فصل بهار خانم یا ایران‌الدوله (زادهٔ ۱۲۹۵ قمری - درگذشتهٔ ۱۳۵۹ قمری)[۱] شاعر و نویسنده عصر قاجار اهل ایران بود. از او علاوه بر شعر آثاری در نقاشی و خوانندگی باقی مانده‌است.

فصل بهار خانم
نام اصلی
فصل بهار خانم
زاده۱۲۹۵ هجری قمری
درگذشته۱۳۵۹ هجری قمری (۶۴ سال)
آرامگاهقم
نام(های) دیگرایران‌الدوله
تخلصجنّت
پیشهشاعر، نویسنده و خواننده
ملیتایرانی
دیوان اشعاربهار جنّت
استادکمال‌الملک
دلیل سرشناسیغزل‌سرایی پارسی
همسر(ها)مصطفی قلی خان دولو قاجار حاجب الدوله
پدر و مادرسلطان حسین میرزا نیرالدوله

زندگی و آثار ویرایش

پدرش سلطان حسین میرزا نیرالدوله پسر پرویز میرزا قاجار، از نوادگان فتحعلی شاه و مادرش شمس‌الدوله دختر فرهاد میرزا معتمدالدوله بود. دیوان اشعار او، بهار جنت نام دارد که شامل حدود شش هزار بیت شعر از انواع قصیده، غزل، رباعی است. از وی علاوه بر دیوان اشعار، کتاب آشپزی و خانه‌داری هم به جا مانده‌است. ایران‌الدوله علاوه بر سرودن شعر، نقاشی هم می‌کرد و از شاگردان کمال‌الملک بود و موفق به گرفتن گواهینامه از مدرسه صنایع مستظرفه شد. تابلوهای رنگ روغن به جا مانده از وی را فرزندانش نگهداری می‌کنند. فصل بهار خانم در هنر موسیقی و آواز نیز تبحر داشت، پیانو و تار را خوب می‌نواخت، چند صفحه از او به جا مانده که در یکی از آنها آوازی در بیات ترک خوانده‌است.[۲] او در سال ۱۹۲۰ میلادی به سفری در اروپا رفت.[۳] این شعر از او است:

می‌گفت یکی بلبل شوریده چو منگر فصل بهارست و سرو است و چمن
پس لاله چرا داغ به دل رسته ز خاکپوشیده بنفشه رخت ماتم بر تن[۴]

منابع ویرایش

  1. «زندگینامه فصل بهار خانم (ایران الدوله)». حکیمانه. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژانویه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۳.
  2. «فصل بهار خانم». بانک اطلاعات رجال. ۲۰۱۲-۰۷-۲۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ فوریه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۳.
  3. Pirnia، M. (۱۹۹۵). سالار زنان ايران: Pioneer Women of Iran - Salar Zanan e Iran - Pirnia. مهر ايران،. ص. ۲۹. شابک ۹۷۸-۰-۹۶۳۳۱۲۹-۳-۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۳.
  4. «فصل بهار خانم». حکیمانه. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژانویه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۳.

پیوند به بیرون ویرایش