باز کردن منو اصلی

پنجاب[۱] (گوش دهیدi‎/ˈpʌnɑːb/‎ یا ‎/ˈpʌnæb/‎), panj-āb, «پنج رودخانه»[۲] (زبان پنجابی: ਪੰਜਾਬ (الفبای گرمکهی); پنجاب (Shahmukhi); पंजाब (دیواناگری) )، منطقه‌ای جغرافیایی در آسیای جنوبی است که اراضی وسیعی را در شرق پاکستان و شمال هند در بر می‌گیرد. در پاکستان، این منطقه در برگیرندهٔ پنجاب پاکستان و قسمت‌هایی از ناحیه پایتختی اسلام‌آباداست. در هند، ایالت پنجاب و ناحیهٔ چندی‌گر، هاریانا، بخش‌هایی از دهلی، هیماچال پرادش، جامو و راجستان را در بر می‌گیرد.[۳][۴][۵][۶]

منطقه پنجاب
Punjab map (topographic) with cities.png
بزرگترین شهرها لاهور
فیصل‌آباد
کشورها

هند

پاکستان

زبان رسمی زبان پنجابی، زبان اردو/زبان هندی، زبان انگلیسی
مساحت ۳۵۵٬۷۰۵ کیلومتر مربع (۱۳۷٬۳۳۸ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۱) ۱۵۲٬۰۰۰٬۰۰۰
تراکم جمعیت 430/km2
دین
نام اهلیت پنجابی‌ها

نام این منطقه از دو واژهٔ فارسی پنج و آب تشکیل شده‌است و ابتدا توسط فاتحان مسلمان ترک هند به کار رفته و سپس در دوره گورکانیان رایج شده‌است. پنجاب به‌طور لغوی به معنای «(سرزمین) پنج رودخانه» است که به این رودخانه‌ها اشاره دارد: جهلم، چناب، راوی، ستلج و رود بیاس.[۷]

نام‌های پیشینویرایش

نام ثنگوش به معنای سرزمین «صد گاو» است و آن احتمالاً برابر است با سرزمین هفت رود که امروزه برابر با همان پنج رود که امروزه با پنجاب پاکستان برابری می‌کند. این مطلب نشان می‌دهد که دامنه مسئولیت‌ها و قلمرو نفوذ ساتراپی باختر به قلمرو سرزمین‌های همسایه نیز کشیده می‌شده‌است.[۸][۹]

تاریخ حضور هخامنشیان در پنجابویرایش

کوروش، مؤسس سلسله هخامنشی، در سال ۵۴۴ ق. م فتوحات شرق ایران را فتح کرد. او در این سال بلخ را تصرف نمود؛ لذا باختر، مهم‌ترین ساتراپ‌نشین شرقی امپراتوری هخامنشی شد، دامنه مسئولیت‌ها و قلمرو نفوذ ساتراپی باختر به قلمرو سرزمین‌های همسایه نیز کشیده می‌شده‌است.[۱۰][۱۱]

تسخیر پنجاب و دره سند برای ایران زمان داریوش اول نیز مهم بود، داریوش پس از سرکوب تمامی قیام‌ها و شورش‌ها در آغاز پادشاهی خود و تثبیت اقتدار خود بر سراسر امپراتوری، درصدد فتوحات جدید برآمد. در حدود ۵۱۷ ق. م او شمال غرب هند را به تصرف خود درآورد.[۱۲][۱۳]

پانویسویرایش

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Punjab region». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
  2. Singh, Pritam (2008). Federalism, Nationalism and Development: India and the Punjab Economy. London; New York: Routledge. p. 3. ISBN 0-415-45666-5.
  3. The Times Atlas of the World, Concise Edition. London: Times Books. 1995. p. 36. ISBN 0 7230 0718 7.
  4. Grewal, J S (2004). Historical Geography of the Punjab (PDF). Punjab Research Group, Volume 11, No 1. Journal of Punjab Studies. pp. 4, 7, 11. Archived from the original (PDF) on 3 December 2012.
  5. see Doab
  6. Pritam Singh and Shinder S. Thandi, ed. (1996). Globalisation and the region: explorations in Punjabi identity. Coventry Association for Punjab Studies, Coventry University. p. 361.
  7. Encyclopaedia Britannica, 9th ed. , vol.20, Punjab,p.107
  8. http://jsr.usb.ac.ir/article_1659_265.html
  9. http://journals.usb.ac.ir/article_1659.html
  10. http://jsr.usb.ac.ir/article_1659_265.html
  11. http://journals.usb.ac.ir/article_1659.html
  12. http://jsr.usb.ac.ir/article_1659_265.html
  13. http://journals.usb.ac.ir/article_1659.html