محمد بن راشد آل مکتوم

سیاست‌مدار اماراتی

شیخ محمد بن راشد آل مکتوم (۱۹۴۹ در شهر دبی) که همچنین به اسم شیخ محمد شناخته می‌شود نخست‌وزیر (رئیس مجلس وزیران) و نایب رئیس امارات متحده عربی و همچنین حاکم دبی است. وی در ۱۵ ژوئیهٔ ۱۹۴۹ در شهر دبی متولد شد. از او به عنوان «معمار دبی نوین» یاد می‌کنند.

شیخ محمد بن راشد آل مکتوم
Mohammed Bin Rashid Al Maktoum at the World Economic Forum Summit on the Global Agenda 2008 1.jpg
نایب رئیس و نخست‌وزیر امارات متحده عربی
آغاز به کار
۴ ژانویهٔ ۲۰۰۶
رئیس‌جمهورخلیفه بن زاید آل نهیان
پس ازشیخ مکتوم بن راشد آل مکتوم
دهمین حاکم امارت دبی
مشغول به کار
۴ ژانویهٔ ۲۰۰۶ – تاکنون
پس ازشیخ مکتوم بن راشد
اولین وزیر دفاع امارات متحده عربی
مشغول به کار
۱۹۷۱ – ۲۰۰۶
اطلاعات شخصی
زاده
محمد بن راشد بن سعید بن مکتوم بن حشر بن مکتوم بن بطی بن سهیل آل مکتوم الفلاسی

۱۵ ژوئیهٔ ۱۹۴۹ ‏(۷۲ سال) ۷۲ سال
دبی،  امارات متحده عربی
ملیت امارات متحده عربی
همسر(ان)شیخه هند بنت مکتوم بن جمعه آل مکتوم
شاهدخت هیا بنت حسین
فرزندانهشت پسر و ۱۳ دختر
پدرراشد بن سعید آل مکتوم
پیشهسیاستمدار
دیناسلام سنی
وبگاهhttp://www.sheikhmohammed.co.ae
لقب(ها)والاحضرت شیخ محمد

وی از زمان الحاقش در سال ۲۰۰۶، اصلاحات عمده‌ای در دولت امارات متحده عربی انجام داده‌است، که اولین آن‌ها استراتژی دولت فدرال امارات متحده عربی در آوریل ۲۰۰۷ بود. در سال ۲۰۱۰، او چشم‌انداز ۲۰۲۱ امارات متحده عربی را با هدف «تبدیل امارات متحده عربی به یکی از بهترین کشورهای جهان» تا سال ۲۰۲۱ راه‌اندازی کرد.[۱] او عامل رشد دبی به شهری جهانی[۲] و همچنین راه‌اندازی تعدادی شرکت بزرگ از جمله هواپیمایی امارات، دی‌پی ورلد و گروه جمیرا است.

شیخ محمد بر توسعه پروژه‌های تحول اقتصادی متعدد در دبی نظارت کرده‌است که از جمله می‌توان به ساخت برج خلیفه، بلندترین ساختمان در جهان اشاره کرد.

او که سوارکاری مشتاق است، مؤسس اصطبل در مالکیت خانواده مکتوم گادولفین وشرکت پروش اسب دارلی است که در شش کشور فعال است. او در سال ۲۰۱۲ اسب ماجی دو پانت را ۱۶۰ کیلومتر دواند و قهرمان استقامت جهان در مسابقات قهرمانی فدراسیون بین‌المللی سوارکاری شد.[۳] شیخ محمد در شاعری نیز شناخته شده‌است و به زبان مادری خود - عربی - شعر می‌گوید.[۴]او روابط نزدیک و صمیمانه ای با محمد بن زاید ال نهیان ولایتعهد امارت ابوظبی و معاون فرماندهی عالی نیروهای مسلح امارات متحده عربی دارد.[۵]

اوایل زندگی و تحصیلات

او سومین پسر از چهار پسر راشد بن سعید آل مکتوم است. مادر او شیخه لطیفه بنت حمدان آل نهیان (دختر شیخ حمدان بن زاید آل نهیان، حاکم ابوظبی) است.[۶]

وی از چهار سالگی به‌طور خصوصی زبان عربی و تعلیمات اسلامی را آموخت. سپس تحصیلات ابتدائی را در مدرسه الاحمدیه در دیره گذراند. در ده سالگی به مدرسه الشعب رفت و دو سال بعد به مدرسه متوسطه دبی رفت. پدربزرگ شیخ محمد در ۲ سپتامبر ۱۹۵۸ در گذشت و پدرش به جای او حاکم دبی شد و از آن پس تمهیدات ویژه‌ای را برای آماده‌سازی محمد برای ورود به حکومت در آینده به کار گرفت. در اوت ۱۹۶۸ شیخ محمد به همراه عموزاده‌اش شیخ محمد بن خلیفه آل مکتوم به لندن سفر کرد و در مدرسه زبان بل[۷] در شهر کمبریج ثبت نام کرد تا زبان انگلیسی بیاموزد. او پس از آن در مدرسه آموزش Mons Officer Cadet در آلدرشات درس خواند و به عنوان دانش آموز برتر مشترک‌المنافع با شمشیر افتخار قبول شد. او از کودکی به شکار و سوارکاری علاقه داشت.

زندگی شخصی

شیخ محمد در سال ۱۹۷۹ با همسر اولش «حلاوه شریفی از اهالی رودان هرمزگان» ازدواج کرد. شاهدخت هیا بنت الحسین دختر ملک حسین پادشاه پیشین اردن و خواهر ناتنی ملک عبدالله دوم پادشاه کنونی اردن هاشمی نیز در ۱ آوریل ۲۰۰۴ به همسری شیخ محمد درآمد. این دو دختری به نام الجلیله (متولد ۲۰۰۷) و زاید (متولد ۲۰۱۲) دارند. شیخ محمد تولد زاید را در توییتر اعلام کرد.[۸]

شیخ محمد رسماً ۲۱ فرزند دارد، ۸ پسر و ۱۳ دختر.

در ژوئیه ۲۰۱۹ وبگاه دیلی بیست گزارش داد شاهدخت هیا بنت الحسین به همراه دو فرزندش (زاید و جلیله) از امارات گریخته و به آلمان پناهنده شده‌است. شیخ محمد در شعری که توسط یکی از نزدیکانش در شبکه اجتماعی اینستاگرام منتشر شد، فرار همسرش را بشدت محکوم کرد.[۹][۱۰]

بنا بر اسناد دادگاه عالی بریتانیا، شیخ محمد بن راشد آل مکتوم، حاکم دبی پس از اطلاع پیدا کردن از وجود ارتباط جنسی بین شاهدخت هیا با محافظ شخصی بریتانیایی‌اش، او را بدون اطلاع طلاق داد و به گونه‌ای عمل کرد که به ارعاب و ترساندن شاهدخت هیا منجر شد.[۱۱][۱۲]

زندگی سیاسی

پلیس دبی

پس از اتمام آموزش نظامی و بازگشت به دبی، پدر شیخ محمد او را به سمت رئیس پلیس دبی و نیروی دفاعی دبی منصوب کرد که بعدها بخشی از نیروی دفاعی اتحاد شد.[۱۳]

وزیر دفاع

در ژانویه 1968، هنگامی که شیخ راشد و شیخ زاید برای نخستین بار در صحرای میان دبی و ابوظبی در عرقوب سدیره دیدار کردند تا پس از اعلام خروج نیروهای بریتانیایی ازسواحل متصالح یک اتحاد از شیخ‌نشین‌ها را تشکیل دهند، او به عنوان مردی جوان در آنجا حضور داشت. وقتی کشور جدیدامارات متحده عربی در 2 دسامبر 1971 تأسیس شد، او به عنوان اولین وزیر دفاع این کشور انتخاب شد و تا امروز نیز این سمت را حفظ کرده است.[۱۴]

یک دوره بلاتکلیفی و بی ثباتی به دنبال اتحاد میان امارات متحده عربی رخ داد که از جمله می‌توان به درگیری میان قبایل بر سر املاکی اشاره کرد که در میان مرزهای جدید قرار گرفته بودند. در 24 ژانویه 1972، حاکم سابق و تبعیدی امارت شارجه،صقر بن سلطان القاسمی، یک کودتای آشوبگرانه علیه حاکم،خالد بن محمد القاسمی را رهبری کرد. به دنبال درگیری شدید میان نیروهای دفاعی اتحاد و نیروهای صقر - که عمدتا مزدوران مصری بودند و از طریق رأس الخیمه وارد امارات متحده عربی شده بودند - شیخ محمد تسلیم صقر را پذیرفت. شیخ خالد در این غائله کشته شد و بدین ترتیب برادرش سلطان بن محمد القاسمی به عنوان حاکم شارجه منصوب شد. محمد صقر را به شیخ زاید تحویل داد و او هم صقر را در العین حبس خانگی کرد.

در سال 1973، شیخ محمد در مذاکرات طولانی با هواپیماربایان پرواز JAL 404 حضور داشت. این هواپیماربایی به رهبری یکی از اعضای ارتش سرخ ژاپن، اسامو ماروکا صورت گرفته بود که پس از ربودن هواپیما هنگام ترک فرودگاه اسخیپول، در دبی فرود آمده بود. اگرچه در آزادسازی گروگانها ناموفق بود (آنها سرانجام آزاد شدند و بوئینگ 747 در لیبی منفجر شد)، اما در مذاکره بعدی با سه هواپیماربای پرواز KLM 861، موفق‌تر بود و آنها در نهایت تمام گروگانها را آزاد کردند و در ازای عبور بدون خطر، هواپیمای مذکور را تحویل دادند.

ولیعهد دبی

شیخ محمد در ۳ ژانویه ۱۹۹۵ با حکم شیخ مکتوم بن راشد به عنوان ولیعهد دبی منصوب شد.

او در اواخر سال 1995 جشنواره خرید دبی را ایجاد کرد که رویدادی سالانه است و نقشی چشمگیر در رشد اقتصادی امارات متحده عربی دارد.[۱۵] پروژه‌های عمرانی متعددی زیر نظر وی در دبی اجرا شده‌است که از جمله آن‌ها می‌توان به جزیره‌های نخلی دبی، برج العرب و برج خلیفه اشاره کرد.

شیخ محمد در پی مرگ برادر بزرگ ترش شیخ مکتوم بن راشد آل مکتوم در ۴ ژانویه ۲۰۰۶، بعد از حدود یک دهه حکومت بالفعل به امیری دبی برگزیده شد. طبق فرمول تقسیم قدرت بین ابوظبی و دبی در کشور امارات، شیخ خلیفه بن زاید آل نهیان امیر امارات متحده عربی، شیخ محمد را در همان تاریخ به نخست‌وزیری و نایب رئیسی امارات برگزید و اعضای دیوان عالی امارات نیز موافقت خود را با این انتخاب اعلام کردند.

در آوریل ۲۰۰۷ شیخ محمد یک بررسی استراتژیک از حکومت فدراسیون در هر دو سطح فدرال و دولت محلی اعلام کرد. این موضوع با اعلامیه فوریه ۲۰۱۰ به نام «چشم‌انداز ۲۰۲۱»، یک استراتژی بلند مدت و دستور کار ملی پیگیری شد.

در جهان عرب، شیخ محمد به اعتقاد و حمایت از حقوق زنان و جنبش‌های فمینیستی معروف است. او بر این باور است که توسعه همه‌جانبه جامعه را باید از اِحقاق حقوق زنان و برابر دانستن و برابر ساختن آنان با مردان شروع کرد. در سال ۱۳۸۵ برای نخستین بار در کشور امارات متحده عربی انتخابات پارلمانی برگزار شد و طی آن با حمایت شیخ محمد، حاکم دبی، و فعالین بنیاد زنان امارات از کاندیداهای زن، ۹ تن از اعضای کارزار تغییر برای برابری در امارات متحده عربی (بنیاد زنان دبی) وارد پارلمان کشورشان شدند.

حاکم دبی، نایب رئیس و نخست وزیر

به طور معمول، اتباع خارجی یا "مهاجران" در امارات متحده عربی دارای ویزای قابل تمدید هستند که دو یا سه سال اعتبار دارد و به وضعیت اشتغال آنها وابسته است. در سال 2018، شیخ محمد ویزاهای پنج‌ساله و ده‌ساله را برای متخصصان، دانشگاهیان و سرمایه‌گذاران بلند مدت که در زمینه‌های مورد نیاز فعالیت دارند، اعلام کرد[۱۶]. در ماه مه 2019، شیخ محمد "کارت طلایی" یا ویزای اقامت دائم امارات متحده عربی را رونمایی کرد[۱۷]. سرمایه گذاران و متخصصان بهداشت در بخش بهداشت و درمان، مهندسی، علوم و هنر واجد شرایط دریافت ویزای اقامت دائم خواهند بود.  پیش‌بینی می‌شود که طرح ویزای اقامت دائم باعث ایجاد سرمایه‌گذاری خارجی، تشویق به کارآفرینی و جذب مهندسان‌، دانشمندان و دانشجویان استثنائی شود[۱۸]. اولین گروه از افرادی که "کارت طلایی" را دریافت می‌کنند، 6800 سرمایه‌گذار هستند که مجموع سرمایه‌گذاری آنها بالغ بر 100 میلیارد درهم است[۱۹].

در ژانویه 2021، آل مکتوم اعلام کرد که شهروندی امارات به سرمایه‌گذاران و خارجی‌های "بااستعداد" ارائه می شود. در مارس همین سال، آل مکتوم ویزای دورکاری را اعلام نمود که یک ویزای جدید خود-اسپانسری است که به افراد غیراماراتی امکان می‌دهد تا از امارات متحده عربی، حتی برای شرکت‌های مستقر در خارج، دورکاری کنند. او همچنین یک ویزای توریستی پنج‌ساله با امکان ورود چندگانه را برای تمامی ملیت‌ها اعلام نمود که 90 روز اعتبار دارد و معتقد است که این ویزا باعث "قدرتمند شدن" اقتصاد امارات متحده عربی خواهد شد.

اصلاحات               

در سال 2004، آل مکتوم با اشاره به ضرورت اصلاح رهبری در جهان عرب، بیان داشت، "من خطاب به مسئولان عرب اعلام می‌کنم: اگر تغییر نکنید، تغییرتان خواهند داد،" [۲۰] که توماس فریدمن در نیویورک تایمز آن را به عنوان پیامی تعمدی تفسیر کرد. [۲۱]

نخستین انتخابات کشور در دسامبر 2015 برگزار شد که طی آن رأی‌دهندگان در مورد نیمی از اعضای شورای ملی فدرال تصمیم‌گیری کردند؛ نیمه دیگر توسط حاکمان هر امارت تعیین می‌شد. [۲۲] تعداد رأی‌دهندگان واجد شرایط در کشور در سال 2011 به 130000 نفر [۲۳] و در سال 2019 به 337000 نفر افزایش یافته بود. [۲۴]

او در آوریل 2007، از راهبرد دولت امارات متحده عربی رونمایی کرد که در آن حاکمیت در امارات متحده عربی را که همگام با برنامه ملی سال 2005 امارات متحده عربی بود، تبدیل به راهبردی مبتنی بر عملکرد کرده بود. طبق این حکم، دبی به یک مقصد جهانی در زمینه گردشگری و کسب‌و‌کار شد. [۲۵]

مدرسه حکومت‌داری محمد بن راشد

مدرسه حکومت‌داری محمد بن راشد (که سابقاً به مدرسه حکومت دبی معروف بود [۲۶]) یک موسسه دانشگاهی و تحقیقاتی در حوزه سیاستگذاری دولتی و مدیریت است که بر امارات متحده عربی و جهان عرب متمرکز است.  این مدرسه در سال 2005 تأسیس شده است و در آن تلاش می‌شود تا با افزایش ظرفیت منطقه در زمینه سیاست‌گذاری موثر دولتی، تعالی در حکومتداری ترویج و حمایت شود.

به منظور تحقیق این هدف، این مدرسه در برنامه‌های تحقیقاتی و آموزشی خود با موسسات محلی و جهانی ارتباط و همکاری برقرار می‌کند و همایش‌های سیاسی و کنفرانس‌هایی بین‌المللی را به منظور تسهیل در تبادل نظر و ترویج گفتمان مهم در مورد سیاست‌های دولتی در جهان عرب، برگزار می‌کند.

این مدرسه از برنامه‌های تحقیقاتی و آموزشی پشتیبانی می‌کند، از جمله: تحقیقات کاربردی و دوره کارشناسی ارشد سیاست دولتی و مدیریت؛ آموزش اجرایی برای مقامات ارشد و مدیران اجرایی؛ و مجامع دانش برای دانشمندان و سیاست‌گذاران.[۲۷]

برنامه تعالی حکومت دبی

در سال 1997، آل مکتوم برنامه تعالی حکومت دبی و جایزه عملکرد دولت دبی را [۲۸] [۲۹] راه‌اندازی کرد که استانداردهایی جهانی را برای سازمان‌های دولتی تعیین می‌کند. این برنامه برای سازمان‌های دولتی در امارات اجباری است.

توافقنامه صلح اسرائیل

در آگوست 2020، اسرائیل و امارات متحده عربی وارد یک توافقنامه عادی‌سازی روابط شدند که با میانجی‌گری دولت ترامپ در ایالات متحده آمریکا  صورت گرفت. [۳۰] در اکتبر 2021، مجلس وزرای امارات متحده عربی، به ریاست آل مکتوم، اعلام کرد که پیشنهاد صلح اسرائیل را پذیرفته است و رسماً روابط را عادی‌سازی می‌کند.

این مجلس، مجدداً به ریاست آل مکتوم، تصویب کرد تا در ماه ژانویه یک سفارت امارات در تل‌آویو تأسیس شود. [۳۱] در فوریه 2021، آل مکتوم مراسم تحلیف نخستین سفیر امارات در اسرائیل، محمود الخاجه را برگزار نمود. [۳۲]

دبی 2040

در 13 مارس 2021، آل مکتوم اجرای طرح جامع شهری دبی 2040 را اعلام نمود [۳۳] که یک طرح توسعه شهری است که هدفش هموار نمودن راه توسعه اقتصادی و مسکونی در شهر، [۳۴] افزایش مناطق ساحلی عمومی و تبدیل قسمت عمده دبی به مناطق حفاظت‌شده طبیعی، به دلیل افزایش احتمالی در جمعیت شهر به 5.8 میلیون نفر تا آن زمان است. [۳۵] این طرح، هفتمین طرح  در نوع خود در تاریخ این شهر است و می‌کوشد تا استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی را افزایش دهد و دبی را برای سرمایه‌گذاران جذاب‌تر کند [۳۶] و تمرکزش بر پنج مرکز شهری از جمله منطقه تاریخی دیره و بر دبی و سه منطقه دیگر است. [۳۷]

موسسه زنان دبی

آل مکتوم قانون شماره (24) سال 2006 را به منظور تشکیل نهاد زنان دبی تصویب کرد، که در قانون (36) مصوب 2009 به عنوان موسسه زنان دبی [۳۸]  تغییر نام یافت و بر حضور زنان در سمت‌های رهبری در امارات متحده عربی، مبارزه با مسائل برابری جنسیتی در محل کار [۳۹] و توسعه مهارتهای حرفه‌ای در میان زنان اماراتی تأکید دارد. [۴۰] [۴۱]

آل مکتوم در سال 2015، با صدور حکم شماره (6) مصوب 2015، یک هیئت مدیره را برای این موسسه تشکیل داد. [۴۲] بزرگترین دخترش  شیخه منال بنت محمد مدیر این موسسه است.

یکصدسالگی امارات متحده عربی در سال 2071

در مارس 2017، آل مکتوم یک راهبرد پنجاه‌ساله دولتی را با عنوان طرح یکصدسالگی امارات متحده عربی در سال 2071 اعلام کرد که طی آن قرار است "امارات متحده عربی تا سال 2071 بهترین کشور دنیا باشد"، یعنی یک قرن بعد از تشکیل کشور [۴۳]. این طرح بر روی آموزش، اقتصاد، توسعه حکومتی و سازگاری اجتماعی تمرکز دارد [۴۴]. او در اکتبر 2017، نخستین بخش از این طرح، یعنی اجرای راهبرد هوش مصنوعی امارات متحده عربی را اعلام نمود [۴۵]. این طرح در نوامبر 2018 آغاز شد [۴۶] که همزمان بود با آغاز هفت راهبرد دیگر که مرتبط با این طرح بودند [۴۷].

مأموریت سفر امارات به مریخ

آل مکتوم مرکز فضایی منصوب به محمد بن راشد را در سال 2015 تأسیس کرد [۴۸]. این مرکز اعلام کرد که قصد دارد یک کاوشگر را به منظور مطالعه جو مریخ به آن سیاره اعزام کند؛ [۴۹] آل مکتوم اعلام کرد که این سیاره به دلیل "چالش حماسی‌اش" انتخاب شده [۵۰] و اظهار کرد که این مأموریت برای اقتصاد امارات مفید است [۵۱].

پس از یک فرآیند رأی‌گیری عمومی در سال 2015، آل مکتوم نام این مأموریت را امید اعلام کرد و گفت که این مأموریت "پیام خوش‌بینی میلیون‌ها جوان عرب را ارسال خواهد کرد،" [۵۲] و اضافه کرد: "تمدن عرب زمانی نقشی بزرگ در کمک به دانش بشری داشت و یک بار دیگر این نقش را ایفا خواهد کرد."[۵۳] کاوشگر امید در ژوئیه 2020 به فضا پرتاب شد [۵۴].

در تاریخ 9 فوریه 2021، آل مکتوم اعلام کرد [۵۵] که این کاوشگر با موفقیت وارد مدار [۵۶] شده است و به مرکز فضایی تبریک گفت. [۵۷] یک هفته بعد، آل مکتوم نخستین تصویر گرفته‌شده توسط امید را را در توییتر منتشر کرد؛ این نخستین مأموریت از سه مأموریت اعزامی به مارس در ژوئیه 2020 بود - مأموریت‌های دیگر از سوی آمریکا و چین بود - که به مریخ رسید. [۵۸] این نخستین مأموریت جهان عرب در سفر به فضا بود [۵۴].

در آوریل 2021، آل مکتوم بخش دوم برنامه فضانوری امارات متحده عربی، از جمله نخستین بانوی فضانور عربی، نورا المطروشی را اعلام کرد [۵۹].

فعالیت‌ها در زمینه کسب‌و‌کار

مکتوم در اجلاس مجمع جهانی اقتصاد در دستور کار جهانی، 2008

شیخ محمد مسئول ایجاد و رشد بسیاری از کسب‌و‌کارها و دارایی‌های اقتصادی دبی بوده است و تعدادی از این کسب‌و‌کارها جزو دو شرکت تحت مالکیت وی، دبی ورلد و هلدینگ دبی هستند.

دبی ورلد در تاریخ 2 ژوئیه 2006، به عنوان یک شرکت هلدینگ راه‌اندازی شد که متشکل از دارایی‌های متعددی از جمله شرکت تدارکاتی بنادر جهانی دبی، شرکت توسعه‌دهنده املاک با عنوان املاک نخیل و شرکت سرمایه‌گذاری با عنوانسرمایه‌گذاری جهانی بود. این گروه با بیش از 50000 کارمند در بیش از 100 شهر جهان، دارای املاک و مستغلات، تدارکات و سایر سرمایه گذاری‌های تجاری در ایالات متحده، انگلستان و آفریقای جنوبی است. این عاملی مهم در رشد اقتصادی سریع دبی است [۶۰].

هلدینگ دبی از طریق چهار واحد عملیاتی، امور مدیریتی و توسعه را در زمینه هتل‌داری، پارک‌های تجاری، املاک و مستغلات و ارتباطات از راه دور انجام می‌دهد:  گروه جمیرا، سرمایه‌گذاری TECOM، گروه املاک دبی و ارتباطات بین‌المللی امارات [۶۱]. واحدهای عملیاتی گروه سرمایه‌گذاری این شرکت عبارتند از گروه دبی و سرمایه بین‌المللی دبی.

او همچنین دارای یک سهم کنترلی در شرکت توسعه‌دهنده املاک، دارایی و مدیریت رویدادها و سرمایه‌گذاری یعنی هلدینگ مراس است که در حال حاضر مشغول توسعه چندین مرکز خرده‌فروشی، سبک زندگی و ساخت و سازهای مفهومی در دبی است، از جمله Legoland و یک پارک مفهومی ویژه فیلم‌های بالیوود [۶۲].

شیخ محمد مسئول راه‌اندازی هواپیمایی امارات و همچنین سرپرست توسعه فرودگاه بین‌المللی دبی و فرودگاه بین‌المللی آل مکتوم بوده است [۶۳].  او همچنین در تأسیس شرکت هواپیمایی دولتی و ارزان قیمت فلای‌دبی نقش داشته است [۶۴].

بورس طلا و کالای دبی

آل مکتوم بورس طلا و کالای دبی (DGCX) را در سال 2005 راه‌اندازی کرد که یک بازار الکترونیکی بورس کالا و مشتقات بود[۶۵] که در نوع خود اولین بازار بورس در خاورمیانه بود [۶۶]. این بازار بورس تحت مالکیت دولت دبی است.

پلتفرم معاملاتی آن، یعنی EOS Trader Platform در مارس 2013 راه‌اندازی شد [۶۷]. در سال 2019، این بورس اعلام کرد که 23.06 میلیون قرارداد را معامله کرده است [۶۸].

تا سال 2019، بیش از 4000 شرکت در زمینه طلا در دبی فعالیت داشتند که مجموع فروش طلا و جواهرات ارزشمند آنها به 74.6 میلیون دلار تا انتهای سال 2018 بوده است [۶۹].

کسب و کارهای کلیدی

شرکت هواپیمایی امارات

نوشتار اصلی: هواپیمایی امارات

در ماه مارس ۱۹۸۵، پس از اختلاف با گلف ایر بر سر سیاست «آسمان باز» دبی، شیخ محمد رئیس وقت DNATA، موریس فلاناگان، را موظف به راه‌اندازی یک خط هوایی جدید به نام امارات کرد. بودجه راه‌اندازی خط هوایی ۱۰ میلیون دلار بود و پرواز افتتاحیه آن در روز ۲۵ اکتبر انجام شد.[۷۰] شیخ محمد عموی خود، شیخ احمد بن سعید را رئیس شرکت جدید قرار داد. معادل ۷۵ میلیون دلار امکانات و مواد فراهم شد، اما امارات همواره ادعا کرده‌است که هیچ یارانه دیگری در طول رشد نجومی این شرکت در راه تبدیل شدن به یکی از خطوط هوایی پیشرو جهان دریافت نکرده‌است. در سال ۲۰۱۳، امارات بزرگترین سفارش هواپیما در تاریخ را با ۹۹ میلیارد دلار به ایرباس برای هواپیمای A380 اش و بوئینگ برای هواپیمای غول پیکر ۷۷۷ اش ثبت کرد.

دی‌پی ورلد

نوشتار اصلی: دی‌پی ورلد

در سال ۱۹۹۱، شیخ محمد بندر جبل علی، منطقه آزاد و بندر رشید را برای تشکیل بنادر خودگردان دبی ادغام کرد. در سال ۱۹۹۹، شیخ محمد بنادر بین‌المللی دبی را برای کاوش در تملکات خارج از کشور و قراردادهای مدیریت تأسیس کرد، که در سال ۲۰۰۵ با بنادر خودگردان دبی ادغام شد تا دی‌پی ورلد شکل گیرد. در سال ۲۰۰۶، این شرکت P&O را به ازای ۷ میلیارد دلار صاحب شد. این تملک پس از آنکه تعدادی از سیاستمداران و لابی گران آمریکایی نگرانی خود را دربارهٔ ایمنی شش بندری که توسط دی‌پی ورلد به عنوان بخشی از خرید P&O خریداری شده بود، منجر به «جنجال دی‌پی ورلد» شد. پس از آن دی‌پی ورلد بنادر مورد بحث را واگذار کرد. امروزه دی‌پی ورلد یکی از بزرگترین اپراتورهای ترمینال دریایی در جهان است. این شرکت بیش از ۶۰ پایانه در سراسر شش قاره به کار گرفته‌است.

برج العرب

نوشتار اصلی: برج العرب

هتل برج العرب بر روی یک جزیره مصنوعی ساخته شد که ساختن آن یک سال به طول انجامید و سپس ساخت و ساز در سطح زمین شروع شد. برج العرب در دسامبر سال ۱۹۹۹ افتتاح شد. این هتل که با طراحی WS Atkins در پاسخ به دستور شیخ محمد برای ساختن یک ساختمان حقیقتاً مشهور ساخته شد، خود را به عنوان لوکس‌ترین هتل جهان نشان می‌دهد.

شهر اینترنت و شهر رسانه دبی

در ۲۹ اکتبر سال ۱۹۹۹، شیخ محمد دستور ساخت شهر اینترنت دبی، یک مرکز فناوری و منطقه آزاد تجاری را اعلام کرد. با ارائه اجاره نامه بلند مدت، مالکیت کامل و دسترسی سریع شرکت‌ها خدمات دولتی، DIC از اولین مستاجران خود در اکتبر ۲۰۰۰ به یک منطقه امروزی رشد پیدا کرد که حدود ۱۵٬۰۰۰ نفر را به کار گماشته‌است.[۷۱] در نوامبر سال ۲۰۰۰ شهر رسانه دبی، یک منطقه آزاد تولید محتوا و رسانه به آن پیوست و در همان منطقه قرار دارد. راه‌اندازی DMC با اطمینان از طرف شیخ محمد در مورد آزادی رسانه‌ها همراه بود. در سال ۲۰۰۷ در پی یک حادثه که در آن روزنامه‌نگاران محلی به افتراء متهم شده و به زندان محکوم شده بودند، او فرمان منع زندانی کردن روزنامه‌نگاران را صادر کرد.[۷۲]

جزایر نخل

نوشتار اصلی: جزیره‌های نخلی دبی

جزایر نخل توسط املاک نخیل توسعه یافت، که بخشی از دبی ورلد است (یک شرکت هلدینگ سرمایه‌گذاری متعلق به شیخ محمد که همچنین مالک دی‌پی ورلد است). توسعه سه جزایر نخل برنامه‌ریزی شده در پی بحران مالی جهانی سال ۲۰۰۹ متوقف شد. اولین جزیره، پالم جمیرا، تکمیل شده و توسعه یافته، در حالی که احیای زمین دومین جزیره، نخل جبل علی، به اتمام رسیده اما توسعه آن ادامه پیدا نکرده‌است. سومین و بزرگترین نخل، نخل دیره، کوچک‌تر شده و به عنوان جزایر دیره دوباره راه‌اندازی شد.[۷۳]

برج خلیفه

نوشتار اصلی: برج خلیفه

در ۴ ژانویه ۲۰۱۰، شیخ محمد برج خلیفه، بلندترین ساختمان جهان، را با نمایشی که در آن حدود ۱۰٬۰۰۰ وسیله آتش بازی استفاده شده بود، راه‌اندازی کرد. این برج مرکز توسعه ۲۰ میلیارد دلاری برج‌ها، ساختمان‌ها و خرده فروشی‌های داون تاون دوبای را شکل می‌دهد. شیخ محمد درباره‌اش گفت که این برج «یک دستاورد ملی، یک نقطه عطف تاریخی و یک نقطه عطف کلیدی اقتصادی است. برج خلیفه نه تنها برای اماراتی‌ها بلکه همه عرب‌ها نماد غرور است».

فعالیت‌های فرهنگی

شیخ مکتوم و فرزندانش شیفته شعر و هنرهای سنتی عربی بوده و در پروژه‌هایی برای کمک به کشورهای در حال توسعه همچون مصر اردن فلسطین و یمن مشارکت کرده‌اند.

او به عنوان یک شاعر در گویش عربی مادری خود شناخته می‌شود.[۷۴] شیخ محمد برای اولین بار به عنوان مردی جوان شروع به شعر گفتن کرد. او از نام مستعار سلیت استفاده کرد تا شعر او با نام پسر حاکم آن زمان دبی همراه نشود. او به وسیله شاعره فتال العرب مورد تشویق قرار گرفت. فتال العرب پاسخی برای یکی از اولین اشعار او نوشت که برای یک شاعر ناشناخته غیرمعمول است.

در سال ۱۹۹۸، شیخ محمد مرکز محمد بن راشد برای درک فرهنگی (SMCCU) را راه‌اندازی کرد که یک سازمان غیرانتفاعی با هدف افزایش آگاهی و رفع ابهام در فرهنگ‌های محلی، آداب و رسوم و مذهب امارات متحده عربی است. با شعار «درهای باز، ذهن‌های باز»، SMCCU قصد دارد تا درک متقابل فرهنگی و ارتباط بین مردم محلی امارات متحده عربی و مهمانانی که از آن دیدن می‌کنند یا در آن ساکن هستند را بهبود بخشد.[۷۵]

کارهای خیریه

شیخ محمد بن راشد آل مکتوم برای کمک‌های خیریه‌اش شناخته شده‌است. وی در ۱۹ مه ۲۰۰۷ اعلام کرد که قصد دارد ۱۰ میلیارد دلار آمریکا برای راه‌اندازی بنیاد محمد بن راشد آل مکتوم، یک بنیاد آموزشی در خاورمیانه پرداخت کند.

در سپتامبر سال ۲۰۰۳ وی شهر انسان دوستانه دبی را راه‌اندازی کرد که از آن پس به بزرگترین مرکز تدارکات جهان برای کمک‌های انسان دوستانه رشد پیدا کرده‌است. این مرکز توسط ۹ آژانس سازمان ملل و حدود ۵۰ سازمان غیردولتی و اپراتور تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

علایق ورزشی

شیخ محمد از سنین پایین دربارهٔ شکار و مقدمات سوارکاری آموخت. وی در سال ۱۹۶۷ در اولین مسابقه رسمی خود در نیومارکت حضور پیدا کرد. شیخ محمد امروزه از چهره‌های بزرگ در مسابقات اسب اصیل بین‌المللی و پرورش اسب است. او صاحب دارلی استاد، بزرگترین عملیات پرورش اسب در جهان است که مزارعی در ایالات متحده، ایرلند، انگلستان و استرالیا دارد.

در بازی‌های آسیایی ۲۰۰۶ پسرش راشد طلای انفرادی در اسب‌دوانی استقامت و پسرانش راشد احمد، ماجد و حمدان طلای تیمی استقامت را برنده شدند. برادرزاده‌اش لطیفه برنز پرش نمایشی را برد و دخترش میثا تیم تکواندوی امارات را هدایت می‌کرد.[۷۶][۷۷][۷۸] در سال ۲۰۱۳ زمانی که تیم ملی فوتبال امارات متحده عربی موفق به کسب جام خلیج فارس شد، شیخ محمد به تیم ۵۰ میلیون درهم (۱۳٫۷ میلیون دلار) اهدا کرد. همسر وی ۲۵ میلیون درهم (۶٫۸ میلیون دلار) دیگر اهدا کرد و نوه‌های آن‌ها ۱۲ میلیون درهم (۳٫۳ میلیون دلار) پرداخت کردند.[۷۹]

دارایی

مجله فوربس در ژوئن ۲۰۱۰ ثروت وی را ۱۹ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار تخمین زد. هر چند منابع مختلف ارقام متفاوتی از ثروت کنونی او، از ۴ میلیارد تا ۱۸ میلیارد دلار گزارش می‌کنند.[۸۰][۸۱][۸۲]

روابط با ایران

به نقل از وبسایت دیپلماسی ایرانی شیخ محمد بن راشد آل مکتوم، امیر دبی در محفلی خصوصی به حاضران گفته بود: «من ایران را دوست دارم. فرهنگ و تمدن آن را دوست دارم و به آن ارج می‌نهم. و به هیچ وجه دوست ندارم در کشورم جایی برای بحث‌های شیعه – سنی وجود داشته باشد.»[۸۳] همچنین برخلاف بسیاری از حکام کشورهای عربی در زمان گفتگوهای هسته‌ای در سال ۲۰۱۴، امیر دبی در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی خواستار برچیدن تحریم‌ها علیه ایران شد و بر تمایل خود جهت روابط بهتر با ایران تأکید کرد[۸۴] این سخن امیر دبی با واکنش منفی سایر سران اماراتی روبرو گردید[۸۵] همچنین شیخ محمد بن راشد به عنوان نخست‌وزیر امارات متحده عربی برخلاف امیرنشین‌های دیگر به ویژه ابوظبی، از همراه کردن کشورش با تحریم‌های جامعه جهانی علیه ایران خودداری می‌کرد و تا آخرین لحظه بر خلاف دیگر مقام‌های اماراتی تلاش داشت تا تحریم‌ها را علیه ایران اعمال نکند حتی با وجود همکاری نهایی امارات با طرف آمریکایی امیرنشین تحت حاکمیت او، دبی، نهایت همکاری را با طرف ایران داشت[۸۶] وی همچنین نخستین امیر اماراتی است که بعد از انقلاب اسلامی با وجود اختلاف نظر دو کشور راجع به جزایر سه‌گانه، در فوریه ۲۰۰۸ به ایران سفر کرد و با مقام‌های ایرانی از جمله رئیس‌جمهور وقت ایران، محمود احمدی‌نژاد دیدار و گفتگو نمود.[۸۷]

پانویس

  1. http://gulfnews.com/news/uae/government/uae-cabinet-we-want-to-be-among-the-best-countries-in-the-world-by-2021-1.579412
  2. Sheikh Mohammed and the making of Dubai", Mayo, Nohira, Mendhro and Cromwell, Harvard Business School, March 2010 9-410-063, Page 1, 9.
  3. Narayan, Satya (25 August 2012). "Mohammed is new world endurance champion". Gulf News. Archived from the original on 5 September 2014. Retrieved 1 November 2014.
  4. Al Haddad, Amna (December 2011). "Sheikh Mohammed Publishes Poetry". The National. Archived from the original on 28 October 2014. Retrieved 1 November 2014.
  5. "Mohammad Bin Rashid poem urges Qatar to 'return to GCC'", Zawya, 29 June 2017, retrieved 10 October 2018
  6. رویال آرک
  7. Bell School of Languages
  8. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ آوریل ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۴ مه ۲۰۱۲.
  9. Sykes, Tom (2019-06-28). "The Ruler of Dubai Condemns His Runaway Wife, Princess Haya, on Instagram—in a Poem". Retrieved 2019-06-30.
  10. "@sultan41 on Instagram: "عشتی ومتی بعـض الخـطا إسمـه خیـانه ونتـی تعـدیتـی وخنـتـی یاخاینـه اغلـی امانه کشـفـت…"". Instagram. Retrieved 2019-06-30.
  11. دادگاه عالی بریتانیا: حاکم دوبی دخترانش را ربوده و زنش را تهدید کرده است، بی‌بی‌سی فارسی
  12. Dubai ruler organised kidnapping of his children, UK court rules, The Guardian
  13. "H. H. Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum - The Official Portal of the UAE Government". u.ae. Retrieved 2021-10-10.
  14. «UAE - Profiles - Ministers. - Free Online Library». www.thefreelibrary.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۱۰.
  15. Hess، Anna (۲۰۱۷-۰۱-۳۰). «How Dubai's Shopping Festival Marks a Liberalized Economy». Penn Political Review (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۱۰.
  16. "Dubai ruler appoints crown prince". UPI. Retrieved 2021-10-14.
  17. Hess، Anna (۲۰۱۷-۰۱-۳۰). «How Dubai's Shopping Festival Marks a Liberalized Economy». Penn Political Review (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۱۴.
  18. «Dubai's formidable new ruler» (به انگلیسی). ۲۰۰۶-۰۱-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۱۴.
  19. «Dubai's formidable new ruler» (به انگلیسی). ۲۰۰۶-۰۱-۰۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۱۴.
  20. «Mohammed says Arab world needs will to introduce change --1st Add». wam. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۱.
  21. Friedman، Thomas L. (۲۰۰۴-۱۲-۱۶). «Opinion | Holding Up Arab Reform» (به انگلیسی). The New York Times. شاپا 0362-4331. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۱.
  22. "UAE to hold first limited elections". www.aljazeera.com. Retrieved 2021-12-01.
  23. "United Arab Emirates vastly increases voting eligibility". www.cnn.com. Retrieved 2021-12-01.
  24. «Record turnout for 'historic' FNC elections». The National. ۲۰۱۹-۱۰-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۱.
  25. (WAM). "Shaikh Mohammed unveils federal government strategy". Khaleej Times. Retrieved 2021-12-01.
  26. "Dubai School of Government (UAE)". Talloires Network of Engaged Universities. Retrieved 2021-12-01.
  27. https://www.mbrsg.ae/home?lang=ar-ae. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  28. «Home». Default. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۱.
  29. https://www.skgep.gov.ae/en/award/about-the-award. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  30. "UAE Cabinet approves peace deal with Israel". Al Arabiya English. 2020-10-19. Retrieved 2021-12-01.
  31. Godinho، Varun (۲۰۲۱-۰۱-۲۵). «UAE cabinet approves decision to establish embassy in Tel Aviv». Gulf Business (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۱.
  32. "UAE swears in country's first ambassador to Israel - Dubai media office". 2021-02-14. Retrieved 2021-12-01.
  33. https://www.arabianbusiness.com/construction/460227-revealed-how-dubai-might-look-in-2040-under-new-master-plan. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  34. «https://twitter.com/hhshkmohd/status/1370711940037668870». Twitter. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۱. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
  35. «https://twitter.com/hhshkmohd/status/1370711740309073920». Twitter. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۱. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
  36. "Mohammed bin Rashid Launches Dubai 2040 Urban Master Plan". Asharq AL-awsat. Retrieved 2021-12-01.
  37. "Dubai 2040 Urban Plan: 60% of Dubai to be turned into nature reserves". gulfnews.com. Retrieved 2021-12-01.
  38. (PDF) https://dlp.dubai.gov.ae/Legislation%20Reference/2009/Law%20No.%20(36)%20of%202009.pdf. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  39. «Woman brings balance to board of Dubai Women Establishment». The National. ۲۰۱۵-۰۵-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۵.
  40. «The Seoul Times». theseoultimes.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۵.
  41. "The Dubai Women Establishment's Five Year Plan Revealed". Emirates Woman. 2016-10-10. Retrieved 2021-12-05.
  42. "Dubai Women Establishment board formed by decree". gulfnews.com. Retrieved 2021-12-05.
  43. «Mohammed bin Rashid launches five-decade government plan 'UAE Centennial 2071'». wam. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۷.
  44. "Shaikh Mohammad Bin Rashid announces launch of UAE Centennial 2071". gulfnews.com. Retrieved 2021-12-07.
  45. "https://twitter.com/hhshkmohd/status/919931550174793729". Twitter. Retrieved 2021-12-07. External link in |title= (help)
  46. WAM. "Mohammed bin Rashid and Mohamed bin Zayed attend launch of UAE Centennial 2071 - News - Emirates - Emirates24|7". www.emirates247.com. Retrieved 2021-12-07.
  47. https://www.arabianbusiness.com/politics-economics/408905-uae-launches-seven-strategies-to-help-hit-2071-goals. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  48. «Mohammed Bin Rashid Space Centre (MBRSC)». web.archive.org. ۲۰۱۷-۰۱-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۷.
  49. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «The facts on Hope: The UAE's Mars mission 'Al-Amal' | DW | 09.02.2021». DW.COM (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۷.
  50. «U.A.E. plans Arab world's first mission to Mars» (به انگلیسی). Washington Post. شاپا 0190-8286. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۷.
  51. «UAE's space programme to take economy to a new frontier». The National. ۲۰۱۵-۱۲-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۷.
  52. «UAE Positions 2020 Mars Probe as "Catalyst" for New Generation of Scientists and Engineers». SpaceNews (به انگلیسی). ۲۰۱۵-۰۵-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۷.
  53. «https://twitter.com/hhshkmohd/status/595912196049096706». Twitter. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۷. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
  54. ۵۴٫۰ ۵۴٫۱ CNN، Jessie Yeung. «The UAE has successfully launched the Arab world's first Mars mission, as this summer's space race heats up». CNN. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۰۷.
  55. «https://twitter.com/hhshkmohd/status/1359173551262224387». Twitter. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۱۴. پیوند خارجی در |title= وجود دارد (کمک)
  56. «Emirates Mars Mission: Hope spacecraft enters orbit» (به انگلیسی). BBC News. ۲۰۲۱-۰۲-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۱۴.
  57. Chang، Kenneth (۲۰۲۱-۰۲-۰۹). «Mars Mission From the U.A.E. Begins Orbit of Red Planet» (به انگلیسی). The New York Times. شاپا 0362-4331. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۱۴.
  58. "UAE's Mars Mission 'Hope' probe sends first photo of planet's surface". Al Arabiya English. 2021-02-14. Retrieved 2021-12-14.
  59. «Mohammed bin Rashid announces the names of the second batch of UAE Astronaut Programme, including the first female Arab astronaut». wam. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۱۴.
  60. «迪拜世界集团简介_财经_腾讯网». web.archive.org. ۲۰۱۷-۰۲-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۲-۲۸.
  61. (PDF) https://dubaiholding.com/wp-content/uploads/2016/08/Dubai-Holding-Factsheet-June-2020-English.pdf. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  62. "Hollywood, Lego and Bollywood inspiration for three new Dubai theme parks". The National. 2014-09-07. Retrieved 2022-01-10.
  63. "Dubai Airport's 60th anniversary: Sheikh Mohammed recalls his 'Destination Dubai' dream". The National. 2020-10-02. Retrieved 2022-01-10.
  64. https://www.ttnworldwide.com/Article/295167/-Flydubai-celebrates-a-decade-of-success. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  65. «Bloomberg - Are you a robot?». www.bloomberg.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۱.
  66. «Mohammed bin Rashid launches DGCX». wam. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۱-۱۱.
  67. "Cinnober Financial Technology AB: DGCX's New Trading Platform Goes Live". www.businesswire.com. 2013-03-12. Retrieved 2022-01-11.
  68. "Dubai's DGCX enjoys record trading as value of gold and rupee contracts surge". The National. 2020-01-05. Retrieved 2022-01-11.
  69. https://www.arabianbusiness.com/retail/421150-revealed-the-importance-of-gold-to-dubais-economy. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  70. «داستان امارات». امارات برگرفته شده در اکتبر 2014
  71. "دربارهٔ DIC". شهر اینترنت دبی برگرفته شده در اکتبر 2014.
  72. گرینزلند، روی (سپتامبر 2007). «در پی گفته شیخ دبی مبنی بر زندانی نشدن خبرنگاران آزادی مطبوعات افزایش یافت.» روزنامه گاردین. برگرفته شده در اکتبر 2014.
  73. «نخیل نخل دیره کوچک شده را مجدداً راه‌اندازی می‌کند». گلف نیوز. 8 اکتبر 2013. برگرفته شده در نوامبر 2014.
  74. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ مه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۴ مه ۲۰۱۲.
  75. «دربارهٔ ما». مرکز شیخ محمد بن راشد برای درک فرهنگی. برگرفته شده در نوامبر 2014.
  76. «Uae Equestrian & Racing Federation». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ مارس ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۴ مه ۲۰۱۲.
  77. UAE - The Official Web Site - News
  78. «gulfnews: Shaikha Maitha bound for Beijing Olympics». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ ژوئن ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۴ مه ۲۰۱۲.
  79. «امارات متحده عربی فاتحان جام خلیج فارس را طلا باران کرد». روزنامه ارب هرالد. برگرفته شده در 25 ژانویه 2013.
  80. «The Ten Richest Royals of 2017». gazettereview.com.
  81. «Dubai royalty who are among world's richest men share Instagram and Twitter photos on Tube in London». http://www.mirror.co.uk. پیوند خارجی در |وبگاه= وجود دارد (کمک)
  82. «Sheikh Mohammed bin Rashid al Maktoum Net Worth». http://www.therichest.com. پیوند خارجی در |وبگاه= وجود دارد (کمک)
  83. http://www.irdiplomacy.ir/fa/page/1927412/امیر+دبی+دوستدار+و+پادشاه+بحرین+دشمن+تاریخی+ایران.html
  84. http://www.bbc.com/news/world-middle-east-25708538
  85. http://www.fardanews.com/fa/news/317677/پشت-پرده-خبر-جعلی-درباره-جزایر-سه-گانه
  86. http://www.mop.ir/portal/home/?event/37264/23784/32661/نقش%20امارات%20در%20جنگ%20سرد%20آمریکا%20علیه%20ایران
  87. http://www.emirates247.com/eb247/news/sheikh-mohammed-to-visit-iran-and-syria-2008-02-17-1.215813

منابع