لئوناردو فیبوناچی

ریاضی‌دان ایتالیایی

لئوناردو فیبوناچّی (به ایتالیایی: Leonardo Fibonacci) (حدود ۱۱۷۰ م – حدود ۱۲۵۰ م) نخستین ریاضی‌دان بزرگ اروپا در قرن سیزدهم میلادی است.[۴] از آنجایی که زادگاه او شهر پیزا در ایتالیا بوده، به لئوناردو دا پیزا نیز معروف است. بیشتر کارهای وی مأخوذ از آثار ریاضی‌دان‌های مسلمان، به‌خصوص خوارزمی، کرجی و ابوکامل می‌باشد. از میان ۶۹ مسئلهٔ ابوکامل، بسیاری عیناً یا با اعداد تغییریافته در آثار فیبوناچی آمده‌اند.[۵][۶][۷]

لئوناردو فیبوناچی
Fibonacci2.jpg
لئوناردو فیبوناچی
زادهٔحدود ۱۱۷۰
پیزا، جمهوری پیزا
درگذشتحدود ۱۲۵۰
پیزا، جمهوری پیزا
ملیتایتالیایی
شناخته‌شده برایاعداد فیبوناچی
پیشینه علمی
شاخه(ها)ریاضیات
تأثیر گرفته ازتأثیر پذیرفته از ریاضیات اسلامی، به خصوص خوارزمی، کرجی، ابوکامل[۱][۲][۳]
دینکاتولیک

زندگیویرایش

 
یک صفحه از کتاب تاریخی حساب (لیبر آباکی)از فیبوناتچی

لئوناردو به علت حرفه پدرش، گوگلیمو بوناتچی که بازرگانی بود به کشورهای بسیاری از جمله مصر و سوریه و … مسافرت نمود. این سفرها او را با ریاضیات اسلامی آشنا کرد. وی که به برتری روش‌های محاسبه مسلمانان پی برده بود پس از بازگشت به زادگاه خود در سال ۱۲۰۲ حاصل آموخته‌های خود را با نوشتن لیبر آباکی (به معنای کتاب حساب) منتشر ساخت. کتاب محاسبات فیبوناچی تقریبا به طور انحصاری بر پایه الگوریتم‌های خوارزمی قرار داشت.[۸]

فیبوناتچی در لیبر آباکی دستگاه عددنویسی هندی-عربی را برگزید.[۹][۱۰]

دستگاه اعدادویرایش

معرفی دستگاه اعداد اعشاری به عنوان جایگزینی بسیار کارآمدتر به جای دستگاه اعداد رومی که استفاده از آن از زمان امپراتوری روم رایج بوده‌است از جمله مهم‌ترین کارهای این ریاضیدان بزرگ در طول زندگی‌اش بوده‌است. وی در آغاز نخستین بخش از کتاب خود به نام لیبر آباکی در مورد این دستگاه چنین می‌گوید:

«نه رقم هندی وجود دارد: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ که به‌وسیله آنها و همچنین علامت ۰ که در عربی صفر نامیده می‌شود می‌توان هر عددی را به شیوهای که توضیح داده خواهد شد نوشت.»
 
چگونگی شکل گیری دنباله فیبو ناچی

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. Levey، The Algebra of Abū Kāmil، 6.
  2. وان در واردن، تاریخ جبر از خوارزمی تا امی نوتر، صص ۴۳–۵۳.
  3. مصاحب، تئوری مقدماتی اعداد، ۲۵۲.
  4. مصاحب، تئوری مقدماتی اعداد، ص ۱۲۵۰.
  5. Levey، The Algebra of Abū Kāmil، 6.
  6. وان در واردن، تاریخ جبر از خوارزمی تا امی نوتر، صص ۴۳–۵۳.
  7. مصاحب، تئوری مقدماتی اعداد، ۲۵۲.
  8. آدرین برنارد (۲۹ خرداد ۱۴۰۰). «ظهور ریاضیات مدرن از یک کتابخانه گمشده اسلامی». بی‌بی‌سی فارسی.
  9. Levey، The Algebra of Abū Kāmil، 6.
  10. ایوز، آشنایی با تاریخ ریاضیات، ۲۵۵.

منابعویرایش

  • Levey, Martin (1966). The Algebra of Abū Kāmil. The University of Wisconsin Press.
  • مصاحب، غلامحسین (۲۵۳۵). تئوری مقدماتی اعداد. اول قسمت ۱ و ۲. تهران: کتابفروشی دهخدا. صص. ۱۳۹۵. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف‌نظر شد (کمک); تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  • ایوز، هاوارد دبلیو. (۱۳۸۶). آشنایی با تاریخ ریاضیات. اول. ترجمهٔ محمدقاسم وحیدی‌اصل. تهران: مرکز نشر دانشگاهی. صص. ۳۳۸. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۱-۰۵۵۲-۸.
  • وان در واردن، ب. ل. (۱۳۷۶). تاریخ جبر از خوارزمی تا امی نوتر. ترجمهٔ محمدقاسم وحیدی‌اصل و علیرضا جمالی. تهران: مبتکران. صص. ۳۸۱. شابک ۹۶۴-۴۸۶-۰۲۳-۳.