یوهان گوتلیب فیشته

فیلسوف آلمانی

یوهان گوتلیب فیشته (به آلمانی: Johann Gottlieb Fichte) (زاده ۱۹ مه ۱۷۶۲ – درگذشته ۲۷ ژانویه ۱۸۱۴فیلسوف و از پایه‌گذاران ایدئالیسم آلمانی بود.

یوهان گوتلیب فیشته
Johann Gottlieb Fichte
Johann Gottlieb Fichte.jpg
شناسنامه
نام کامل یوهان گوتلیب فیشته
لقب از پایه‌گذاران ایدئالیسم آلمانی
حیطه فلسفه غرب
دوره عصر روشنگری
مکتب فلسفه قاره‌ای, ایدئالیسم آلمانی, نقد عقل محض, مبناگرایی, ملی‌گرایی رمانتیک
علایق اصلی خودآگاهی, خویشتن‌آگاهی, فلسفه اخلاق, فلسفه سیاسی
ایده‌های چشمگیر تز، آنتی تز، سنتز, روشنفکر, شهود, تخیل
زادروز ۱۹ مهٔ ۱۷۶۲
زادگاه رامناو، قلمرو ساکسونی
تاریخ مرگ ۲۷ ژانویهٔ ۱۸۱۴ (۵۱ سال)
محل مرگ برلین، پادشاهی پروس
استادان ایمانوئل کانت

زندگی‌نامهویرایش

فیشته در سال ۱۷۶۲ در زاکسن به دنیا آمد. وی پسر بافندهٔ فقیری بود و در کودکی غازچرانی می‌کرد در اثر ابراز هوش فوق‌العاده مورد توجه یک مرد ثروتمند قرار گرفت و به وسیله او در مدرسه به تحصیل پرداخت در الهیات لیسانس گرفت؛ ولی به علت بی‌میلی به شغل کشیشی، معلم سرخانه گردید.

مطالعه در آثار کانت باعث شد که وی شدیداً تحت تأثیر و نفوذ فلسفه کانت قرار بگیرد و بسیاری از عناصر فلسفی او را جزو دستگاه فلسفی خود بنماید.

در سال ۱۷۹۴ به عنوان استاد در دانشگاه ینا استخدام گردید و دیری نگذشت که رهبری ایدئالیسم جدید آلمان در اختیار او گذاشته شد.

در اثر بروز اختلافاتی بین او و دانشگاه ینا، او استعفا داد و به برلین رفت و بین سال‌های ۱۸۰۷ تا ۱۸۰۸ خطابه‌های زیادی بر ضد ناپلئون برای مردم آلمان بازگو کرد و آنها را تشویق نمود که علیه او بجنگند. در سال ۱۸۰۹ وی استاد فلسفهٔ دانشگاه برلین گردید. افکاری که فیشته دربارهٔ «خود» یا «مز» اظهار داشته موجب گردیده که فلسفه او ایدئالیسم اخلاقی محسوب گردد.

کتابشناسیویرایش

  • بنیاد آموزه فراگیر دانش ترجمه مسعود حسینی، نشر حکمت؛ این کتاب بنیاد نظام فلسفی فیشته را تشکیل می‌دهد و آرای این فیلسوف را دربارهٔ فلسفه دین، اخلاق، حق و … روشن می‌کند.
  • گفتارهایی دربارهٔ رسالت دانشمند، ترجمهٔ اسماعیل سعادت، انتشارات فرهنگ جاوید ۱۳۹۵

ترجمه به فارسیویرایش

آثار زیر از یوهان گوتلیب فیشته و یا در مورد او به زبان فارسی ترجمه شده‌است:

  • ف‍ی‍ش‍ته‌، ی‍وه‍ان‌ گ‍وتل‍ی‍ب‌، بنیاد آموزۀ فراگیر دانش، ترجمۀ سیدمسعود حسینی‌، تهران: حکمت‏‫، ۱۳۹۵.
  • ف‍ی‍ش‍ته‌، ی‍وه‍ان‌ گ‍وتل‍ی‍ب‌، بنیاد حق طبیعی بر اساس اصول آموزۀ دانش، ترجمۀ سیدمسعود حسینی، تهران: ققنوس، ‏‫‬‏۱۳۹۷.
  • ف‍ی‍ش‍ته‌، ی‍وه‍ان‌ گ‍وتل‍ی‍ب‌، در باب روح و لفظ در فلسفه: رساله‌ای در زیبایی‌شناسی، ترجمۀ سیدمسعود حسینی، تهران: شب‌خیز، ‏‫۱۳۹۸.
  • ف‍ی‍ش‍ته‌، ی‍وه‍ان‌ گ‍وتل‍ی‍ب‌، مقصود انسان، ترجمۀ علی فردوسی، تهران: دیبایه، ‏‫۱۳۹۶.
  • ف‍ی‍ش‍ته‌، ی‍وه‍ان‌ گ‍وتل‍ی‍ب‌، نظام آموزۀ اخلاق: براساس اصول آموزۀ دانش، ترجمه از آلمانی به انگلیسی دنیل بریزیل و گونتر تسولر، ترجمه از انگلیسی سیدمسعود حسینی، تهران: نشر مرکز‏‫‬، ۱۳۹۶.
  • ف‍ی‍ش‍ته‌، ی‍وه‍ان‌ گ‍وتل‍ی‍ب‌، ‏‫گفتارهایی دربارۀ‮‬ رسالت دانشمند‏‫، ترجمۀ اسماعیل سعادت، ‏‫تهران‮‬‏‫: فرهنگ جاوید‮‬‏‫، ۱۳۹۵.

دربارۀ‌ فیشتهویرایش

  • ه‍گ‍ل‌، گ‍ئ‍ورگ‌ وی‍ل‍ه‍ل‍م‌ ف‍ری‍دری‍ش‌، تفاوت میان دستگاه فلسفی فیخته و شلینگ در رابطه با مقالات راین‌هولد درباره ...، ترجمۀ زیبا جبلی، تهران: شفیعی، ۱۳۹۶.
  • ق‍ی‍ص‍ر، ن‍ذی‍ر، اق‍ب‍ال‌ و ش‍ش‌ ف‍ی‍ل‍س‍وف‌ غ‍رب‍ی‌ (ف‍ی‍خ‍ت‍ه‌، ش‍وپ‍ن‍ه‍اور، ن‍ی‍چ‍ه‌، ج‍ی‍م‍ز، ب‍رگ‍س‍ون‌، م‍ک‌ ت‍اگ‍ارت‌)، ت‍رج‍م‍ۀ م‍ح‍م‍د ب‍ق‍ای‍ی‌ م‍اک‍ان‌، ت‍ه‍ران‌: ی‍ادآوران‌‏‫‏‏، ۱۳۸۴.
  • ای‍ک‍ن‌، ه‍ن‍ری‌ دی‍وی‍د، ع‍ص‍ر ای‍دئ‍ول‍وژی‌: فلاسفۀ قرن نوزدهم، نوشته‌های اساسی فیخته، هگل، شو‌پنهاور، کنت، میل، اسپنسر ...، ت‍رج‍م‍ۀ اب‍وطال‍ب‌ ص‍ارم‍ی‌، ت‍ه‍ران‌: امیرکبیر، کتاب‌های جیبی: فرانکلین‏‫، ۱۳۴۲‬.
  • ‌ نویهاوزر، فردریک، نظریۀ سوبژکتیویته در فلسفۀ فیخته، ترجمۀ سیدمسعود حسینی، تهران: ققنوس‏‫، ۱۳۹۲.
  • ک‍اپ‍ل‍س‍ت‍ون‌، ف‍ردری‍ک‌ چ‍ارل‍ز، ت‍اری‍خ‌ ف‍ل‍س‍ف‍ه‌، جلد هفتم: از فیشته تا نیچه، ت‍رج‍م‍ۀ داریوش آشوری، ‏‫ت‍ه‍ران‌‬‏: ش‍رک‍ت‌ ان‍ت‍ش‍ارات‌ ع‍ل‍م‍ی‌ و ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌‬‏‫، ۱۳۸۸‬.‬‮
  • معماری، زهره، ظهور دیالکتیک آلمانی: گذار از روش استعلایی کانت به روش دیالکتیک فیشته، ویراستار علمی پگاه مصلح، ویراستار ادبی لیدا شجاعی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی‏‫، ‏‫۱۳۹۶.
  • بایزر، ‏‫فردریک سی.‬، فرجام عقل: فلسفۀ آلمانی از کانت تا فیشته، ترجمۀ سید محمدجواد سیدی، تهران: انتشارات دنیای اقتصاد‏‫، ۱۳۹۷.
  • ب‍ری‌زی‍ل‌، دان‍ی‍ل‌، فیشته، ترجمۀ سید‌مسعود حسینی، تهران: ققنوس‏‫، ۱۳۹۴.

منابعویرایش