لینوکس

سیستم‌عامل رایانه

لینوکس (به انگلیسی: Linux، گوش دهیدi‎/ˈlinʊks/‎) یک سیستم عامل شبه یونیکس است که بخش عمدۀ آن سازگار با استاندارد پازیکس است. لینوکس نام سیستم عامل‌هایی است که از لینوکس کرنل یا هسته لینوکس استفاده می‌کنند. استفاده از ( گنو/ لینوکس ) برای کل سیستم، به نظر سازنده آن اشتباه است. درحالی که بنیاد نرم‌افزار آزاد سیستم‌عامل حاصل از این ترکیب‌بندی را «گنو/لینوکس» می‌نامد، اما دیگران معمولاً آن را تنها «لینوکس» می‌خوانند، این دوگانگی در نام نهادن منجر به بحث نامگذاری گنو/ لینوکس شده‌است.

لینوکس
تاکس، پنگوئن لینوکس
تاکس(پنگوئن) مایهٔ خوش‌شانسی هسته لینوکس است.
توسعه‌دهندهلینوس توروالدز، بنیاد نرم‌افزار آزاد
نوشته شده به زبانC، اسمبلی
خانوادهشبه‌یونیکس
وضعیت توسعهفعال، در حال توسعه
مدل منبعنرم‌افزار متن‌باز
تاریخ اولین انتشار۱۷ سپتامبر ۱۹۹۱؛ ۲۹ سال پیش (۱۹۹۱-۰۹-17)
بازار هدفرایانش ابری، سامانه نهفته، بزرگ‌رایانه، دستگاه همراه، رایانه شخصی، سرور (رایانه)، ابررایانه
زبان (های) در دسترسچندزبانه
بن‌سازه رایانشدک آلفا، ARC، معماری آرم، C6x , H8/300، Hexagon، ایتانیوم، m68k, Microblaze، معماری میپس، NDS32, Nios II, OpenRISC, PA-RISC، پاورپی‌سی، RISC-V، اس/۳۹۰، SuperH، اسپارک، Unicore32، اکس۸۶، XBurst , Xtensa
نوع هستههسته یکپارچه
فضای کاربریگنوم[الف]
پیش فرض واسط کاربرپوسته یونیکس
پروانهپروانه عمومی همگانی گنو، (ترد مارک لینوکس متعلق به لینوس توروالدز بوده و در اختیار انسیتوی لینوکس مارک است)
وبگاه رسمی

لینوکس میتواند سخت‌افزارهای مختلفی را پشتیبانی ‌کند از جمله انواع مختلف تلفن همراه، تبلت، مسیریاب، و کنسول بازی تا رایانه‌های رومیزی، رایانه‌های بزرگ و ابررایانه‌ها.[۱][۲][۳][۴]

اگرچه ابتدا لینوکس فقط برای استفاده روی ریزپردازنده‌هایی با معماری ۸۰۳۸۶ اینتل طراحی شده بود، اما امروزه انواع گوناگون معماری‌ها را پشتیبانی می‌کند و در انواع و اقسام وسایل از رایانه شخصی گرفته تا ابررایانه‌ها و تلفن‌های همراه و سرورها به کار می‌رود. این سیستم‌عامل که در ابتدا بیشتر توسط افراد مشتاق، به‌طور داوطلبانه گسترش پیدا می‌کرد و به کار گرفته می‌شد؛ لینوکس توانسته‌ است پشتیبانی شرکت‌های بزرگی چون آی‌بی‌ام و هیولت-پاکارد را به دست آورد و با بسیاری از نسخه‌های تجاری یونیکس رقابت کند. طرفداران لینوکس و بسیاری از تحلیل‌گران[چه کسی؟] این موفقیت را ناشی از استقلال از فروشنده، کم‌هزینه بودن پیاده‌سازی، سرعت بالا، امنیت و قابلیت اطمینان بودن آن می‌دانند.[۵]به‌طور کلی می‌توان گفت هر سیستم عاملی دارای هسته یا کرنل و رابط بین نرم ‌افزار و سخت ‌افزار سیستم است، در واقع می‌توان گفت وظیفه انجام کارهای اساسی و پایه برعهده هسته یا کرنل است.

در اصل، لینوکس پایین ‌ترین سطح اجزای نرم‌ افزاری یک سیستم به‌شمار می‌رود و اگر این بخش آسیب ببیند بقیه نرم‌افزارها هم قادر به استفاده نخواهند بود. از وظایف هسته، آن است که منابع سیستم را به برنامه‌های دیگر موجود در سیستم متصل می‌کند.

تاریخچهویرایش

   
ریچارد استالمن (۲۰۱۴)، بنیان‌گذار پروژه گنو در سمت راست و لینوس توروالدز (۲۰۰۲)، نویسندهٔ اصلی هسته لینوکس در سمت چپ

در سال ۱۹۸۴ میلادی ریچارد استالمن که رئیس بنیاد نرم‌افزارهای آزاد بود پروژه گنو (GNU) را آغاز کرد. در این پروژه که یک جنبش نرم‌افزاری محسوب می‌شد برنامه‌نویسان با یکدیگر همکاری می‌کردند که این همکاری تا به حال نیز ادامه دارد.

آن زمان بیشتر ابزارهای پروژه گنو که با زبان برنامه‌نویسی سی و اسمبلی نوشته شده بود آماده کار بود و تنها یک هسته سیستم‌عامل مناسب و آزاد، کم بود. حتی سیستم‌عامل مینیکس نیز با وجود در دسترس بودن کد منبع آن، آزاد نبود و حق نشر مخصوص داشت. کار در پروژه گنو به سمت طراحی یک هسته مناسب متمرکز می‌شد اما به نظر می‌رسید که برای ایجاد این هسته حداقل چند سال دیگر زمان نیاز است. این تأخیر برای لینوس توروالدز قابل تحمل نبود؛ بنابراین خودش دست به کار شد و با الهام از کد مینیکس کار را آغاز کرد. سرانجام در ۲۵ اوت سال ۱۹۹۱ در ساعت ۲۰:۵۷ (به وقت گرینویچ) پیامی تاریخی به گروه خبری comp.os.minix از طرف لینوس توروالدز ارسال شد. او یک دانشجوی فنلاندی بود که آن زمان در دانشگاه هلسینکی درس می‌خواند.

متن پیام او چنین بود:

درود به هر کس که آن بیرون از مینیکس استفاده می‌کند -
من هم‌اکنون روی سیستم‌عاملی آزاد برای رایانه‌های AT ۳۸۶(۴۸۶) کار می‌کنم (فقط برای تفریح؛ مانند پروژهٔ گنو بزرگ و حرفه‌ای نیست). از ماه آوریل کار را آغاز کرده‌ام و هم‌اکنون این سیستم‌عامل آماده‌است و کار می‌کند. دوست دارم از دیدگاه دیگران در مورد سیستم‌عاملم با خبر شوم. چه آنان که مینیکس را دوست دارند و چه آنان که دوست ندارند. چرا که سیستم‌عامل من تا حدی شبیه به مینیکس است.

در حال حاضر (۱٫۰۸)bash و(۱٫۴۰) gcc را بر روی آن دارم و چیزهای دیگری که به نظر می‌رسد همه درست کار می‌کنند. این بدان معناست که طی چند ماه آینده چیز به‌دردبخوری فراهم خواهم کرد و دوست دارم بدانم مردم بیشتر چه امکاناتی لازم دارند. به هر پیشنهاد و نظری خوش‌آمد می‌گویم اما قول نمی‌دهم که آن را انجام دهم!

لینوس (torvalds@kruuna.helsinki.fi).
پ. ن: بله این نرم‌افزار آزاد است. البته قابل انتقال بر روی انواع دیگر رایانه نیست (چرا که فرمان‌های AT۳۸۶ را به کار می‌برد) و ممکن است غیر از هارد دیسک AT چیز دیگری را پشتیبانی نکند. این همه چیزی است که من دارم!

لینوکس برخلاف مینیکس (یک سیستم‌عامل ساده، نوشته شده توسط اندرو تننبام که برای آموزش طراحی سیستم‌عامل به کار می‌رفت) که از معماری ریزهسته استفاده می‌کرد، با ایده هسته یکپارچه طراحی شده بود. اولین نسخهٔ لینوکس در سپتامبر ۱۹۹۱ در اینترنت منتشر شد. دومین نسخهٔ آن به فاصلهٔ کمی در اکتبر همان سال منتشر شد.[۱] از آن پس هزاران برنامه‌نویس و هکر در سراسر دنیا در این پروژه شرکت کردند. مقالهٔ «کلیسای جامع و بازار» اثر اریک ریموند مدل گسترش هسته لینوکس و نرم‌افزارهای مشابه را تشریح می‌کند.

پنگوئن تاکس نشانه و نماد شانس هستهٔ لینوکس است. لینوس توروالدز مالک علامت تجاری لینوکس است که به عنوان «نرم‌افزار سیستم‌عامل رایانه برای تسهیل در استفاده و عملیات رایانه» به ثبت رسیده‌است.

مجوزویرایش

هستهٔ لینوکس و بیشتر بخش‌های گنو، تحت اجازه‌نامه عمومی همگانی گنو (جی‌پی‌اِل) منتشر می‌شوند. جی‌پی‌ال لازم می‌داند که تغییرات کد منبع و کارهای مشتق شده نیز، تحت مجوز جی‌پی‌ال منتشر شوند.

توزیع‌های لینوکسویرایش

لینوکس همیشه یکی از اجزاء یک توزیع لینوکس (به انگلیسی: Distro) است. توزیع‌های لینوکس توسط افراد، گروه‌های نه چندان متشکل و سازمان‌های حرفه‌ای گوناگون ایجاد می‌شوند. این توزیع‌ها شامل تعدادی نرم‌افزار سیستم و برنامه‌های کاربردی به همراه روالی مشخص برای نصب آن‌ها بر رایانه هستند. توزیع‌ها به‌طور معمول برای منظورهای مختلفی از جمله محلی‌سازی، پشتیبانی از یک معماری خاص، کاربردهای بی‌درنگ (real-time applications) و سامانه‌های توکار (embedded systems) به وجود می‌آیند و برخی از آن‌ها آگاهانه تنها از نرم‌افزارهای آزاد استفاده می‌کنند.

یک توزیع همه-منظورهٔ معمولی شامل هسته لینوکس، کتاب‌خانه‌ها و ابزارهای گنو، پوسته‌های خط فرمان و انبوه بی‌شماری از نرم‌افزارهای کاربردی از مجموعه‌های اداری و سیستم پنجره‌ای اِکس گرفته تا مفسرها، ویرایشگرهای متن و ابزارهای علمی است.

انواع لینوکسویرایش

سیستم عامل لینوکس برای تمامی مخاطبین خود یک سیستم پیشنهادی را ارائه داده است :

  • ArchLinux به عنوان یکی از بهترین سیستم عامل لینوکس (مناسب برای: برنامه نویسان و توسعه دهندگان)
  • Debian یکی از بهترین توزیع های محبوب لینوکس برای استفاده مبتدیان
  • Fedora یکی از قوی ترین توزیع لینوکس(مناسب برای: توسعه دهندگان نرم افزار، آموزندگان)
  • Linux Mint
  • Manjaro
  • openSUSE
  • SparkyLinux
  • Tails
  • Ubuntu اوبونتو شناخته شده ترین توزیع لینوکس ، اوبونتو یکی از محبوب ترین و بهترین توزیع لینوکس است که دارای ویژگی منبع باز است .
  • Zorin

گسترهویرایش

در بیش از یک میلیارد دلار: برآورد اندازه گنو/لینوکس که مقاله تحقیقی است بر روی توزیع ردهت لینوکس ۷٫۱، تعداد خطوط کد منبع ۳۰ میلیون عنوان شده‌است. در این تحقیق، با استفاده از روش (مدل هزینه سازنده – کوکو) برآورد شده‌است که بر روی این توزیع نزدیک به ۸ هزار نفر-سال کار گسترش انجام گرفته‌است. چنان‌که این نرم‌افزار با روش‌های متعارف خصوصی گسترش می‌یافت، هزینه گسترش‌اش در ایالات متحده با روش‌های گسترش متعارف خصوصی بالغ بر ۱/۰۸ میلیارد دلار (با قیمت دلار سال ۲۰۰۰) می‌شد.

بخش بزرگی از کد (۷۱٪) با زبان برنامه ‌نویسی C نوشته شده‌است اما از بسیاری از زبان‌های دیگر همچون ++C، لیسپ، اسمبلی، پرل، فرترن، پایتون و زبان‌های اسکریپت‌نویسی گوناگون استفاده شده‌است. اندکی بیش از نیمی از خطوط کد، تحت مجوز عمومی گنو (جی‌پی‌اِل) هستند. هسته لینوکس ۲٫۴ میلیون خط کد است و ۸٪ کل کد را تشکیل می‌دهد.

در پژوهشی جدید که بر روی توزیع لینوکس دبیان نسخه ۴٫۰ که در سال ۲۰۰۷ عرضه شده صورت گرفت، مشخص شد این توزیع دارای نزدیک به ۲۸۳ میلیون خط کد بود که تخمین زده می‌شود هزینه گسترش‌اش با روش‌های گسترش متعارف خصوصی بالغ بر ۸٫۰۷ میلیارد دلار (با قیمت دلار سال ۲۰۱۳) و زمان مورد نیاز حدود هفتاد و سه هزار نفر-سال می‌شود.

کاربردهای سیستم‌عامل‌های شکل گرفته بر پایه لینوکسویرایش

در گذشته یک کاربر لینوکس برای پیکربندی و نصب سیستم خود، نیازمند دانش بالایی از رایانه بود. این دلیل به علاوه جذاب بودن دسترسی به درون سیستم، باعث شده بود که به‌طور سنتی کاربران لینوکس را (بر خلاف کاربران ویندوز یا مَک‌اواِس) کسانی شکل بدهند که با رایانه بیشتر آشنا هستند. افرادی که معمولاً با القاب «هَکِر» و «گیک» شناخته می‌شوند. این نگرش در سال‌های اخیر با افزایش راحتی کار در لینوکس و گسترده شدن استفاده از بسیاری از توزیع‌ها، اعتبار خود را از دست داده‌است. لینوکس در بازار سرورها و کاربردهای ویژه (مانند پردازش تصویر و سرویس وب) پیشرفت قابل ملاحظه‌ای کرده و در حال ورود به بازار بزرگ رایانه‌های رومیزی است.

لینوکس اساس مجموعه نرم‌افزار سرور موسوم به ل.آ.م. پ ((ل) لینوکس، (آ) پاچی، (م) ای‌اس‌کیوال/ماریا دی بی، (پ) رل/(پ) ی‌اچ‌پی/(پ) ایتون) را تشکیل می‌دهد که میان گسترش‌دهندگان وب محبوبیت گسترده‌ای کسب کرده‌است. به دلیل پایداری و انعطاف لینوکس، این سیستم‌عامل حضور پررنگی به عنوان سیستم‌عاملی برای کامپیوترهای کارساز دارد. بر اساس آمار در سال ۲۰۰۸، از میان ۱۰ تا از معتبرترین شرکت هاستینگ دنیا، ۵ شرکت سیستم‌عامل لینوکس را در کارسازهای وب خود بکار می‌گیرند.[۶] توزیع‌های لینوکس به‌طور گسترده‌ای به عنوان سیستم عامل در ابر رایانه‌ها استفاده می‌شود: از نوامبر سال ۲۰۱۰، از ۵۰۰ سیستم برتر، تمام آن‌ها تحت اجرای توزیع‌های لینوکس هستند.[۷] لینوکس همچنین به عنوان سیستم عامل برای سامیت، قوی‌ترین ابر رایانه جهان، به کار می‌رود.[۸]

از لینوکس همچنین بیشتر در سیستم‌های کارگذاشته استفاده می‌شود. رایگان، متن باز و آزاد بودن آن باعث می‌شود انتخابی ایده‌ آل برای ابزارهایی مانند سیمپیوتر (رایانه‌ای که برای جمعیت کم درآمد کشورهای در حال گسترش طراحی شده) باشد.

لینوکس با داشتن محیط‌های رومیزی مانند گنوم و کی‌دی‌ئی، رابط کاربری همچون اپل مکینتاش و مایکروسافت ویندوز را در کنار دیگر محیط‌های گرافیکی و رابط خط فرمان یونیکس-مانند سنتی‌اش، عرضه می‌کند. هرچند نرم‌افزارهای گرافیکی لینوکس برای بسیاری از مصارف وجود دارند، در بسیاری زمینه‌ها نرم‌افزارهای خصوصی هنوز از گستره و میزان محبوبیت بیشتری برخوردارند.

نرم‌افزارهای سرور تحت لینوکسویرایش

سرور (به انگلیسی: Server) به سیستم رایانه‌ای پرتوانی گفته می‌شود که در یک شبکه برای وظیفه‌ای خاص، نقشی را بر عهده می‌گیرد. سیستم‌های کامپیوتری سرور معمولاً از سخت‌افزاری پرقدرت و نرم‌افزاری منعطف و پایدار برای ارائهٔ خدمت مورد نظر به مشتریان زیاد استفاده می‌کنند. سیستم‌عامل‌های شکل گرفته بر پایه لینوکس، به دلیل پایداری و انعطاف، گزینه‌های خوبی برای نصب بر روی سیستم‌های سرور هستند.

نمونه نرم‌افزارهای مشهوری که معمولاً تحت لینوکس به عنوان نرم‌افزار سرور استفاده می‌شوند:

زبان اسکریپت نویسی ( scripting language )ویرایش

زبان اسکریبت نویسی یک زبان خیلی ساده است که معمولا با cli shell اجرا می شود.

این زبان از دو قسمت تشکیل شده است :

شبنگ (Shebang) که در اول برنامه نوشته می شود (مشخص می کند برنامه باید با چه برنامه ای اجرا شود)

مانند:

#!/bin/bash

و دستور های برنامه.


مفاهیم:

  • متغیر ها:

مفهوم متغیر ها در گنو/لینوکس مانند مفهوم متغیر ها در زبان های برنامه نویسی است. نحوه تعریف متغیر ها به این صورت است: VARNAME=VALUE

توجه: برای چاپ متغیر ها در دستور echo باید در اول اسم متغیر از علامت $ استفاده کنیم. مانند: echo $nima

  • اجرای کامند و ذخیره خروجی آن در متغیر (Command substitution) :

گاهی اوقات شما نیاز به داشتن یک متغیر دارید که خروجی یک دستور در آن ذخیره شده باشد. در این حالت می توانید از ساختار $() استفاده کنید. برای مثال: FILES=$(ls -1)

در حالت بالا ls -1 اجرا می شود و خروجی آن در متغیر FILES ذخیره می شود.

  • شرط ها : تابحال ما فقط یکی یکی دستورات را اجرا می کردیم. اما اگر بخواهیم منطقی در برنامه های خود داشته باشیم ، باید شرط هارا یاد بگیریم. فرم شرط ها:
if [condition]
then
do something
do another thing
else
do new things
even funnier things
fi

شرط ها می توانند درست یا نادرست باشند. یک شرط خیلی ساده: (دستور uname -s اطلاعات کرنل مارا نشان می دهد)

#!/bin/bash
kernel=$(uname -s)
if [ $kernel = "Linux" ]
then
echo YES. You are using a Linux
else
echo "Not a linux :("
fi

خط اول: شبنگ که الان بش است.

خط دوم: متغیر kernel را برابر خروجی دستور uname -s قرار می دهد.

خط سوم: شرط شروع می شود و چک می شود که آیا متغیر kernel با Linux برابر است؟

خط چهارم و پنجم: اگر شرط بالا برقرار باشد چاپ می شود YES. You are using a Linux

خط ششم و هفتم: اگر شرط بالا صحیح نباشد Not a linux :( چاپ می شود.

خط هشتم: کلمه ی fi (برعکس if) یعنی تمام شدن شرط باز شده

توجه: در آخر echo دوم ما علامت ) را قرار دادیم.چون این علامت یک معنی خاص دارد، ما حتما باید محتویات echo دوم را در دابل کوت یعنی این علامت قرار دهیم: ""

  • دستور read (خواندن متغیر از shell):

این دستور یک متغیر را از ورودی استاندارد (standard input) می خواند و ذخیره می کند.

#!/bin/bash
echo what is your name
read NAME
echo "Hello $NAME"

خط اول: شبنگ که الان bash است.

خط دوم: عبارت what is your name چاپ می شود.

خط سوم: متغیر NAME خوانده می شود.

خط چهارم: عبارت Hello و مقدار متغیر NAME چاپ می شود.

  • حلقه تکرار ( for loop ) :

شکل کلی حلقه تکرار:

for VAR in SOME_LIST;
do
  some stuff with $VAR
  some other stuff
done

مثال:

for NUM in 1 2 3 4 5 6;
do
    echo $NUM
done


در مثال بالا متغیر NUM از 1 تا 6 حرکت می کند و با توجه به دستوری که در داخل حلقه نوشته ایم، هربار مقدار NUM چاپ خواهد شد.


اما اگر بخواهیم از 1 تا 100 برویم چه کنیم؟ نمی شود که در لیست از 1 تا 100 را یکی یکی بنویسیم!

ما میتونیم از seq استفاده کنیم. یادتونه اگر میخواستیم یه دستور اجرا بشه و خروجی اون رو توی یه متغیر ذخیره کنیم از علامت $() استفاده می کردیم؟ حالا ما دستور seq 1 100 رو اجرا می کنیم که از 1 تا 100 برامون می شمره و خروجی اش رو میدیم به لیست حلقه تکرار خودمون! بیایید این کار رو انجام بدیم!

for NUM in $(seq 1 100);
do
    echo $NUM
done


این دقیقا همون کد قبلیه اما ما دیگه دستی لیست رو به حلقه تکرارمون ندادیم و خروجی دستور seq 1 100 که از 1 تا 100 میشمره و به ما نشون میده رو دادیم!

البته حلقه for میتونه هرچی بگیره! فقط عدد نیست! یعنی مثلا تو لیست میتونید بدید: hi hello i you و هر بار متغیر مورد نظر رو برابر اون کلمه ها قرار میده!

  • حلقه ی while :

خب! میرسیم به آخرین مفهوم! حلقه while (حلقه "در هنگامی که")

شکل کلی این حلقه:

while [condition]
do
    do something
    do anohter thing
done


این حلقه تا وقتی که یه شرط برقرار باشه ، کار میکنه!


مثلا:

VAR=52

while [ $VAR -gt 42 ]
do
    echo VAR is $VAR and it is still greater than 42
    let VAR=VAR+1
done


یه نکته،ممکنه بعضی حلقه های while تا ابد ادامه داشته باشن! مانند:

VAR=52

while [ $VAR -gt 42 ]
do
    echo VAR is $VAR and it is still greater than 42
    let VAR=VAR-1
done

نصبویرایش

در سال‌های آغازین، دشوار بودن پروسه ی نصب سیستم‌عامل‌های بر پایهٔ لینوکس مانعی برای پذیرش آن بود؛ اما در سال‌های اخیر نصب لینوکس بسیار آسان شده‌است. بسیاری از توزیع‌ها دارای نصبی آسان و قابل مقایسه با ورژن ‌های ویندوز هستند؛ به‌گونه‌ای که توزیع اوبونتو با چند کلیک نصب می‌شود. علاوه بر این، رایانه‌های شخصی که با توزیع‌های لینوکس وارد بازار شده‌اند و به آسانی از بسیاری از فروشنده‌های اصلی، همچون دل، هیولت-پاکارد و وال-مارت قابل تهیه است.

چند مورد نصاب لینوکسی Ubiquity و debian-installer هستند که در خیلی از توزیع‌ها برای نصب استفاده می‌شوند.

بیشتر شیوه‌های عمومی نصب لینوکس، توسط همه توزیع‌های مهم پشتیبانی می‌شود که شامل اجرا از طریق لوح فشرده، حاوی برنامه‌های نصب و راه‌اندازی نرم‌افزارهاست. این لوح فشرده می‌تواند از طریق تصویر ایزو (ISO image) بارگذاری شده باشد، به تنهایی و به قیمت بسیار پایین خریداری شود، یا می‌تواند در مجموعه نرم‌افزارهای تجاری اضافی ارائه شود.

برخی توزیع‌ها همچون دبیان (Debian) با فلاپی دیسک نیز قابل نصب هستند. پس از نصب ابتدایی، بیشتر نرم‌افزارها از طریق اینترنت و لوح فشرده قابل بارگذاری و نصب هستند.

بسیاری از توزیع‌ها می‌توانند بی‌درنگ از طریق دیسک‌های زنده بسیار سریع‌تر از نصب بر روی دیسک سخت اجرا شوند. به این صورت که یکبار از لوح فشرده راه‌اندازی می‌شود و می‌توان از لینوکس بدون هیچگونه تغییری در محتویات دیسک سخت استفاده کرد. به همین نحو برخی توزیع‌های حداقل، همچون تامزروت‌بوت (Tomsrtbt)، بدون نیاز به تغییر محتویات دیسک سخت از طریق فلاپی دیسک (Floppy Disk) قابل اجرا هستند.

همچنین بسیاری توزیع‌ها از راه‌اندازی از طریق شبکه، پشتیبانی می‌کنند؛ پس همه مراحل نصب و پیکربندی دستگاه، می‌تواند از طریق شبکه انجام شود.

پشتیبانیویرایش

فروشندگان تجاری و دیگر کاربران گنو/لینوکس در اجتماعات آنلاین (کانال‌های آی‌آرسی)، گروه‌های خبری، فهرست‌های پستی و انجمن‌های اینترنتی پشتیبانی فنی ارائه می‌کنند. گروه کاربران لینوکس (LUGs) در همه جهان به کاربران بسیاری به رایگان یاری می‌رساند.

مدل کسب و کار بیشتر فروشندگان تجاری لینوکس (مانند ردهت و نوول) بر پایه دریافت حق‌الزحمه جهت پشتیبانی است. این‌گونه دریافت پشتیبانی در برابر پرداخت پول برای کاربران تجاری لینوکس حایز اهمیت است.

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

پیوند به بیرونویرایش

منابعویرایش

  1. IBM (2001). "Linux Watch". Archived from the original on 20 December 2001. Retrieved 2009-09-29. Unknown parameter |month= ignored (help)
  2. Linux Devices (2010). "Trolltech rolls "complete" Linux smartphone stack". Archived from the original on 2012-05-25. Retrieved 2009-09-29. Unknown parameter |month= ignored (help)
  3. Computerworld, Patrick Thibodeau. "IBM's newest mainframe is all Linux". Retrieved 2009-02-22.
  4. Lyons, Daniel. "Linux rules supercomputers". Forbes. Retrieved 2007-02-22.
  5. «THE RISE AND RISE OF LINUX».
  6. «Aplus.Net is the Most Reliable Hosting Company Site in June 2008».
  7. Prakash، Abhishek. «Linux Runs all of the Top 500 Fastest Supercomputers». https://itsfoss.com/ (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۱۳. پیوند خارجی در |وبگاه= وجود دارد (کمک)
  8. "TOP500". Wikipedia. 2020-02-11.
  • گلین مودی: برنامه یاغی: جنبش لینوکس و بازمتن، انتشارات پرسیوس، شابک ۳-۹۹۵۲۰-۷۱۳-۰
  • جیددا آر (۲۰۰۴)

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد لینوکس اطلاعات بیشتری بیابید.


  در میان واژه‌ها از ویکی‌واژه
  در میان کتاب‌ها از ویکی‌کتاب
  در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
  در میان متون از ویکی‌نبشته
  در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار
  در میان خبرها از ویکی‌خبر


خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «persian-alpha» وجود دارد، اما برچسب <references group="persian-alpha"/> متناظر پیدا نشد. ().