یژی وتولانی

عصب‌پژوه لهستانی

یژی وتولانی (لهستانی: Jerzy Vetulani؛ ۲۱ ژانویهٔ ۱۹۳۶ – ۶ آوریل ۲۰۱۷(2017-04-06)) زیست‌شیمی‌دان، عصب‌پژوه، عصب‌شناس، داروشناس و استاد دانشگاه اهل لهستان بود.[۱]

یژی وتولانی
Jerzy Vetulani fot Lech Polcyn.jpg
وتولانی در کنفرانس تد در کراکوف، ۲۰۱۱
زادهیژی آدام وتولانی
۲۱ ژانویهٔ ۱۹۳۶
کراکوف، لهستان
درگذشت۶ آوریل ۲۰۱۷ (۸۱ سال)
کراکوف، لهستان
ملیتلهستانی
محل تحصیلدانشگاه یاگیلونیا
شغلزیست‌شیمی‌دان، عصب‌پژوه، عصب‌شناس، داروشناس
همسر(ها)ماریا پایاک
(ازدواج: ۱۹۶۳ تا ۲۰۱۷، تا زمان مرگ)
فرزندان۲
والدینایرنا لاتینیک (مادر)
آدام ونتولانی (پدر)

او از اعضای «آکادمی علوم لهستان» و «آکادمی آموزش لهستان» بود و یکی از دانشمندان لهستانی است که پس از سال ۱۹۶۵ میلادی، بارها در به نامش در مقالات و پژوهش‌های پزشکی اشاره شده‌است و بیش از ۲۰۰ مقالهٔ پژوهشی منتشر نموده‌است.

شهرت آغازین او مربوط به نخستین فرضیات در زمینهٔ مکانیسم اثر داروهای ضدافسردگی بود که در سال ۱۹۷۵ میلادی به‌همراه «فریدولین سالسر» مطرح شد و پیشنهاد می‌نمود که کاهش گیرنده‌های بتا آدرنرژیک باعث چنین اثری می‌شوند.[۲][۳] او در سال ۱۹۸۳ میلادی بابت پژوهش‌هایش در زمینهٔ شوک‌درمانی الکتریکی برندهٔ «جایزهٔ آنا-مونیکا» شد.[۴] علاوه بر اختلال افسردگی عمده، وی در زمینه‌های حافظه، اعتیاد و نورودژنرسانس هم فعالیت و پژوهش داشته‌است.

وی استاد تمامِ دانشگاه، رئیس دپارتمان بیوشیمی، قائم‌مقام امور علمی و قائم‌مقام شورای عالی علوم در «مؤسسهٔ داروشناسی آکادمی علوم لهستان» در کراکوف[۵] و همچنین عضو افتخاری «آکادمی عصب‌شناسی هند»، «جامعهٔ بیماری‌های مغر و اعضاب آکسفورد» بود دارای مدرک دکترای افتخاری از «دانشگاه پزشکی سیلسیا» و «دانشگاه پزشکی ووچ» بود و برندهٔ جوایز و افتخارا گوناگونی نیز شد که از آن میان می‌توان به نشان افتخار تولد لهستان و صلیب لیاقت لهستان اشاره کرد.

وی در پروژه‌های هنری مختلفی نیز دست داشت. از جمله آنکه در دههٔ بیست سالگی‌اش (۱۹۶۴-۱۹۵۱) از مجریان کابارهٔ پیونیتسا پد بارانامی بود.

منابعویرایش

  1. Najczęściej cytowani naukowcy oraz prace naukowe w Polsce, raport za lata 1965 - 2001 na podstawie bazy “Science Citation Index” dotyczącej wszystkich światowych publikacji (in Polish)
  2. Sulser F. , Vetulani J. : Action of various antidepressant treatments reduces reactivity of noradrenergic cyclic AMP generating system in limbic forebrain, "Nature", 257, 1975.
  3. Healy, David (1997). The Antidepressant Era. Harvard University Press. p. 162. ISBN 0-674-03958-0.
  4. "1982 / 1983 – 2nd Prize (Vetulani)". Anna Monika Stiftung. Retrieved 11 January 2016.
  5. "Jerzy Vetulani" (به Polish). Polska Akademia Nauk. Retrieved 7 April 2017.