محاصره مکه (۶۹۲)

توسط حجاج ابن یوسف ثقفی

محاصره دوم مکه به دستور عبدالملک مروان و به رهبری حجاج بن یوسف بین امویان و زبیریان در سال ۷۲ هجری رخ داد؛ که در آخر باعث مرگ عبدالله بن زبیر شد.

محاصره دوم مکه
بخشی از فتنه دوم
Mecca-1850.jpg
زمان ۷۲ هجری
مکان مکه
مختصات ۲۱°۲۵′ شمالی ۳۹°۴۹′ شرقی / ۲۱٫۴۱۷°شمالی ۳۹٫۸۱۷°شرقی / 21.417; 39.817مختصات: ۲۱°۲۵′ شمالی ۳۹°۴۹′ شرقی / ۲۱٫۴۱۷°شمالی ۳۹٫۸۱۷°شرقی / 21.417; 39.817
نتیجه فتح مکه به دست حجاج
مرگ عبدالله بن زبیر
پایان فتنه دوم
علت جنگ مقابله عبدالملک بن مروان با قدرت عبدالله زبیر در حجاز
جنگندگان
امویان Flag white.svg زبیریان
فرماندهان
عبدالملک بن مروان
حجاج بن یوسف
عبدالله بن زبیر 
جعفر بن زبیر 
مصعب بن زبیر 
نیروها
نامشخص نامشخص
تلفات
نامشخص نامشخص
کعبه و بسیاری از خانه‌ها تخریب‌شدن

لشکرکشی حجاج به مکهویرایش

عبدالملک بن مروان که از نفوذ و قدرت عبدالله بن زبیر در حجاز ترس و وحشت داشت تصمیم گرفت که پس از غلبه و تسلط بر مصعب بن زبیر و تسخیر بصره و کوفه کار عبدالله را یکسره کند و حجاج بن یوسف را که سرسخت و دارای قدرت بود بجای دفع و نابودی ابن زبیر به مکه اعزام کند[۱] خود حجاج شخصاً داوطلب این مأموریت شد و به عبدالملک گفت که در خواب دیده عبدالله بن زبیر را به قتل رسانده پوست او را کنده و پر از کاه کرده‌است، عبدالملک، حجاج را از کوفه برای دفع طغیان و شورش ابن زبیر فرستاد. حجاج با هزار و پانصد نفر سپاه ابتدا به طائف رفت. عبدالملک هم گروه گروه سپاه به یاری او فرستاد.[۲]

محاصره مکهویرایش

حجاج از طائف حرکت کرد و مکه را مورد محاصره قرار داد. عبدالملک بن مروان حجاج را در رمضان سال ۷۲ هجری به جنگ عبدالله بن زبیر به مکه فرستاد. حجاج با او بر سر چاه میمون جنگ کرد. عبدالله شکست خورد و به مکه رفت[۳] حجاج مکه را به مدت نه ماه محاصره کرد. در ذی‌الحجه هم به جنگ مشغول بود. در آن سال کسی به حج نرفت. حجاج بر مکه منجنیق فرستاد. از سنگ منجنیق بیشتر خانه‌ها خراب شدند. فرشتگان تلاش می‌کردند سنگ‌هایی را که به خانهٔ کعبه می‌فرستند به کعبه نرسد. بادگرد و صاعقه‌ای ایجاد شد. جمعی از لشکر حجاج سوختند.[۳] از ترس تصمیم گرفتند عقب‌نشینی کنند. حجاج به آن‌ها گفت :این حوادث نجومی است امروز این اتفاق برای شما افتاد فردا این اتفاق برای لشکر عبدالله بن زبیر می‌افتد. اتفاقاً روز بعد صاعقه‌ای آمد و عده‌ای از لشکر زبیر سوختند و به همین دلیل لشکر حجاج دل قوی شدند. مردم مکه بعلت خشکسالی پریشان شدند و بیشتر آن‌ها به سپاه حجاج پیوستند. دو پسر عبدالله هم به سپاه او گرویدند.[۳]

مرگ عبدالله بن زبیرویرایش

بعد از این وقایع عبدالله بن زبیر تصمیم گرفت به داخل کعبه بگریزد.[۴] مادرش به او گفت:

کسی که حرمت بیرون کعبه نگه نمی‌دارد حرمت درون کعبه هم ندارد

بنابراین عبدالله بن زبیر جنگ کرد تا اینکه در روز سه شنبه جمادی‌الاول سنه ثلاث و سبعین ۷۳ کشته شد. وقتی حجاج مکه را احاطه کرد چون خانه کعبه را با منجنیق خراب کرده بود با مشورت سادات تمام کعبه را شکافت.[۵]

پانویسویرایش

  1. ممتحن، حسینعلی. تاریخ تحلیلی اسلام در عصر امویان. صص. ص ۱۴۷.
  2. ممتحن، حسینعلی. تاریخ تحلیلی اسلام در عصر امویان. صص. ص۱۴۷.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ممتحن، حسینعلی. تاریخ سیاسی اسلام در عصر امویان. صص. ص۱۴۷.
  4. ممنتحن، حسینعلی. تاریخ سیاسی اسلام در عصر امویان. صص. ص۱۴۷.
  5. ممتحن، حسینعلی. تاریخ سیاسی اسلام در عصر امویان. صص. ص۱۴۸.

منابعویرایش