موزه تاریخ طبیعی (اصفهان)

موزه ای در اصفهان که در آن آثار و مجموعه های تاریخ طبیعی به نمایش در می‌آید

موزهٔ تاریخ طبیعی اصفهان موزه‌ای است که در ۱۵ اسفند ۱۳۶۷ در محل تالار تیموری به بهره‌برداری رسیده‌است. این موزه دارای ۷ سالن به نام‌های «سالن راهنمای موزه»، سالن بی مهرگان، سالن گیاه‌شناسی، سالن زمین‌شناسی، سالن جغرافیای طبیعی، سالن مهره‌داران و سالن کمک آموزشی و دیدنی‌های جهان خلقت است.تالار تیموری مربوط به دوره تیموریان و سدهٔ نهم خورشیدی (سدهٔ پانزدهم میلادی) است. تالار تیموری در اصفهان، خیابان سپه، چهارراه استانداری واقع شده و این اثر در تاریخ ۱ دی ۱۳۴۸ با شمارهٔ ثبت ۸۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱]

موزهٔ تاریخ طبیعی اصفهان
حیاط موزه تاریخ طبیعی اصفهان
Map
نامموزهٔ تاریخ طبیعی اصفهان
کشورایران
استاناستان اصفهان
شهرستاناصفهان
اطلاعات اثر
نام‌های دیگرتالار تیموری
نام‌های قدیمیعمارت چهارحوض
کاربریساختمان دیوانی
کاربری کنونیموزه
دیرینگی۱۳۶۷
اطلاعات بازدید
امکان بازدیدخیر، تعطیل است
موزهٔ تاریخ طبیعی اصفهان بر ایران واقع شده‌است
موزهٔ تاریخ طبیعی اصفهان
روی نقشه ایران
۳۲°۳۹′۳۰″شمالی ۵۱°۴۰′۲۵″شرقی / ۳۲٫۶۵۸۲۹°شمالی ۵۱٫۶۷۳۶۸°شرقی / 32.65829; 51.67368
تالار تیموری
ایوان و حیاط تالار تیمیوری که به عنوان موزه تاریخ طبیعی مورد استفاده قرار می‌گیرد
Map
نامتالار تیموری
کشورایران
استاناستان اصفهان
شهرستاناصفهان
اطلاعات اثر
نام‌های دیگرموزه تاریخ طبیعی ایران
نام‌های قدیمیعمارت چهارحوض
کاربریساختمان دیوانی
کاربری کنونیموزه
دیرینگیدوره تیموریان
دورهٔ ساخت اثردوره تیموریان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۸۹۱
تاریخ ثبت ملی۱ دی ۱۳۴۸

پیشینه بنای موزه تاریخ طبیعی اصفهان ویرایش

موزه تاریخ طبیعی اصفهان در محل تالار تیموری که از آثار دوره تیموری است[۲] واقع شده‌است. تالار تیموری که به عمارت چهارحوض نیز مشهور است زمانی دارالحکومه و ساختمان دیوانی بود و در دوره پهلوی به عنوان باشگاه افسران استفاده می‌شد.[۳][۲] در اوایل دهه ۳۰ در نزدیک این بنا دو سرستون سنگی متعلق به دورهٔ ساسانی کشف شد که یکی از آنها در موزه تهران و دیگری در ایوان جنوبی چهلستون موجود است که نقش خسروپرویز در آن است.[۲] در دوران صفویان و بعد از خاندان تیمور تغییراتی در بنا به وجود آمده و الحاقاتی به آن اضافه شده یا قسمتهایی از آن کاسته شده‌است.

معماری بنای تالار تیموری ویرایش

این بنا دارای چند تالار بزرگ و یک ایوان است که با مقرنس و تزیینات گچبری زینت داده شده‌است. تالار تیموری که به عمارت چهارحوض نیز مشهور است زمانی دارالحکومه و ساختمان دیوانی بود و در دوره پهلوی به عنوان باشگاه افسران استفاده می‌شد.[۴] در دوران صفویان و بعد از خاندان تیمور تغییراتی در بنا به وجود آمده و الحاقاتی به آن اضافه شده یا قسمتهایی از آن کاسته شده‌است.

تأسیس و شکل‌گیری موزه تاریخ طبیعی اصفهان ویرایش

 
موزهٔ تاریخ طبیعی اصفهان

بهره‌برداری تالار تیموری از جانب شهرداری اصفهان در اختیار موزه تاریخ طبیعی اصفهان قرار گرفته و از تاریخ ۱۵ اسفند ۱۳۶۷ این مکان با کاربری جدید مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. تمامی آثار و مجموعه‌های موزه تاریخ طبیعی اصفهان در زمینه‌های علوم گیاهی، جانوری، زمین‌شناسی و جغرافیایی به همت و سرمایه شخصی دکتر جعفریان، استاد دانشگاه اصفهان از نقاط مختلف ایران و جهان گردآوری، خریداری یا مبادله شده‌است. ایشان در مدت ۳۷ سال آثار موجود در موزه تاریخ طبیعی اصفهان را گردآوری، تنظیم و رده‌بندی کرده‌اند. آثار و مجموعه‌های موجود در موزه تاریخ طبیعی اصفهان بعد از بررسی‌های علمی به شکل کنونی در معرض بازدید عمومی قرار گرفته‌است.[۵]

سالن‌ها و بخش‌های موجود در موزه تاریخ طبیعی اصفهان ویرایش

موزهٔ تاریخ طبیعی اصفهان شامل هفت سالن به شرح زیر است:

سالن راهنمای موزه ویرایش

سالن راهنمای موزه در بدو ورود بازدیدکنندگان موزه قرار دارد و نقشه‌ها و اطلاعات لازم برای معرفی سالن‌های دیگر در آن قرار داده شده‌است تا بازدیدکنندگان قبل از بازدید از سالن‌های دیگر اطلاعاتی از آثار موجود در موزه دریافت کنند.

سالن جانوران بی‌مهره ویرایش

در سالن بی مهرگان انواع مختلفی از بندپایان، نرم‌تنان، خارپوستان، مرجان‌ها، اسفنج‌ها و تک‌سلولی‌ها بصورت علمی دسته‌بندی شده‌اند و بازدیدکنندگان می‌توانند از این آثار و مجموعه‌ها بازدید به عمل بیاورند. در سالن جانوران بی‌مهره محموعه آشنایی با جهان حشرات، صدف‌های کمیاب اقیانوس کبیر، اطلس پروانگان سحرآمیز و همچنین مجموعه بازسازی آموزشی نرم‌تنان نیز به نمایش گذاشته شده‌است.

سالن گیاه‌شناسی ویرایش

سالن گیاهشناسی مشتمل بر انواع گیاهان گلدار، بی گل، گیاهان دارویی، صنعتی و تنه درختان جنگل‌های ۱۸۰ میلیون سال پیش ایران.

سالن زمین‌شناسی ویرایش

سالن زمین‌شناسی شامل کلیهٔ مواد تشکیل دهندهٔ پوستهٔ جامد زمین، کانی‌ها، کریستالها، سنگ‌های معدنی، رسوبی و…

سالن جغرافیای طبیعی و نقشه‌ها ویرایش

سالن جغرافیای طبیعی و نقشه‌ها مشتمل بر انواع نقشه‌های ایران (زمین‌شناسی، گیاهان، جانوران و…)

سالن جانوران مهره‌دار ویرایش

سالن مهره‌داران که بزرگ‌ترین سالن موزه است و مشتمل بر انواع ماهیان، دوزیستان، خزندگان، پرندگان و پستانداران به صورت تاکسیدرمی شده است.

سالن کمک آموزشی و دیدنی‌های جهان خلقت ویرایش

سالن کمک آموزشی و دیدنی‌های جهان خلقت شامل عکس‌ها و اسلایدهای آموزشی.[۶]

نگارخانه ویرایش

جستارهای وابسته ویرایش

منابع ویرایش

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ نیکزاد امیرحسینی، کریم (۱۳۳۸). تاریخچه ابنیه تاریخی اصفهان. پروین. ص. ۸.
  3. 3049 (۲۰۲۰-۰۲-۰۱). «سایه سنگین موزه تاریخ طبیعی بر سر تالار تاریخی تیموری اصفهان». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۸.
  4. 3049 (۲۰۲۰-۰۲-۰۱). «سایه سنگین موزه تاریخ طبیعی بر سر تالار تاریخی تیموری اصفهان». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۹-۱۸.
  5. «موزه تاریخی طبیعی. روابط عمومی شهرداری اصفهان». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ مارس ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۱۴.
  6. حسین یعقوبی (1383). آرش بهشتی (ed.). راهنمای سفر به اصفهان. انتشارات روزنه. p. 137. ISBN 964-334-218-2.