باز کردن منو اصلی

گُذَرنامه یا پاسپورت یکی از مدارک شناسایی رسمی است که از سوی دولت‌ها برای شهروندانشان صادر می‌شود. با این مدرک دولت مربوطه از دیگر دولت‌ها اجازه می‌خواهد تا به شهروندان مربوطه اجازه گذر از یا ورود به خاک آن کشورها را بدهند. به اجازه‌ای که به این منظور از دیگر دولت‌ها گرفته می‌شود روادید یا ویزا گفته می‌شود.

در قدیم به گذرنامه «تَذکَره مُرور» گفته می‌شد.

گذرنامه از یک سو مجوز خروج فردی است که دارای تابعیت سیاست داخلی آن کشور است و از سوی دیگر، تضمین‌کننده امنیت و حقوق مسافر در قلمرو دیگر کشورها به معنی پذیرش آن از سوی کشور مبدأ است. این موضوع، تابع قدرت سیاسی و بین‌المللی کشور صادرکننده گذرنامه است.

اگر کشوری بخواهد می‌تواند به فرد بدون گذرنامه نیز اجازه ورود به آن کشور یا مسافرت با شرکت هواپیمایی دولتی آن کشور را بدهد.[۱]

تعریف قانونی گذرنامهویرایش

بر پایه ماده ۱ قانون گذرنامه مصوب ۱۰ اسفند ۱۳۵۰، گذرنامه سندی است که از طرف مقامات دارای صلاحیت مذکور در این قانون برای مسافرت اتباع ایران به خارج یا اقامت در خارج از کشور یا مسافرت از خارج به ایران داده می‌شود.[۲]

تاریخچهویرایش

کهن‌ترین گذرنامهویرایش

یکی از نخستین اشاره‌ها به کاغذهایی که به عنوان گذرنامه مورد استفاده قرار می‌گرفته‌است به ۴۵۰ (پیش از میلاد) و در کتاب مقدس یهودیان است. بنا بر عهد عتیق (تورات) نحمیا از یهودیان شناخته شده که در کاخ شوش مباشر اردشیر یکم هخامنشی بود، برای سفر به یهودیه از اردشیر یکم نامه‌ای دریافت می‌کند تا تضمینی برای به سلامت عبور کردن از اراضی تحت سلطه دیگر فرمانروایان باشد.[۳]

گذرنامه امروزیویرایش

گذرنامه به معنای امروزی آن، در اواخر سده ۱۹ (میلادی) رایج شد. کشورهایی مانند امپراتوری بریتانیا برای آسان‌سازی سفر اتباع خود در سراسر قلمرو خود، گذرنامه‌ای ایجاد کردند که تنها یک برگ داشت و به معنی اجازه فرد برای عبور از مرز شد.[۳]

گذرنامه عکس‌دارویرایش

تا پیش از جنگ جهانی اول، گذرنامه‌ها عکس‌دار نبودند و پس از پایان جنگ، گذرنامه عکس‌دار الزامی‌شد. در نخستین روزهای اجباری شدن گذرنامه عکس‌دار، درخواست‌کنندگان می‌توانستند عکس دلخواه خود و حتی عکس دسته‌جمعی یا خانوداگی را برای گذرنامه انتخاب کنند.[۴]

در کشورهاویرایش

آمریکاویرایش

در ایالات متحده آمریکا اگر وزن دارنده گذرنامه به مقدار زیادی اضافه یا کم شود، یا جراحی پلاستیک روی صورت انجام شود یا خال‌کوبی یا سوراخ‌کاری بدن یا سوراخ‌کاری بینی روی صورت انجام یا برداشته شود باید گذرنامه تازه گرفته شود. از نزدیک به ۳۲۵ میلیون تَن جمعیت آمریکا تنها ۱۲۰ میلیون تَن گذرنامه دارند.[۴] از ژوئن ۲۰۱۹ ارائه آدرس شبکه‌های اجتماعی برای دریافت روادید آمریکا الزامی شد.[۵]

بریتانیاویرایش

ملکه بریتانیا گذرنامه ندارد. زیرا خود او کسی است که به شهروندان بریتانیا اجازه داشتن گذرنامه را می‌دهد. بنابراین خودش نیازی به داشتن گذرنامه ندارد. اما اسناد محرمانه ملکه و ۱۵ پیغام‌بر ملکه که مسئول جابجایی این اسناد محرمانه در سراسر جهان هستند گذرنامه ویژه جداگانه‌ای دارند.[۴]

استرالیاویرایش

ساکنان ۹ دهکده ساحلی مشخص شده در پاپوآ گینه نو برای ورود به استرالیا از طریق کوئینزلند احتیاج به گذرنامه ندارند.[۴]

واتیکانویرایش

واتیکان کنترل گذرنامه ندارد و شماره گذرنامه پاپ "۱" است.[۴]

نیکاراگوئهویرایش

امنیت گذرنامه نیکاراگوئه از هر کشور دیگری بیشتر است زیرا گذرنامه این کشور ۸۹ نشان‌واره امنیتی جداگانه مانند تمام‌نگاری و نقش‌آب دارد.[۴]

کشورهای کمونیستیویرایش

مردم بعضی کشورها مانند کره شمالی و در گذشته شهروندان کوبا و کشورهای بلوک شرق حق سفر به بیرون از کشور را نداشتند.

نگارخانهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. تام گیگن (۱۲ تیر ۱۳۹۲). «آیا بدون گذرنامه می‌توان سفر کرد؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  2. «قانون گذرنامه». مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ حسن خرسند-تحلیلگر اقتصادی (۱۷ آبان ۱۳۹۴). «یک قرن گذرنامه؛ گذرنامه ایرانی کجای کار است؟». بی‌بی‌سی فارسی.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ «سیزده نکته جالب در باره گذرنامه: رئیس کدام کشور گذرنامه ندارد؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۷ دی ۱۳۹۷.
  5. «ویزای آمریکا؛ ارائه آدرس شبکه‌های اجتماعی برای دریافت روادید الزامی شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ خرداد ۱۳۹۸.

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش