باز کردن منو اصلی

ویلهلم واسموس

دیپلمات و سیاست‌مدار آلمانی
واسموس در لباس عشایر جنوب ایران

ویلهلم واسموس (به آلمانی:Wilhelm Waßmuß)(۱۸۸۰–۱۹۳۱) دیپلمات آلمانی بود. او در اولندورف در نزدیکی هانوور به دنیا آمد.[۱] پس از تحصیل در رشته‌های حقوق و شرق‌شناسی در سال ۱۹۰۹ به خدمت وزارت خارجه آلمان درآمد و در سال ۱۹۰۹ با مقام معاون کنسول (کنسول دوم) به بوشهر فرستاده شد.[۲] او در سال ۱۹۱۳ پس از اقامت کوتاهی در ماداگاسکار دوباره و این بار با مقام سرکنسول به بوشهر فرستاده شد. در هنگام اقامتش در بوشهر، محمد علی خان شبانکاره ای (حاکم شبانکاره و حومه) نیز در قلعه رستم خانی از او دعوت نمود تا از مخالفانش در امان باشد و کمکی مالی به وی نماید.[نیازمند منبع] در سال ۱۹۱۴ قرار بود واسموس با عنوان سفیر کبیر به مصر برود که این سفر بخاطر آغاز جنگ جهانی اول در بین راه متوقف شد و او به عجله به برلین بازگشت تا اطلاعات خود را دربارهٔ ایران در اختیار دولت قرار دهد.[۳]

او در دوره جنگ جهانی اول سعی در دامن زدن به مبارزات علیه سیاست بریتانیا در جنوب ایران داشت. گاه او را به قیاس لورنس عربستان که مأمور انگلیسی بود، «لورنس آلمان» (به انگلیسی: Lawrence of Germany) خوانده‌اند.[۴][۵]

جنگ جهانی اولویرایش

واسموس در ۱۹۱۳ به بوشهر بازگشت و با شروع جنگ جهانی اول در به راه انداختن شورش‌هایی علیه منافع بریتانیا در جنوب ایران کوشش کرد. او با سران محلی و رؤسای عشایر جنوب ایران از جمله دزفول، شوشتر و بهبهان روابط مؤثری برقرار کرد. عملیات و اقدام‌های او از پشتیبانی وسیع وزارت خارجه آلمان و قیصر ویلهلم دوم برخوردار بود. بر طبق گزارش‌های ارسالی از سوی نیروهای نظامی انگلیسی مستقر در جنوب ایران (و نیز پایگاه آنها در عراق) او به همراه رئیس‌علی دلواری با انگلیسی‌ها می‌جنگید.

در آلمانویرایش

واسموس پس از پایان جنگ اسیر نیروهای بریتانیا شد و تا ۱۹۲۰ در زندان بود. پس از آن به آلمان بازگشت و سعی کرد از دولت شکست خورده آلمان پولی برای وفا به وعده‌هایی که به عشایر جنوب ایران داده بود بگیرد اما موفق نشد. او بر آن شد که خود به جنوب ایران بازگردد و به وعده‌های خود عمل کند. به این منظور زمینی در اطراف بوشهر خرید تا با کشاورزی درآمدی کسب کند. این کار سرانجامی نداشت و واسموس در سال ۱۹۳۱ فقیرتر از گذشته به آلمان بازگشت و پس از شش ماه درگذشت.[۶]

منابعویرایش

  1. «دیپلمات آلمانی که به زبان تنگستانی صحبت می‌کرد». مشرق نیوز. ۲۰۱۵-۱۲-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.
  2. علی جعفری و مسلم محمد شیری (۱۳۹۳-۰۴-۱۰). «نقش و جایگاه واسموس آلمانی در ایران». راسخون. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.
  3. فاطمی نژاد، مونا (۱۲ شهریور ۱۳۹۶). «نگاهی به نقش ویلهلم واسموس در قیام تنگستانی‌ها». مورخان. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.
  4. «مردی که غرور انگلیسی‌ها را شکست/ وقتی یک آلمانی تحت تأثیر مبارزین جنوب ایران قرار می‌گیرد». مشرق نیوز. ۲۰۱۶-۰۹-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.
  5. «روزنامه دنیای اقتصاد (۷ اسفند ۱۳۹۰): لورنس آلمانی در جنوب ایران (بخش اول)». Magiran. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.
  6. «ویلهلم واسموس که بود و در سال‌های پس از جنگ جهانی اول چه کرد؟». خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا). ۲۰۱۹-۰۴-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۵.