یدالله عضدی (۱۲۷۷ - مرداد ۱۳۴۰) دیپلمات ایرانی و وزیر امور خارجه ایران بود.

یدالله عضدی
Yadollah Azodi.jpg
وزیر دارایی
در زمانِمحمدرضاشاه پهلوی
نخست‌وزیرمحمدعلی فروغی
وزیر راه
نخست‌وزیرعلی سهیلی
احمد قوام
وزیر امور خارجه ایران
مشغول به کار
۹ شهریور ۱۳۳۹ – ۲ اسفند ۱۳۳۹
نخست‌وزیرجعفر شریف‌امامی
پس ازعباس آرام
پیش ازحسین قدس نخعی
سفیر ایران در عراق
مشغول به کار
۱۳۳۹ – ۱۳۳۹
پس ازامان‌الله اردلان
پیش ازعباس آرام
اطلاعات شخصی
زاده۱۲۷۷ خورشیدی
ایران
درگذشتمرداد ۱۳۴۰
آرژانتین
ملیتایرانی
همسر(ان)افسر وثوق (دختر وثوق‌الدوله)
فرزندانحمیده و عزیزه

زندگی‌نامهویرایش

معروف به امیراعظم فرزند نصرت‌الله امیراعظم در ۱۲۷۷ خورشیدی متولد شد. پس از رسیدن به سن رشد، تحت‌نظر معلمین خصوصی تحصیل خود را آغاز کرد. گذشته از صرف و نحو فارسی و عربی، دروس جدید مانند فیزیک، شیمی، مثلثات، هندسه و ریاضیات را فراگرفت. زبان فرانسه را نیز آموخت. در پانزده سالگی برای ادامه تحصیل به عثمانی سفر کرد و قریب دو سال در آن کشور تحصیل نمود. در سال ۱۲۹۴ ش که پدرش به قتل رسید، او را به تهران احضار نمودند. یدالله میرزا که در آن تاریخ هفده‌ساله بود، به اتفاق عبدالمجید میرزا عین‌الدوله عموی پدرش، به ملاقات احمدشاه رفتند. شاه جوان قاجار به وی تسلیت گفت و او را مورد ملاطفت قرار داد و لقب امیراعظم و حکمرانی شاهرود و سمنان و دامغان که هر دو لقب و شغل پدرش بود، به وی دادند.

عضدی چند سالی حکومت شاهرود و بسطام را داشت، سپس به حکومت استرآباد که آن هم از مشاغل پدرش بود منصوب شد. چون بدون معارض در آنجا حکومت داشت تا مجدداً به حکومت شاهرود و سمنان و دامغان منصوب شد. در سال ۱۳۰۶ به وزارت امور خارجه انتقال یافت و اولن سمت وی مستشاری ایران در برلن بود. پس از بازگشت به تهران، به ریاست ادارهٔ کارگزینی منصوب گردید. مدتی هم رئیس کابینهٔ وزارتی و کارگزینی را تواماً بر عهده گرفت. در سال ۱۳۱۰ با سمت شارژدافر به واشینگتن رفت. پس از دو سال توقف در آنجا وزیرمختار ایران در لهستان گردید. از دیگر مشاغل وی بازرسی و ریاست اداره تذکره و سجلات و تابعیت بود. در اردیبهشت ماه ۱۳۲۰ بجای اللهیار صالح به معاونت اول وزارت دارائی درآمد. یدالله عضدی در اسفند ۱۳۲۰ در چهارمین ترمیم کابینه ذکاءالملک فروغی، به سمت وزیر دارائی تعیین شد و مجلس با اکثریت ضعیفی به این کابینه رای اعتماد داد ولی فروغی از این عمل مجلس تکدر خاطر پیدا کرد و از نخست‌وزیری استعفا داد. علی سهیلی جانشین فروغی شد و در کابینهٔ خود یدالله عضدی را به سمت وزیر راه تعیین نمود. در مردادماه ۱۳۲۱ میرزا احمدخان قوام‌السلطنه از طرف مجلس به نخست‌وزیری انتخاب گردید و در کابینه خود پست وزارت راه را بر عهدهٔ عضدی قرار داد. در سال ۱۳۲۲ عضدی به سمت وزیرمختار ایران در برزیل تعیین شد و سفارت را در آنجا بنیاد نهاد. این مأموریت قریب پنج سال به طوی انجامید و عضدی علاوه بر وزیر مختاری در برزیل، وزیر مختار اکرودیته در آرژانتین بود و بالاخره وزیرمختار در اسپانیا گردید و در ۱۳۳۹ سفیرکبیر ایران در عراق شد. در شهریور ماه ۱۳۳۹ عضدی به تهران احضار شد و جعفر شریف‌امامی نخست‌وزیر وقت، او را به وزارت امور خارجه تعیین کرد و تا ۲۰ اردیبهشت ۱۳۴۰ در آن سمت مستقر بود. سپس سفیرکبیر ایران در آرژانتین گردید ولی چند ماه بعد به علت سکته قبلی در همان‌جا درگذشت.

یدالله عضدی در جوانی با افسرخانم سومین دختر وثوق‌الدوله ازدواج کرد و صاحب دو دختر شد. وی یکی از مالکین عمده سمنان و شاهرود بود و یک کارخانه قند در آنجا بنیاد نهاد.

منابعویرایش

  • عاقلی، باقر (۱۳۸۰). شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. دوم. تهران: نشر گفتار - نشر علمی. ص. ۱۰۰۸–۱۰۰۷.
  • «یدالله عضدی - موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران».