باز کردن منو اصلی

تاریخچه وقف در جهانویرایش

پیشینه در ایران باستانویرایش

طبق قوانین قضایی ساسانیان دارایی های جهت استفاده در امور خاص توسط بانی قابل تخصیص بوده است. این دارایی ها توسط اولاد و اعقاب بانی قابل تغییر کاربری یا انتقال به غیر نبوده است. [۲] دارایی های مذکور توسط بنیادهای نیکوکاری به منظور رستگاری روان بنیاد شده و درآمدهای حاصل از آن صرف کمک به تنگدستان و احداث تأسیسات عام‌المنفعه می‌شد. همین بنیادها بعدها الگویی برای وقف اسلامی شدند.[۳]

پیشینه در روم باستانویرایش

در روم باستان اولین کرسی فلسفه توسط مارکوس آئورلیوس پادشاه روم وقف گردید. وی برای هر یک از مکاتب فلسفی وقت یک کرسی مستقل ایجاد کرد. [۴][۵]

پیشینه وقف در کالج و دانشگاهویرایش

سنت تاریخی وقف از سال ۱۵۰۵ میلادی با تاسیس کالج مسیح دانشگاه کمبریج[۶] (به انگلیسی: Christ's College, Cambridge) توسط (لیدی) مارگارت بیوفورت (۱۴۴۳–۱۵۰۹ میلادی)، مادر هنری هفتم پادشاه انگستان، در دانشگاه های امروزی پذیرفته شده است.

کرسی استادی موقوفه (به انگلیسی: Endowed professorship) به جایگاهی گفته می شود که حقوق دائمی معینی را از محل وقفی که اختصاصا بدان منظور انجام شده است دریافت دارد. همچنین بورسیه یا عضویت موقوفه (به انگلیسی: Endowed scholarship/fellowship) به کمک هزینه ای گفته می شود که از محل وقفی که اختصاصا بدان منظور انجام شده است پرداخت شود. پرداخت ها از محل درآمد حاصل از صندوق سرمایه گذاری وقفی (به انگلیسی: Endowment Fund) که طبق نظر واقف عمل می نماید پرداخت می شود. [۷]

وقف در اسلامویرایش

 
اتاق بازسازی شده تحریر وقف‌نامه‌ها در موزه مولوی در قونیه
 
صفحه نخست یک وقف‌نامه

وقف از جمله عقود معینی است که در فقه اهل سنت و امامیه از اعتبار خاصی برخوردار است. یکی از خصوصیات انسان مؤمن تخصیص دادن قسمتی از مالش برای نیازمندان است «و فی اموالهم حق معلوم* للسائل والمحروم». یکی از بهترین نوع تخصیص مال، وقف است که انسان مؤمن قسمتی از مالش را در جهت رفع مشکل موسسه‌های خدمات رسانی به اجتماع و نیازمندان وقف می‌کند که دائماً صرف آن شود.

وقف در قرآن و احادیثویرایش

در قرآن کریم کلمهٔ وقف نیامده است، ولی عناوینی همچون صدقه، خیر، برّ، انفاق، احسان در قرآن آمده است، و هر یک از این عناوین بر وقف صدق می‌کند، زیرا وقف، هم صدقه است و هم برّ و نیکی است ولی در عین حال عنوانی خاص برای وقف است، یعنی بین وقف و بین این عناوین عام و خاص مطلق است و وقف عنوانی خاص می‌باشد.

در اکثر قریب به اتفاق احادیث نیز لفظ وقف به کار برده نشده است اما برای تشویق مردم به آن روایات و حدیث‌های متعددی موجود است و ثواب‌های فراوانی برای کسانی که به انجام آن همت بگمارند وعده داده شده است. یکی از این احادیث حدیث «صدقهٔ جاریه» است که در جواهر آمده: در مسالک است و از تذکره نیز حکایت شده و در مهذب‌البارع و تنقیح هم آمده که علماء فرموده‌اند: مراد از صدقه جاریه همان وقف است.[۸]

وقف در قوانین ایرانویرایش

بنابر ماده ۵۵ قانون مدنی «وقف عبارت است از اینکه عین مال حبس و منافع آن تسبیل شود.» [۹]

برای انعقاد وقف به جز «شرایط اساسی صحت قراردادها» شرایط خاصی ضروری می‌باشد که عبارت‌اند از:

  1. حبس عین: واقف (وقف دهنده) در مدت وقف، حق هیچ گونه دخل و تصرفی در عین موقوفه ندارد. یعنی واقف حق ندارد که مال موقوفه را بفروشد یا اینکه هرگونه نقل و انتقال حقوقی نسبت به مال موقوفه انجام دهد یا تصرفی در مال موقوفه بکند که منافی وقف باشد.
  2. تسبیل منفعت:، وقف در صورتی صحیح می‌باشد که منظور واقف از وقف حبس عین به منظور قرب الهی و فی سبیل الله باشد.
  3. قابلیت بقای عین: «فقط وقف مالی جایز می‌باشد که با بقای عین بتوان از آن منتفع شد...» (ماده ۵۸ قانون مدنی) بنابراین وقف مالی که در صورت استفاده از آن مال، قابلیت بقا ندارد باطل می‌باشد؛ به عنوان مثال خوراکیها را نمی‌توان وقف نمود.
  4. قبض عین:وقف از عقود تشریفاتی می‌باشد بنابراین وقف زمانی تحقق پیدا می‌کند که واقف عین موقوفه را در اختیار موقوف علیه (کسی که وقف به نفع اوست) یا موقوف علیهم قرار دهد و عین موقوفه به قبض موقوف علیه یا موقوف علیهم درآید.

سه ایده کاربردی برای وقف به مسجدویرایش

چه چیزی به مسجد وقف کنیم؟ویرایش

شاید اگر اهل رفتن به مسجد و حسینیه باشید، دوست داشته باشید به مسجد محله به عنوان هدیه چیزی وقف کنید. اما مدام از خود می پرسید چه چیزی برای وقف به مسجد مناسب است؟ من چه چیزی می توانم به مسجد محل اهدا کنم که کاربردی باشد؟ بهترین چیز برای هدیه یا وقف به مسجد چیست؟ شاید کمی قبل تر مردم به هنگام از دست دادن عزیزانشان تصمیم می گرفتند کتاب جزء های قرآن کریم را با نام مرحومشان به مسجد اهدا نمایند، گاهی برخی آب سرد کن و یا ادوات کاربردی مسجد را اهدا می کردند، گاهی نیز واقفان فرش و امثال آن را به مسجد اهدا می نمودند. اما همه اینها سال هاست که توسط مردم به مسجد ها واگذار و یا اهدا گردیده است و مسجد ها بی نیاز از این موارد وقف شده هستند. حالا چه چیزی به مسجد وقف نماییم! در این مقاله همراه ما باشید تا چندین ایده برای وقف به مساجد و اماکن مذهبی به شما معرفی کنیم.

نمایشگر ساعت و تقویم دیجیتال مسجدی اذان گوویرایش

نمایشگرهای ساعت و تقویم دیجیتال اذان گو با نام های دیگری از جمله ساعت مسجدی طرح حرم امام رضا، ساعت اذان گو، تابلو اوقات شرعی دیجیتال مساجد و… شناخته می شود. این تابلوهای دیجیتالی مساجد و اماکن مذهبی اولین بار با نصب در حرم امام رضا بدین نام معروف و به دلیل کاربردی بودن به سرعت در اماکن مذهبی نظیر مساجد، امام زاده ها، نمازخانه ها و حتی اداره جات ومنازل نصب گردیدند. اما چه چیزی باعث شد تا این نمایشگرهای دیجیتال این همه محبوب شوند؟ نمایشگرهای ساعت و تقویم اذان گو دیجیتال دارای کارایی فراونی از جمله قابلیت نمایش ساعت طرح آنالوگ عقربه ای اما دیجیتال، قابلیت نمایش اوقات شرعی شهر مورد نظر به صورت دقیق و اتوماتیک، قابلیت نمایش تاریخ شمسی، قمری و میلادی، قابلیت نمایش روزهای هفته و ذکر یومیه، قابلیت نمایش دمای محیط به درجه سانتیگراد، قابلیت نمایش تمامی مناسبت های ملی و مذهبی از جمله تبریک ولادت ها، تسلیت شهادت ها، اعیاد و غیره، نمایش پیام تبلیغاتی و خوش آمد گویی دلخواه، نمایش شماره صفحات قرآن و نماز اول و دوم، پخش صوتی و متنی اذان، دعا و قرآن و… می باشند. در نمایشگرهای دیجیتال مسجدی معمولا نام واقف یا شخص مرحوم بر روی نمایشگر درج می شود و امکان درج نام شخص مرحوم در خطوط روان دیجیتال نیز وجود دارد. همه این امکانات ذکر شده این ساعت همه کاره مسجدی را به یک گزینه مناسب برای وقف و اهدا به مسجد تبدیل می نماید.

دستگاه پخش اذان، قرآن و دعا اتوماتیکویرایش

با پیشرفت تکنولوژی مساجد و اماکن مذهبی نیز از این قاعده مستثنی نیستند و نیاز دارند تا سیستم های پخش صوتی سنتی خود را به روز سانی کنند. امروزه در مساجد و اماکن مذهبی سیستم پخش اذان اتوماتیک نصب می گردد تا نیاز نباشد خادم مسجد به هنگام اذان میکروفن را جلو یک رادیو قرار دهد تا صدا اذان از بلندگوهای مسجد پخش گردد. در واقع نیاز نیست تا هیچ اپراتوری به صورت دستی این کار را انجام دهد. برای این کار نیاز است تا مسجد به یک عدد دستگاه پخش اذان، دعا و قران اتوماتیک مجهز گردد. دستگاه های اذانگو خودکار در هر شهر یا روستا بدون نیاز به هر گونه آنتن موبایل، رادیو، اینترنت می توانند اذان دقیق را بر اساس موقعیت جغرافیایی به صورت بسیار دقیق محاسبه و سر وقت پخش نمایند. نیاز نیست حتی کسی دستگاه اذان گوو سیستم پخش را روشن و خاموش نماید. این کار به صورت هوشمند و تمام اتوماتیک توسط این سیستم انجام می شود. در ماه مبارک رمضان پخش دعای سحر و پخش دعای ربنا به صورت خودکار انجام می شود. قرائت قرآن توسط قاری های قابل انتخاب قبل از اذان صبح، ظهر و عصر انجام می گردد، سپس اذان (قابل انتخاب توسط قاری های مختلف) خوانده می شود و پس از اذان نیایش و دعا پخش می شود.

ساعت و تقویم دیجیتال سادهویرایش

اگر به دنبال یک خرید مقرون به صرفه تر برای اهدا و وقف به مسجد می گردید می توانید یک ساعت دیجیتال ساده در اندازه های مختلف برای محل مورد نظر تهیه نمایید. این نمایشگرهای ساعت و تقویم دیجیتال در سایز های کوچک، متوسط و بزرگ تولید و عرضه می گردند. این ساعت های دیجیتال قابلیت پخش اذان و قرآن ندارند اما می توانند ساعت و تاریخ و دمای محیط را نمایش دهند و البته نسبت به دو گزینه دیگر که در بالا معرفی شده قیمت های مناسب تری دارند. جمع بندی در نتیجه اگر شما به دنبال آن هستید تا یک هدیه ماندگار به مسجد یا مکان مذهبی مورد نظرتان وقف نمایید به طوری که کارایی برای محل مورد نظر به دنبال داشته باشد و سالها مورد استفاده قرار گیرد، مناسب ترین گزینه های پیش رو گزینه های مورد بحث در بالا می باشند که به ترتیب اولویت و بودجه معرفی شدند.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. https://www.investopedia.com/terms/e/endowment.asp
  2. http://www.iranicaonline.org/articles/judicial-and-legal-systems-iii-sasanian-legal-system
  3. تورج دریایی، شاهنشاهی ساسانی، برگردان مرتضی ثاقب‌فر، نشر ققنوس، چاپ یکم، ۱۳۸۳. شابک ‎۹۶۴-۳۱۱-۴۳۶-۸، ص۸۷.
  4. Frede, Dorothea (2009). "Alexander of Aphrodisias > 1.1 Date, Family, Teachers, and Influence". Stanford Encyclopedia of Philosophy. Stanford University. Retrieved 6 September 2012.
  5. Lynch, John Patrick (1972). Aristotle's school; a study of a Greek educational institution. University of California Press. pp. 19––207, 213–216. ISBN 9780520021945.
  6. http://www.christs.cam.ac.uk/
  7. https://www.investopedia.com/terms/e/endowment-fund.asp
  8. «نگاهی به منابع حدیثی وقف». دریافت‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۱۴.
  9. http://rc.majlis.ir/fa/law/show/97937
کتب
  1. امامی، سید حسن، حقوق مدنی، ج ۱، کتابفروشی اسلامیه، چاپ نوزدهم، تهران، ۱۳۷۷
  2. کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی؛ اموال و مالکیت، نشر میزان، چاپ پنجم، تهران، ۱۳۸۱
قوانین

پیوند به بیرونویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

کتب
  1. امامی، سید حسن، حقوق مدنی، ج ۱، کتابفروشی اسلامیه، چاپ نوزدهم، تهران، ۱۳۷۷
  2. کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی؛ اموال و مالکیت، نشر میزان، چاپ پنجم، تهران، ۱۳۸۱
قوانین

پیوند به بیرونویرایش