باز کردن منو اصلی

مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفهٔ ایران با نام سابق انجمن شاهنشاهی فلسفه در راستای تأمین نیازهای تحقیقاتی و پژوهشی کشور ایران در زمینهٔ فلسفه، حکمت و دانش‌های وابسته به آن‌ها تشکیل شده‌است. این مؤسسه به همین منظور هر هفته جلسات هفتگی آزاد با سخنرانی یکی از صاحب‌نظران در فلسفه و دانش‌های مرتبط در دفتر خود که به «خانهٔ حکمت و فلسفه» معروف است، برگزار می‌کند. این جلسات از شبکه ۴ سیمای جمهوری اسلامی پخش می‌شود.[۱]

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
تأسیس ۱۳۵۳ خورشیدی
نوع دولتی
بنیانگذار سیدحسین نصر
رئیس غلامرضا ذکیانی
مکان تهران، ایران پرچم ایران
وابسته به وزارت علوم
وب‌گاه http://www.irip.ir
مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران شهریور ۱۳۹۴

تاریخچهویرایش

مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفهٔ ایران در مهرماه ۱۳۵۳ به صورت یک تشکل خصوصی پایه‌گذاری شد. پایه‌گذار آن سید حسین نصر بود که به تشویق ریموند کلیبانسکی، رئیس وقت مؤسسهٔ بین‌المللی فلسفه در فرانسه، این مؤسسه را با نام اولیه «انجمن شاهنشاهی حکمت و فلسفهٔ ایران» به منظور معرفی نوشته‌ها و پژوهش‌های انجام شده در زمینهٔ فلسفه و عرفان در ایرانِ پیش و پس از اسلام و برای آشنا ساختن ایرانیان با مکتب‌های فکری فلسفه غربی و شرقی بنیان گذاشت.[۲] پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تا سال ۱۳۶۱ فعالیت‌های انجمن متوقف شد. در سال ۱۳۶۳، انجمن حکمت و فلسفهٔ ایران و ۱۲ مؤسسهٔ دیگر زیر نظر وزارت علوم و مؤسسهٔ مطالعات فرهنگی (پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی کنونی) قرار گرفت. در آذر ماه ۱۳۷۷ انجمن به‌طور رسمی ثبت شد و در سال ۸۰ به «مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران» تغییر نام داد. این مؤسسه که پیش از این در قالب دو پژوهشکده «حکمت و ادیان» و «تاریخ و فلسفهٔ علم» فعالیت می‌کرد که بر اساس مصوبهٔ شورای گسترش آموزش عالی در خردادماه ۱۳۸۰ در ساختار جدید به فعالیت خود ادامه می‌دهد.[۳][۴][۵]

در سال 1390، به پیشنهاد معاون محترم وزارت علوم و فناوری و حکم وزير محترم وقت، ریاست مؤسسه تغییر کرد و استاد اعوانی پس از سالها تلاش و فداکاری، کرسی مدیریت را به استاد عبدالحسین خسروپناه داد. استاد خسروپناه مؤلف حدود 50 کتاب و ده­ها مقالة علمی-پژوهشی، سخنران مدعوّ همایش­های معتبر داخلی و بین­المللی، دارای سوابق مدیریتی و سمت­های علمی–اجرایی در مراکز متعدد پژوهشی، صاحب افتخارات فراوان از مراکز متعدد مانند جایزه بین­المللی علوم انسانی اسلامی، کتاب برگزیده سال حوزه، کتاب برتر کنگرة دین­ پژوهان، جایزه مطهر از سوی ریاست محترم جمهوری، کتاب برتر در جشنواره فرهنگی سال در دفعات مکرّر، دریافت لوح تقدیر از مقام معظم رهبری(زید عزه)، مدرّس حوزه و دانشگاه، شاگرد بزرگانی مانند حضرات آیات وحید خراسانی، فاضل لنکرانى، مکارم شیرازی، حسن­ زاده آملی، جوادى آملی، مصباح یزدی و جعفر سبحانی می ­باشد.

یکی از آثار مدیریت موسسه حکمت و فلسفه ایران، اهتمام به برقراری روابط متقابل با مراکز علمی و شخصیت­های تاثیرگذار معاصر جهان می­ باشد؛ حضور فیلسوفان طراز اول کشورهایی همچون هند، ترکیه، روسیه، آلمان، انگلیس، آمریکا، اتریش، استرالیا، فرانسه، فيليپين، يونان و ايتاليا در این موسسه، شاهد تعامل موفق این مجموعة پژوهشی با مراکز علمی بین­ المللی است. در مقابل، دعوت برخي از این مراکز خارجی از ریاست محترم و شخصیتهای برجسته و پیشکسوت مؤسسه برای مسافرت و سخنرانی علمی به کشورهای مذکور، نشان از اثرگذاری این روابط دارد. در همین راستا، آثار استاد عبدالحسین خسروپناه توسط پژوهش­گران خارجی به زبان­های زندة دنیا مانند زبان انگلیسی و اردو و عربی ترجمه شده است و مورد استقبال فرهیختگان جهان قرار گرفته است.[۶]

سامان یافتن پژوهش­های اعضای هیئت علمی آن مؤسّسه پژوهشی و نظارت پژوهشی بر حسن اجرا و انجام آن پژوهش­ها، و به تعبیر رساتر، اعمال قوانین و آئین­ نامه­ های وزارت علوم در این مؤسّسه پژوهشی، از جمله خدمات مؤثّر مدیریّت محترم مؤسّسه است؛ افزایش انتشار کتابهای تألیفی از سوی اعضای محترم هیئت علمی در دورة اخير، حاکی از همین اهتمام و تدبیر است. اجمالا باید گفت که از میان 183 اثر منتشره در کل سنوات تشکیل این مؤسسة فاخر از ابتدای تأسیس تاکنون، 135 کتاب مربوط به دورة مدیریتی جدید می­ باشد، و هم­ اکنون بیش از 100 طرح پژوهشی داخلی و خارجی در این مؤسسه، در حال انجام یا آمادة انتشار است. برخي از آثار منتشره در جشنواره ­هاي متعدد همچون جشنوارة کتاب سال جمهوری اسلامي ايران و کتاب سال حوزة علمية قم، حائز رتبه ­هاي برتر شده ­اند.[۷]

فعالیت‌هاویرایش

 
کتابفروشی انجمن

فعالیت‌های مؤسسه در شش حوزه تعریف شده‌اند:

همایش‌هاویرایش

این مؤسسه تاکنون برگزارکننده چند همایش ملی و بین‌المللی در زمینه موضوعات مختلف فلسفی بوده‌است:

  • همایش بین‌المللی کانت در سال ۱۳۸۳[۸]
  • همایش بین‌المللی مولانا در سال ۱۳۸۶[۹]
  • همایش غزالی در سال ۱۳۸۷[۱۰]
  • همایش بین‌المللی فلسفه‌اسلامی و چالش‌های جهان امروز در سال ۱۳۸۸[۱۱]
  • همايش ملی سالانه خواجه نصيرالدين طوسی[۱۲]

کتابشناسیویرایش

مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفهٔ ایران در کنار انتشار مجله جاویدان خرد، ناشر کتاب‌های متعددی در زمینه فلسفه نیز بوده‌است که از آن جمله‌اند:

  • یهودیت: بررسی تاریخی (اپستاین، ۱۳۸۸)
  • یادی از هانری کربن (پازوکی، ۱۳۸۲)
  • وجود روابط مستقل در فلسفه اسلامی (ابرهیمی‌دینانی و اسماعیلی، ۱۳۸۳)
  • مولانا و دین (اعوانی، ۱۳۸۶)
  • مولانا و جهان معاصر (اعوانی، ۱۳۸۶)
  • کاوش‌های عقل نظری (حائری‌یزدی، ۱۳۸۴)
  • کاست‌ها و نژادها (شوان، ۱۳۸۸)
  • قرائت تأملات دکارت (برکن، ۱۳۸۹)
  • عام و خاص در اخلاق (دباغ، ۱۳۸۸)
  • روابط حکمت اشراق و فلسفه ایران باستان (کربن، ۱۳۸۵)
  • درآمدی بر اندبشه لویناس (دیویس، ۱۳۸۶)
  • معنویت در اديان ابراهيمی (غفاری، 1397)
  • معنويت و دين، بررسی ادله ناسازگارگرايان (غفاری، 1397)
  • تقرب به خداوند در اسلام و مسیحیت (عليخانی، 1397)
  • اعتبار معرفت­ شناختی خبر واحد در عقاید و علوم انسانی (محمدی، 1397)
  • نظریه معرفت کیث لرر، ترجمه، تحقیق و نقد (عبداللهی، 1396)

و ده‌ها عنوان کتاب ترجمه و تألیف دیگر.[۱۳]

نشريه علمی-پژوهشی جاودان خرد

نشریّة جاودان خرد، تنها نشریّه پژوهشی این موسسه، سالهای پیش از مدیریّت اخیر، شاهد تأخیر در نشر شده بود که به همت مدیریّت جدید، به ­تدریج و همراه با افت ­ وخيز، به روال متعارف انتشار رسیده و هم ­اکنون در سال 1397، با پشتیبانی فعالانه ریاست موسسه و تدبیر مسؤولین مربوطه، آثار پژوهشی ارزنده­ ای را در عرصه ­های فلسفی، عرفانی و منطقی منتشر می­ کند. این نشریه پژوهشی با تلاش همکاران صدیق مؤسسه، به جمع مجلات رتبة + A پیوسته، و یازدهمین مجلة برتر فلسفی در میان 48 مجلة علمی-پژوهشی در گروه فلسفه می­ باشد، که در رتبة بالاتر از مجلاتی همچون مجلة فلسفة دانشگاه تهران، و مجلة حکمت و فلسفة دانشگاه علامه طباطبائی، و مجلة آینة معرفت دانشگاه شهید بهشتی است، که البته همة این مجلات، از نشريات فاخر فلسفی محسوب می­ شوند.

دیگر فعالیت‌هاویرایش

در ۳ فروردین‌ماه سال ۱۳۹۱، مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفهٔ ایران با انجمن فلسفی گرجستان تفاهمنامهٔ همکاری علمی امضا کرد. این جلسه با حضور مجید صابر، سفیر جمهوری اسلامی ایران در گرجستان، و به منظور همکاری بیشتر در زمینه‌های علمی و پژوهشی انجام گرفت.[۱۴]

در ۳ تیر ۱۳۹۱ نشست یک روزه‌ای با عنوان ذهن، منطق و محاسبه به مناسبت یک صدمین سالروز تولد آلن تورینگ در محل مؤسسه برگزار شد.[۱۵]

یکی از آثار مدیریت موسسه حکمت و فلسفه ایران، اهتمام به برقراری روابط متقابل با مراکز علمی و شخصیت‌های تاثیرگذار معاصر جهان می‌باشد؛ حضور فیلسوفان طراز اول کشورهایی همچون هند، ترکیه، روسیه، آلمان، انگلیس، آمریکا، اتریش، استرالیا، فرانسه، فیلیپین، یونان و ایتالیا در این موسسه، شاهد تعامل موفق این مجموعه پژوهشی با مراکز علمی بین‌المللی است. در مقابل، دعوت برخی از این مراکز خارجی از ریاست محترم و شخصیتهای برجسته و پیشکسوت مؤسسه برای مسافرت و سخنرانی علمی به کشورهای مذکور، نشان از اثرگذاری این روابط دارد. در همین راستا، آثار استاد عبدالحسین خسروپناه توسط پژوهش‌گران خارجی به زبان‌های زنده دنیا مانند زبان انگلیسی و اردو و عربی ترجمه شده است و مورد استقبال فرهیختگان جهان قرار گرفته است.[۱۶]

ریاست مؤسسهویرایش

از زمان تأسیس، به ترتیب سید حسین نصر، مهدی چهل‌تنی، دکتر مقدس، مهندس حجت، محمود بروجردی و غلامرضا اعوانی ریاست این انجمن را به عهده داشته‌اند.[۱۷] غلامرضا اعوانی رئیس پیشین مؤسسه بود که در مردادماه ۱۳۹۰ به دستور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری وقت، کامران دانشجو، برکنار و عبدالحسین خسروپناه به جای وی منصوب شد.[۱۸] در ۲۴ دیماه ۱۳۹۷ و با حکم منصور غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، غلامرضا ذکیانی به ریاست موسسه منصوب شد.[۱۹]

اعضاویرایش

اعضای هیئت مؤسس انجمن عبارتند از:

در میان اعضای انجمن، وجود نام دو نفر (محسن کدیور، سروش دباغ) اعتراض‌هایی را از سوی رسانه‌های نزدیک به جمهوری اسلامی در پی داشت. کدیور در ارتباط با پیامدهای انتخابات سال ۱۳۸۸ ریاست جمهوری ایران با رأی کمیته انضباطی از فهرست اعضای هیئت علمی انجمن خارج شد.سروش دباغ نیز در دی ماه ۱۳۹۱ به دلیل غیبت غیر موجه از این مؤسسه اخراج و در نامه‌ای سرگشاده ماجرای این اخراج را شرح داد.[۲۰]

پانویسویرایش

  1. «وبگاه رسمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۵ مه ۲۰۰۸.
  2. خندق‌آبادی
  3. تاریخچه انجمن
  4. «روزنامه شرق». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ دسامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۷ مارس ۲۰۱۲.
  5. خبرگزاری مهر
  6. irip.ir http://irip.ir/Errors/Http404. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۱۸. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  7. «لیست انتشارات مؤسسه». irip.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۱۸.
  8. معماران[پیوند مرده]
  9. «پایگاه اینترنتی ویژه سال بزرگداشت مولانا». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ نوامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۱۲.
  10. خبرگزاری کتاب ایران
  11. خبرگزاری مهر
  12. «همایش بزرگداشت حکیم خواجه نصیر الدین طوسی». www.irip.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۱۸.
  13. راسخون
  14. خبرگزاری فارس
  15. http://www.irip.ir/userfiles/Archive/News/HamayesheZehnManteghVaMohasebeh.pdf[پیوند مرده]
  16. irip.ir http://irip.ir/Errors/Http404. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۲. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  17. «انجمن حکمت و فلسفه ایران سی‌ساله شد». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۶.
  18. خبرگزاری مهر
  19. «با حکم وزیر علوم؛غلامرضا ذکیانی، سرپرست موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران شد». خبرگزاری دانشجو. ۲۴ دی ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲۵ دی ۱۳۹۷.
  20. کلمه

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش