ماینکرفت

پرفروش‌ترین بازی دنیا و ساخت شرکت موجنگ استودیوز

ماینکرَفت (به انگلیسی: Minecraft) یک بازی سندباکس و جهان باز است که توسط موجانگ استودیوز ساخته شده و برای رایانه و موبایل منتشر شده‌است. این بازی توسط مارکوس پرسون خلق شده و با زبان برنامه‌نویسی جاوا نوشته شده‌است. پس از چندین نسخهٔ آزمایشی خصوصی اولیه، ماینکرفت اولین بار در ماه مه سال ۲۰۰۹ منتشر شد و قبل از انتشار کامل آن در نوامبر ۲۰۱۱، ینس برگنستن توسعه را به دست گرفت. ماینکرفت از آن زمان به چندین سیستم عامل دیگر نیز منتقل شده‌است و با فروش ۲۰۰ میلیون نسخه و ۱۲۶ میلیون کاربر فعال ماهانه، از سال ۲۰۲۰ پرفروش‌ترین بازی ویدئویی در تمام دوران است.

ماینکرفت
یک بازیکن با پوستهٔ پیش‌فرض اِستیو، در حالی که کلنگ آهنی به دست دارد، از یک دشت چمنزار می‌گذرد. در کنار او یک گرگ رام شده ایستاده‌است. در پس زمینه، یک خوک، یک مرغ، یک گاو، یک اسکلت در حال سوختن، یک زامبی و یک کریپر وجود دارد. کوه‌ها و صخره‌ها زمینه را پر می‌کنند و آسمان آبی و پر از ابر است. لوگوی مانیکلاف در بالای صحنه معلق است.
جلد تبلیغاتی با شخصیت‌های اصلی، اَلِکس' (سمت چپ در لباس سبز) و اِستیو (سمت راست در لباس آبی)
توسعه‌دهنده(ها)موجنگ استودیوز[الف]
ناشر(ها)
طراح(ـان)
هنرمند(ان)
  • مارکوس تویونن
  • جاسپر بورسترا
آهنگساز(ان)سی۴۱۸[چ]
سریماینکرفت
سکو(ها)
تاریخ(های) انتشار
۱۸ نوامبر ۲۰۱۱ ‏(۱۰ سال)[ح]
۲۷ آبان ۱۳۹۰
  • ویندوز, مک‌اواس, لینوکس:
  • Video game release
  • اندروید
    • WW: ‏۷ اکتبر ۲۰۱۱[۳]
  • آی‌اواس
    • WW: ‏۱۷ نوامبر ۲۰۱۱[۴]
  • اکس‌باکس ۳۶۰
    • WW: ‏۹ مهٔ ۲۰۱۲[۵]
  • رزبری پای
    • WW: ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۱۳[۶]
  • پلی‌استیشن ۳
  • فایر اواس
    • WW: ‏۲ آوریل ۲۰۱۴[۷]
  • پلی‌استیشن ۴
    • WW: ‏۴ سپتامبر ۲۰۱۴[۸]
  • اکس‌باکس وان
    • WW: ‏۵ سپتامبر ۲۰۱۴[۹]
  • پلی‌استیشن ویتا
  • ویندوز فون
    • WW: ‏۱۰ دسامبر ۲۰۱۴[۱۱]
  • ویندوز ۱۰
    • WW: ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۱۵[۱۲]
  • وی یو
    • WW: ‏۱۷ دسامبر ۲۰۱۵[۱۳]
  • تی‌وی‌اواس
    • WW: ‏۱۹ دسامبر ۲۰۱۶[۱۴]
  • نینتندو سوئیچ
  • نینتندو ۳دی‌اس نو
ژانر(ها)سندباکس، بقا
حالت(ها)بازی ویدئویی تک‌نفره، بازی ویدئویی چندنفره
لوگوی رسمی ماینکرفت

در ماینکرفت، بازیکنان در دنیای سه بعدی تولید شده از نظر رویه و زمینی تقریباً بی‌نهایت را کاوش می‌کنند و ممکن است مواد اولیه، ابزارها و وسایل را کشف یا استخراج کنند که با استفاده از آنها سازه‌های مختلف و متفاوتی بسازند. بسته به حالت بازی، بازیکنان می‌توانند حال بقا که بازیکنان باید منابعی را برای ساختن جهان و حفظ سلامتی خود بدست آورند و یک حالت خلاقانه که بازیکنان منابع و جان نامحدود دارند و می‌توانند پرواز کنند. بازیکنان می‌توانند برای ایجاد مکانیک، آیتم‌ها و دارایی‌ها و گیم پلی بازی را با افزونه‌ها (ماد و ادآن) و برای شکل بلاک و آیتم‌ها و بلاک‌ها از تکسچر پک استفاده کنند.

ماینکرفت تاکنون بسیار مورد تحسین منتقدان قرار گرفته‌است، تا جایی که چندین جایزه را از آن خود کرده و به عنوان یکی از برترین بازی‌های ویدئویی در تمام دوران‌ها معرفی شده‌است. شبکه‌های اجتماعی، هجوها، اقتباس‌ها، کالاها و کنوانسیون‌های سالانهٔ ماین‌کان (به انگلیسی: MineCon) نقش زیادی در محبوبیت بازی داشتند. همچنین در محیط‌های آموزشی، به ویژه در حوزهٔ سیستم‌های محاسباتی، مورد استفاده قرار گرفته‌است. در سال ۲۰۱۴، موجنگ و مالکیت معنوی ماینکرفت توسط مایکروسافت به مبلغ ۲٫۵ میلیارد دلار خریداری شد. همچنین تعدادی بازی اسپین‌آف مانند ماینکرفت: حالت داستانی، ماینکرفت دانجنز و ماینکرفت ارث و همچنین یک مستند با نام ماینکرفت: داستان موجنگ تولید شده‌است.

کریپی‌پاستا و شایعاتویرایش

چند سال پس از انتشار بازی، شایعاتی منتشر شد مبنی بر این که بازیکنان شخصیت‌هایی عجیب و غریب در دنیای خود می‌دیدند و اتفاقات عجیبی در حین بازی برای آنها رخ می‌داد. از سه شخصیت معروف این شایعات می‌توان به هیروبراین (به انگلیسی: Herobrineنال (به انگلیسی: Null) و اِنتیتی ۳۰۳ (به انگلیسی: Entity 303) اشاره کرد. پس از گسترده شدن این شایعات، مادسازها و برنامه‌نویسان کنجکاو شدند بدانند آیا این شایعات واقعیت دارد یا خیر اما پس از استخراج و بازکردن فایل‌های بازی و خط به خط بازبینی کردن آنها هیچ فایل یا نشانه‌ای از این شخصیت‌ها پیدا نکردند. در آخر معلوم شد که تمامی این شخصیت‌ها خیالی بوده و برای محبوبیت و تولید محتوا ساخته شده‌اند.

 
اولین تصویر منتشر شده از هیروبراین. در این تصویر ابتدا همه چیز عادی به نظر می‌رسد اما پس از کمی دقت، در مِه چیزی مانند شخصیت اصلی بازی (استیو) اما با چشمانی سفید نمایان است.[۱۷]

به عنوان مثال در سال ۲۰۱۳ یوتیوبری با نام اِلانگ‌کِیم‌جاش (به انگلیسی: AlongCameJosh) شخصیت نال را خلق کرد. در ویدئوهای قدیمی اِلانگ، او همیشه با دوستان خود درحال بازی کردن ماینکرفت بود، اما ناگهان با نال مواجه می‌شد یا توسط او کشته می‌شد یا به مکان‌های مختلفی توسط نال انتقال داده می‌شد. او از هیروبراین و نال در ویدئوهای خود به شدت استفاده می‌کرد اما زمانی که متوجه شد این موضوع درحال گسترش است و ممکن است برای او دردسرساز شود، در بخش توضیحات یکی از ویدئوهایش کامل توضیح داد که تمامی اتفاقات ویدئوهای او ساختگی است و هیچ‌کدام واقعیت ندارند. او حتی در یک از ویدئوهای یوتیوب خود با عنوان "ARE AlongCameJosh Herobrine VIDS FAKE?" از هیروبراین پرسید: «آیا تو واقعی هستی؟» و هیروبراین با گذاشتن یک تابلو برروی زمین روی آن نوشت «خیر، من واقعی نیستم». همچنین یوتیوبری که اولین بار اِنتیتی ۳۰۳ را خلق کرد و به او این نام را داد، د اِسپید ۱۷۹ (به انگلیسی: TheSpeed179) نام داشت. در حقیقت این سه شخصیت را هیچ بازیکنی ندیده و تمام شایعات مربوط به چند محتوای ساختگی از سمت خود بازیکنان بوده‌است.[۱۸][۱۹][۲۰]

افتخاراتویرایش

ماینکرفت موفق به دریافت ۵ جایزه از کنفرانس توسعه دهندگان بازی در سال ۲۰۱۱ شد:

جایزه نوآوری، بهترین بازی قابل دانلود، و همچنین برنده بهترین بازی جدید از بخش انتخاباتی توسعه دهندگان بازی و جایزه انتخابی حضار شد.

این بازی برنده جایزه بزرگ (Seumas McNally) از فستیوال بازی‌های مستقل در ۲۰۱۱ نیز شد.

ماینکرفت همچنین برنده (جایزه اهرمک طلایی) در بخش بهترین بازی قابل دانلود در سال ۲۰۱۲ شد.

در تاریخ ۸ آوریل ۲۰۱۳ حدود ۱۰ میلیون نسخه پی سی بازی به فروش رفت و در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۳ بیش از ۲۰ میلیون نسخه از بازی در تمامی پلتفرم‌ها به فروش رسید. البته در حال حاضر این بازی با ۲۰۰ میلیون فروش، به عنوان پر فروش‌ترین بازی جهان شناخته می‌شود.

تغییر مالکیت فکریویرایش

در سال ۲۰۱۴ میلادی شرکت مایکروسافت با خریداری شرکت موجنگ از مارکوس پرسون ملقب به ناچ (صاحب شرکت موجنگ) با قیمت ۲٫۵ میلیارد دلار مالکیت فکری این بازی را از آن خود کرد.[۲۱]

گیم پلیویرایش

شخصیت‌های اصلیویرایش

بازی دوشخصیت اصلی به نام استیو (مذکر) و الکس (مؤنث) دارد که البته بازیکنان می‌توانند پوسته (اسکین) خود را تغییر دهند و پوسته مورد علاقه را طراحی یا دانلود کنند و قرار دهند. البته موجودات دیگری هم وجود دارند که گاهی به‌صورت دشمن، دوست و متعادل ظاهر می‌شوند.

حالت‌های بازیویرایش

تک نفرهویرایش

بازی تک نفره در ماینکرفت حالت‌های متفاوتی دارد که در هر کدام هدف‌های متفاوتی وجود دارد.

حالت بقا: در این حالت شما باید منابع را خودتان جمع آوردی کنید و ساخت و ساز کنید و به دنبال کشتن اندر دراگون (باس آخر بازی) بروید. شما در صورت مرگ می‌توانید زنده شوید و در آن صورت باید دنبال وسایلتان بگردید.

حالت هاردکور: این حالت همانند بقا می‌باشد با این تفاوت که همه قوانین بازی بر روی سخت‌ترین حالت تنظیم شده‌اند و شما اگر یک بار بمیرید دیگر نمی‌توانید زنده شوید.

حالت خلاق: در این حالت شما کشته و گشنه نمی‌شوید و به منابع نامحدودی از همه وسایل (به جز وسایل خاص مانند کامند بلاک، بریر و … که با کد نویسی در همین حالت می‌توان به دست آورد) دسترسی دارید. هدف این حالت ساخت و ساز است.

حالت ادونچر: این حالت توسط کسانی تنظیم می‌شود که در حالت خلاق چیزهایی می‌سازند و با دیگران به اشتراک می‌گذارند. در این حالت شما نمی‌توانید ساخت و ساز کنید. همچنین شما نمی‌توانید دنیایتان را در حالت ادونچر ایجاد کنید (باید از کد نویسی استفاده کنید).

بازی به صورت پیش فرض اول شخص است اما بازیکن می‌تواند از دید دوم شخص و سوم شخص هم بازی را انجام دهد. (با کلید F5)

چند نفرهویرایش

شما می‌توانید ماینکرفت را به‌صورت چند نفره بازی کنید. برای این کار سرورهای بسیاری وجود دارند که شما با پیوستن به آنها می‌توانید این بازی را انجام دهید. در ساخت سرور تنوع‌های بسیار زیادی وجود دارد که همه این‌ها به سازنده سرور بستگی دارد.

دنیای بازیویرایش

دنیای بازی بسیار بزرگ است. برخلاف تصورها دنیای بازی نامحدود نیست و یک منطقه بسیار بزرگ است که رسیدن به انتهای آن سال‌ها طول می‌کشد.

به کار بردن موقعیت نقشه (به انگلیسی:map seed) باعث بدست آمدن منطقهٔ جغرافیایی در سیستم بازی می‌شود، که به صورت دستی یا خودکار توسط بازیکن نیز تعیین می‌شود. سید هر مپ خاص است و تمام دنیا بر اساس آن کد ساخته می‌شود

اما دنیای بازی در حالت عمودی محدودیت ساخت و ساز دارد که ۳۱۹ بلاک است (با ۶۴ بلاک در ارتقاعات منفی) البته در نسخه‌های متفاوت این اندازه فرق می‌کند.

دنیای بازی به‌صورت کامل لود نمی‌شود و به‌صورت محدوده‌های ۱۶ در ۱۶ بلاکب که چانک نامیده می‌شوند در اطراف بازیکن لود می‌شود و بقیه چانک‌هایی که بازیکن در آن حضور ندارد، ذخیره می‌شوند. مقدار لود شدن چانک‌ها را خود بازیکن تنظیم می‌کند.

اقلیم‌های بازیویرایش

دنیای بازی به بایوم (اقلیم)های مختلفی تقسیم‌بندی شده‌است از جنگل و صحرا گرفته تا مناطق برفی، همچنین زمین بازی شامل جلگه، کوه، دشت، غار، دریا، رود، مواد مذاب و دره می‌شود. دنیای شگفت‌انگیز ماینکرفت شامل ۶۷ اقلیم در کل می‌باشد. سیستم زمانی بازی در برگیرندهٔ چرخهٔ روز و شب است که چرخه کامل روز و شب ۱۲ دقیقه در دنیای واقعی طول می‌کشد.

موجودات بازیویرایش

بازیکنان در طول بازی با موجودات گوناگونی مواجه می‌شوند که به آنان ماب (به انگلیسی:mob) می‌گویند. ماب‌ها همه قوانین خاص خود را دارند و دسته‌بندی آنها به‌صورت زیر است:

ماب‌های منفیویرایش

این ماب‌ها در همه حالت‌ها به شما حمله می‌کنند و قصد کشتن شما را دارند. مانند: زامبی، کریپر، جادوگر و …

ماب‌های مثبتویرایش

این ماب‌ها به شما هیچ کاری ندارند حتی اگر شما به آنها آسیب برسانید. این ماب‌ها حتی می‌توانند به شما کمک کنند؛ مثلاً به شما اجناس بفروشند یا از شما محافظت کنند. مانند:گوسفند، گاو، روستایی و…

ماب‌های متغیرویرایش

این ماب‌ها در حالت عادی رفتار خاص خود را دارند اما با توجه به رفتار شما، آنها می‌توانند به ماب‌های مثبت یا منفی تبدیل شوند. مانند: اندرمن، گرگ، پیگمن، پیگلین و ….

هیولاهاویرایش

بازی شامل چهار موجود به صورت باس است (اژدهای اخرالزمان، ویدر، نگهبان بزرگ و حمله)،هیولای اول اژدهای اخرالزمان است که هدف اصلی بازی کشتن او است. هیولای دوم بازی ویدر است که به دست بازیکن ساخته می‌شود. برای هیولای سوم اختلافات نظراتی بین حمله و نگهبان بزرگ وجود دارد. البته بیشتر افراد حمله را به عنوان هیولا می‌شناسند؛ چون حمله از سیستم نوار باس(به انگلیسی: BossBar) استفاده می‌کند. نگهبان بزرگ در بنای یادبود اقیانوس وجود دارند و به شما جادوی "ماینینگ فتینگ" می‌دهد.

همه موجوداتی که بازیکن آنها را نمی‌سازد و به‌صورت خودکار به وجود می‌آیند ، هر کدام شرایط خاص خود را برای به‌وجود آمدن و ظاهر شدن دارند (مانند زمان، نور، اقلیم و…) و در شرایط خاص هم ناپدید می‌شوند (به اصطلاح دی‌اسپاون می‌شوند)

دنیاهاویرایش

ماینکرفت دارای سه دنیای موازی، دنیای اصلی(overworld)، جهنم یا زیرزمین(nether) و آخرت(end)است که هر کدام فضای خاص خود را دارند.

هر چند با بازگشت به دنیای اصلی که بعد از کشتن اژدها یا مرگ بازیکن میسر می‌شود بازی همواره نامحدود باقی می‌ماند.

توسعهویرایش

جدول زمانی انتشار به‌روزرسانی عمده نسخهٔ جاوا
سال‌های پیش از انتشار به رنگ قرمز
۲۰۰۹Pre-Classic
Classic
Indev
۲۰۱۰Indev
Infdev
Alpha
Beta
۲۰۱۱Beta
1.0: "Adventure Update"
۲۰۱۲1.1
1.2
1.3
1.4: "Pretty Scary Update"
۲۰۱۳1.5: "Redstone Update"
1.6: "Horse Update"
1.7: "The Update that Changed the World"
۲۰۱۴1.8: "Bountiful Update"
۲۰۱۵
۲۰۱۶1.9: "Combat Update"
1.10: "Frostburn Update"
1.11: "Exploration Update"
۲۰۱۷1.12: "World of Color Update"
۲۰۱۸1.13: "Update Aquatic"
۲۰۱۹1.14: "Village & Pillage"
1.15: "Buzzy Bees"
۲۰۲۰1.16: "Nether Update"
۲۰۲۱1.17: "Caves & Cliffs: Part I"
1.18: "Caves & Cliffs: Part II"

نسخه‌هاویرایش

 
بازی کردن ماینکرفت در مدرسه

ماینکرفت: جاوا ادیشنویرایش

این نسخه ورژن اول و کلاسیک بازی است که بر روی سیستم عامل‌های ویندوز، مک اواس و لینوکس ارائه شده‌است. این نسخه به زبان برنامه‌نویسی جاوا کدنویسی شده‌است.

ماینکرفت: بدراک ادیشنویرایش

این نسخه دیگر به عنوان نسخهٔ اصلی بازی به‌شمار رفته و نام آن به شکل رسمی به ماینکرفت تبدیل شده اما طرفداران هنوز برای اشاره کردن به آن از عبارت ماینکرفت: بدراک ادیشن استفاده می‌کنند. تاریخ انتشار آن در ۱۶ اوت ۲۰۱۱ تنها برای اکسپریا پلی بر روی اندروید مارکت (گوگل پلی کنونی) به عنوان نسخه آلفا قرار گرفت. سپس در تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۱۱ برای تمامی دستگاه‌های اندرویدی منتشر شد. نسخه آی‌اواس بازی نیز در تاریخ ۱۷ نوامبر ۲۰۱۱ منتشر شد. این نسخهٔ بازی ماینکرفت با نسخهٔ جاوا تفاوت‌هایی دارد. نسخه بدراک ادیشن ماینکرفت با زبان برنامه‌نویسی سی++ نوشته شده‌است و نه با جاوا. علت این موضوع هم عدم پشتیبانی سیستم عامل آی‌اواس از جاوا است. قابلیت ری تریسینگ (تکنولوژی خارق‌العاده گرافیکی) نیز فقط بر روی ویندوز۱۰ برای این نسخه از ماینکرفت تعبیه شده‌است.

نسخهٔ بدراک ادیشن هم‌اکنون برای پلتفرم‌های اندروید، ویندوز۱۰، آی‌اواس، آی‌پداواس، پلی‌استیشن ۵، اکس‌باکس سری اکس و سری اس، پلی‌استیشن ۴، اکس‌باکس وان، نینتندو سوئیچ، نينتندو ٣ دی اس نو، آمازون‌فایر تبلت و آمازون‌فایر تی وی در دسترس است.

همچنین برای گیر وی‌آر، اپل تی‌وی، ویندوز فون، ویندوز۱۰ موبایل، آمازون‌فایر فون و فروشگاه سامسونگ گلکسی در دسترس بود اما متوقف شده و دیگر بروزرسانی منتشر نمی‌کنند.

بازیکنان می‌توانند در تمامی این پلتفرم‌ها ماینکرفت: بدراک ادیشن را تجربه کرده و به‌صورت آنلاین با یکدیگر بازی کنند.

ماینکرفت: پاکت ادیشنویرایش

این نسخه یکی از نسخه‌های بدراک ادیشن بازی است با این تفاوت که به دلیل محدودیت‌های سخت‌افزاری بعضی تلفن‌های همراه نسبت به رایانه‌های شخصی به ورژن قدیمی تری بازگرداننده شده.

نسخه پاکت ادیشن رسماً در تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۳ منتشر شد.

یادداشت‌هاویرایش

  1. Ports to consoles developed by ۴جی استودیوز;[۱] New Nintendo 3DS port developed by Other Ocean Interactive[۲]
  2. رایانه/جاوا، اندروید، آی‌اواس، وی یو، نینتندو ۳دی‌اس نو، نینتندو سوئیچ
  3. اکس‌باکس ۳۶۰, اکس‌باکس وان، ویندوز فون، ویندوز ۱۰ ادیشن
  4. PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation Vita
  5. (۲۰۰۹–۲۰۱۱)
  6. (۲۰۱۱–اکنون)
  7. Samuel Åberg, Gareth Coker, and Lena Raine have also contributed since release.
  8. ماینکرفت اولین بار در ۱۷ مهٔ ۲۰۰۹ در دسترس عموم قرار گرفت،[۱۶] و در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱ به صورت کامل منتشر شد.

منابعویرایش

  1. Sarkar, Samit (6 November 2014). "Microsoft officially owns Minecraft and developer Mojang now". Polygon. Retrieved 19 March 2020.
  2. "Minecraft: New Nintendo 3DS Edition". www.nintendo.com. Retrieved 3 February 2019.
  3. "ماینکرفت – پاکت ادیشن – اندروید". IGN. Archived from the original on 16 November 2012. Retrieved 21 October 2012.
  4. "Minecraft: Pocket Edition". GameSpot. CBS Interactive. Archived from the original on 23 October 2012. Retrieved 21 October 2012.
  5. Brown, Mark (22 March 2012). "Minecraft for Xbox 360 release date announced, amongst others". Wired UK. Archived from the original on 18 December 2012. Retrieved 22 October 2012.
  6. "Minecraft Raspberry Pi". Mojang. Archived from the original on 27 March 2013. Retrieved 27 March 2013.
  7. "Amazon's first Fire TV games include in-house titles and Minecraft (update: video)". Engadget. Retrieved 25 September 2018.
  8. Pitcher, Jenna (3 September 2014). "Minecraft PS4 Edition Release Date Confirmed". IGN. IGN Entertainment, Inc. Archived from the original on 1 October 2014. Retrieved 3 October 2014.
  9. "Minecraft for Xbox One to launch on Friday". CNET. Archived from the original on 7 October 2014. Retrieved 13 October 2014.
  10. "Minecraft: PS Vita Edition Release Date Revealed for North America". IGN. 10 October 2014. Archived from the original on 12 October 2014. Retrieved 13 October 2014.
  11. "Minecraft Comes to Windows Phones". Mojang. 17 July 2019. Archived from the original on 30 December 2014.
  12. "Announcing Minecraft Windows 10 Edition Beta". Archived from the original on 9 July 2015.
  13. Makuch, Eddie (7 December 2015). "Minecraft Wii U Confirmed, Coming Very Soon". GameSpot. CBS Interactive. Archived from the original on 7 December 2015. Retrieved 8 December 2015.
  14. Jones, Owen (19 December 2016). "minecraft.net – Apple TV Edition released!". Archived from the original on 27 December 2016. Retrieved 30 December 2016.
  15. Pereira, Chris (13 September 2017). "New 3DS Version Of Minecraft Announced, Release Date Set For Today". GameSpot. Retrieved 13 September 2017.
  16. Persson, Markus (17 May 2009). "Minecraft 0.0.11a for public consumption: The Word of Notch". تامبلر. Archived from the original on 16 July 2015. Retrieved 1 April 2018.
  17. "Herobrine". Minecraft Wiki. Retrieved 2021-06-30.
  18. نال و انتیتی 303 تو ماینکرفت واقعین؟ | Story of Null and Entity 303, retrieved 2021-05-06
  19. "AlongCameJosh". Wikitubia. Retrieved 2021-05-06.
  20. "Entity 303". Minecraft CreepyPasta Wiki. Retrieved 2021-05-06.
  21. Bass, Dina (2014-09-15). "Microsoft to Buy Minecraft Maker Mojang for $2.5 Billion". Bloomberg. Retrieved 2014-10-07.

پیوند به بیرونویرایش