultan، ویکی‌پدیای ترکی، دانشنامه آزاد (بارگذاری ۳۰ اسفند ۱۳۹۵)

والده پیشین:

خندان سلطان
دوره دوم:

ماه‌فیروز سلطان

عالمه سلطان
دولت عصمتلو و عالیت الشان حضرت عالمه والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۲۲ نوامبر ۱۶۱۷ – ۲۶ فوریه ۱۶۱۸

۲۰ می ۱۶۲۲ – ۱۰ سپتامبر ۱۶۲۳

والده پسین:

ماه‌فیروز سلطان

دوره دوم:

ماه‌پیکر سلطان