مرتضی کلانتریان

مترجم ایرانی

مرتضی کلانتریان (زادهٔ ۱۳۱۱ تنکابن – درگذشتهٔ ۱۲ خرداد ۱۳۹۸ تهرانحقوقدان، قاضی، وکیل و مترجم ایرانی بود که بسیاری از آثار بزرگ ادبی را برای نخستین‌بار به زبان فارسی ترجمه کرده‌است.[۱] او در موضوعات مختلف حقوقی کتاب‌های ارزشمندی را به فارسی ترجمه کرده است که از معدود منابع درخور به زبان فارسی محسوب می‌شوند. او به ترجمه آثار نویسندگانی می‌پرداخت که در ایران شناخته‌شده نبودند و با این کار، آنان را به ایرانیان، معرفی کرد.[۲]

مرتضی کلانتریان
زادروز۱۳۱۱
تنکابن
درگذشت۱۲ خرداد ۱۳۹۸ (۸۷ سال)
تهران
ملیتایرانی
تحصیلاتحقوق
دانش‌آموختهٔدانشگاه تهران
پیشهقاضی، وکیل و مترجم
دیناسلام
مذهبشیعه

او طرفدار دو کتاب تاریخ بیهقی نوشته ابوالفضل بیهقی و تاریخ مشروطه ایران نوشته احمد کسروی بود.[۲]

کار حقوقیویرایش

وی پس از پایان تحصیلات متوسطه، در رشته حقوق مشغول به تحصیل شد. او پس از دریافت مدرک کارشناسی در ایران، در دانشگاه پاریس دکترای حقوق گرفت و پس از بازگشت به ایران در مقام قاضی دادگاه مشغول به کار شد. او پس از بازنشستگی به شغل وکالت روی آورد.[۱][۲] اما وکالت را نیز ادامه نداد و به ترجمه متون ادبی و حقوقی روی آورد.[۲]

گفته می‌شود که او مدتی در ادارۀ حقوقی دادگستری همراه با ناصر کاتوزیان، محمدعلی اسلامی ندوشن و مصطفی رحیمی در اتاقی مشغول به کار بوده است.

ترجمهویرایش

البته او از همان سال‌های نخست زندگی به ادبیات علاقه‌مند بود. او می‌گوید:

علاقه من به ادبیات از مطالعه کتاب‌های چاپ انتشارات پنگوئن شروع شد و آن موقع اکثر آثار متعلق به آمریکا و انگلیس (بریتانیا) بود [...] این ادبیات نخست مرا جذب کرد تا وقتی که وارد فرانسه شده و با ادبیات فرانسه و نویسندگانش آشنا شدم، چون خواندن آثار به زبان اصلی یک حالت دیگری به آدم می‌دهد، یک نوع آلودگی خاصی به آن زبان و ادبیات ایجاد می‌کند و انسان را دچار خودش می‌کند."

او به غیر از ترجمه‌های ادبی، ترجمه‌های حقوقی و فلسفی بسیار مهمی نیز داشته‌است. مانند: مرگ کثیف نوشته پی‌یر-ژان رمی، رؤیا و تاریخ؛ آمریکا در دو قرن نوشته کلود ژولین روزنامه‌نگار فرانسوی، حقوق بین‌الملل در جهانی نامتحد و نقش زور در روابط بین‌الملل نوشته آنتونیو کاسسه حقوقدان ایتالیایی، بررسی یک پرونده قتل زیر نظر میشل فوکو، بشریت و حاکمیت‌ها؛ سیری در حقوق بین‌الملل نوشته مونیک شمیلیه ژانرو، ادبیات و حقوق و فلسفه حقوق نوشته میشل تروپه حقوقدان فرانسوی، اندیشه‌های حقوقی نوشته فیلیپ مالوری، رساله‌ای کوچک دربارهٔ فضیلت‌های بزرگ از آندره کنت-اسپونویل فیلسوف فرانسوی، یک رأی داوری و دو نقد نوشته رنه ژان دوپونی، ژان فلاوین لالیو و فرانسوا ریگو.[۲]

اما مهمتریت ترجمه او قرارداد اجتماعی نوشته ژان-ژاک روسو است. با این که پیشتر، غلامحسین زیرک‌زاده این کتاب را ترجمه کرده بود اما مدیر نشر آگه به کلانتریان پیشهاد داده بود تا ترجمه تازه‌تری از این کتاب ارائه کند.[۲]

فردوس وزیری، او را با اشتباه خود آشنا می‌کرد.[۲]

کلانتریان مدتی نیز با مرکز امور حقوقی بین‌المللی همکاری داشته است.

مرگویرایش

او در صبح روز ۱۲ خرداد ۱۳۹۸ با پرت شدن از پنجره منزلش در طبقه دوازدهم به پایین جانش را از دست داد.[۳] در پی مرگ وی شایعاتی در مورد احتمال خودکشی وی مطرح شد که پسر کلانتریان چنین چیزی را تکذیب کرد. همچنین پلیس دلیل احتمالی مرگ وی را عدم تعادل دانست.[۴][۵]

کتاب‌هاویرایش

ترجمه‌ها[۲]ویرایش

کتاب‌ها[۲]ویرایش

  • مجموعه نظرهای مشورتی در زمینه مسائل کیفری، ۱۳۵۶
  • داوری؛ بررسی مهم‌ترین نظام‌های داوری بین‌المللی در جهان، ۱۳۷۴

پانویسویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «پلی میان ادبیات و حقوق». روزنامهٔ ایران. ۲۸ دی ۱۳۸۵. دریافت‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۹.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ ۲٫۸ ۲٫۹ علی جیحون-روزنامه‌نگار (۱۴ خرداد ۱۳۹۸). «مرتضی کلانتریان؛ مترجم حقوقدانان». بی‌بی‌سی فارسی.
  3. «مرتضی کلانتریان به زندگی خود پایان داد». خبرآنلاین. ۲۰۱۹-۰۶-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۰۲.
  4. «پسر مرتضی کلانتریان: ادعای خودکشی پدرم کذب است- اخبار اجتماعی - اخبار تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۰۲.
  5. «فوت مرتضی کلانتریان احتمالاً به دلیل عدم تعادل و کهولت سن بوده‌است- اخبار اجتماعی - اخبار تسنیم - Tasnim». خبرگزاری تسنیم - Tasnim. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۰۲.

منابعویرایش