جنرال داینامیکس اف-۱۶ فایتینگ فالکن

هواپیمای جنگنده
(تغییرمسیر از اف-۱۶)


جنرال داینامیکس اف-۱۶ فایتینگ فالکن (به انگلیسی: General Dynamics F-16 Fighting Falcon)، به معنای شاهین مبارز، جت جنگندهٔ چندمنظورهٔ تک موتورهٔ مافوق صوت است؛ که شرکت جنرال داینامیکس به سفارش دولت ایالات متحده آمریکا در دههٔ ۱۹۷۰ طراحی کرد. اولین پرواز این هواپیما در سال ۱۹۷۴ انجام شده و چهار سال بعد وارد فعالیت رسمی در نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا شد. از سال ۱۹۹۳ در پی فروش شرکت هواپیمایی جنرال داینامیکس به شرکت لاکهید این هواپیما در لاکهید مارتین تولید می‌شود.

اف-۱۶ فایتینگ فالکن
F-16 June 2008.jpg
نوع هواپیما جنگندهٔ چندمنظوره، جنگنده برتری هوایی
کشور سازنده  ایالات متحده آمریکا
شرکت سازنده جنرال داینامیکس، لاکهید مارتین
نخستین پرواز ۲ فوریه ۱۹۷۴
تاریخ رونمایی ۱۷ اوت ۱۹۷۸
وضعیت کنونی فعال
بکارگیرنده(ها) نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا و ۲۵ کشور دیگر
آغاز ساخت از ۱۹۷۳ تا ۲۰۱۷ و از ۲۰۱۹ تا حال حاضر
تعداد ساخته‌شده ۴٬۶۰۴ (تا ژوئن ۲۰۱۸)
بهای هر فروند اف-۱۶اِی و بی ۱۴/۶ میلیون دلار آمریکا (دلار سال ۱۹۹۸)
اف-۱۶سی و دی ۱۸/۸ میلیون دلار آمریکا (دلار سال ۱۹۹۸)، اف-۱۶ ایی ۶۰ میلیون دلار آمریکا (دلار سال ۲۰۱۹)

اف-۱۶ وی ۱۲۱/۸ میلیون دلار (سال ۲۰۲۰)

توسعه یافته به میتسوبیشی اف-۲، ووت مدل ۱۶۰۰، جنرال داینامیکس اف-۱۶ایکس‌ال
گونه ها جنرال داینامیکس اف-۱۶ ویستا

اف-۱۶ به‌عنوان یک جنگنده سبک و ساده و ارزان برای نیروی هوایی آمریکا طراحی شده که بتوان تعداد زیادی از آن را در اختیار داشته و از این طریق برتری هوایی را به دست آورد. تا امروز بیش از ۴۵۰۰ فروند از این هواپیما تولید شده و آخرین خریدار آن نیز عراق است که ۱۸ فروند اف-۱۶ سفارش داده‌است.[۱] در مجموع ۲۵ کشور از این هواپیما استفاده می‌کنند و مدل‌هائی از آن در ژاپن و ترکیه هم تولید می‌شود. در سال ۲۰۰۹ در مجموع ۲۳۰۹ فروند اف-۱۶ در کشورهای مختلف دنیا عملیاتی بوده‌اند که این رقم بیشتر از هر هواپیمای جنگی دیگر است و به این معناست که ۱۵ درصد از کل هواپیماهای جنگی دنیا را اف-۱۶ها تشکیل می‌دهند.[۲] این جنگنده در مقایسه با سایر جنگنده‌های مشابه، اقتصادی و مقرون به صرفه است.

اف-۱۶ در ایرانویرایش

نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در بین سالهای ۱۹۷۶ و ۱۹۷۷ سفارش تولید ۱۶۰ فروند از جنگنده اف-۱۶ بلاک۳۰ را به همراه حق سفارش ۱۴۰ فروند دیگر به شرکت جنرال داینامیکس ابلاغ کرد که با موافقت طرف آمریکایی مراحل اولیه این معامله نیز انجام گرفت؛ ولی با شروع انقلاب اسلامی ایران این سفارش و تمام قرارداد خریدهای نظامی ایران از آمریکا توسط دولت بختیار با نظارت ژنرال هایزر در روز شش بهمن ماه انقلاب ۱۳۵۷ لغو شد.[۳]پولهایی که در آمریکا بلوکه شد بابت خرید اف ۱۶ و اف ۱۴ بود. البته بعد از انقلاب گفته می‌شود ونزوئلا ۱ فروند از این جنگنده را به ایران تحویل داد که با توجه به وضعیت سیاسی ونزوئلا بعید است انجام شده باشد؛ که البته مقامات ونزوئلا این موضوع را تأیید یا تکذیب نکرده‌اند. قبل انقلاب برخی قطعات یدکی و فرایند آماده‌سازی، آشیانه و… برای این جنگنده آماده شده بود. برخی از قطعات یدکی تحویل شده، به نیروی هوایی پاکستان فروخته شد.

کاربران سابقویرایش

  •   ایتالیا - بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲ نیروی هوایی ایتالیا ۳۰ فروند اف-۱۶آ و چهار فروند اف-۱۶بی (مدل تمرینی دو سرنشینه) را از آمریکا اجاره کرده بود.[۴]

کاربرانویرایش

مشخصاتویرایش

مدل F-16C Block 50

مشخصات عمومی

  • طول: ۴۹ فوت ۵ اینچ (۱۵٫۰۶ متر)
  • پهنای بال: ۳۲ فوت ۸ اینچ (۹٫۹۶ متر)
  • ارتفاع: ۱۶ فوت (۴٫۹ متر)
  • مساحت بال: ۳۰۰ فوت مربع (۲۸ متر مربع)
  • ماهی‌واره: ایرفویل ناکا
  • وزن خالی: ۱۸٬۹۰۰ پوند (۸٬۵۷۳ کیلوگرم)
  • وزن ناخالص: ۲۶٬۵۰۰ پوند (۱۲٬۰۲۰ کیلوگرم)
  • بیشترین وزن برخاست: ۴۲٬۳۰۰ پوند (۱۹٬۱۸۷ کیلوگرم)
  • ظرفیت سوخت: ۷٬۰۰۰ پوند (۳٬۲۰۰ کیلوگرم) باک سوخت داخلی[۵]
  • پیشرانه هواگرد: ۱ عدد موتور توربوفن جنرال الکتریک اف۱۱۰

نیروی خشک ۷۶٫۳۱ کیلونیوتن / ۱۳۲ کیلونیوتن با پس‌سوز

عملکرد

  • بیشینه سرعت: ۷۹۵ گره (۹۱۵ مایل بر ساعت؛ ۱٬۴۷۲ کیلومتر بر ساعت) (۱٫۲ ماخ) در سطح دریا

۱٬۱۴۷ گره (۱٬۳۲۰ مایل بر ساعت؛ ۲٬۱۲۴ کیلومتر بر ساعت) (۲ ماخ), در ارتفاع بسیار بالا

  • بُرد عملیاتی: ۲۹۵ مایل دریایی (۳۳۹ مایل؛ ۵۴۶ کیلومتر) در مأموریت بدون سوخت‌گیری هوایی می‌تواند ۴ عدد بمب ۴۵۰ کیلوگرمی را حمل کند.
  • Ferry range: 2,277 مایل دریایی (۲٬۶۲۰ مایل؛ ۴٬۲۱۷ کیلومتر) با مخزن سوخت جداشدنی (Drop Tank)
  • سقف پروازی: ۵۹٬۰۵۵ فوت (۱۸٬۰۰۰ متر) و حتی بیشتر
  • محدودهٔ شتاب گرانش: +۹ (گرانش ۹ با سامانه‌های الکترونیکی محدود شده‌است)
  • سرعت اوج‌گیری : ۷۲٬۰۰۰ فوت بر دقیقه (۳۷۰ متر بر ثانیه)
  • بارگیری بال: ۸۸٫۳ پوند بر فوت مربع (۴۳۱ کیلوگرم بر متر مربع)
  • نسبت نیرو به وزن: ۱٫۰۹۵ (با مهمات کامل و ۵۰درصد باک سوخت)[۶]

تسلیحات:

یک توپ ۲۰ میلی‌متری ام۶۱ والکان

راکت‌های هایدرا ۷۰

موشک‌های هوابه‌هوا:

۶ موشک ایم-۹ سایدوایندر

۶ موشک ایم-۱۲۰ آمرام

موشک‌های هوابه‌سطح:

۶ موشک ای‌جی‌ام-۶۵ ماوریک

۲ موشک ای‌جی‌ام-۸۸ هارم

ای‌جی‌ام-۱۵۸ جی‌ای‌اس‌اس‌ام

موشک‌های ضدکشتی:

۲ موشک هارپون

۴ موشک AGM-119 Penguin[۷]

بمب ها:

بمب هسته ای ب۶۱

۸ بمب سی‌بی‌یو-۸۷

۴ بمب مارک ۸۴

۸ بمب ام‌کی۸۳

۱۲ بمب ام‌کی۸۲

۸ بمب بمب کوچک قطر جی‌بی‌یو-۳۹

۴ بمب جی‌بی‌یو-۱۰

۶ بمب جی‌بی‌یو-۱۲

۴ بمب جی‌بی‌یو-۲۴

۴ بمب جی‌بی‌یو-۲۷ پیووی ۳

سایر تجهیزات

شراره (پادکار)

خاشه

پادکار الکترونیکی (ECM)

سامانه هدف‌گیری فروسرخ در شب

رادار AN/APG-68[۸]

نگارخانهویرایش

  1. Lockheed Martin to deliver 4,500th F-16 fighter
  2. World Air Forces 2013 | Flightglobal Insight page 8
  3. Tony Holmes & Bruce Hales (2003), "IRAN PHANTOM IIs", IRANIAN F-4 PHANTOM II UNITS IN COMBAT, به کوشش Jim Laurier. (1st ed.), OSPREY
  4. Shamim, Asif. "Italian F-16 'PEace Caesar' program comes to an end." F-16.net, 24 May 2012.
  5. Straaijer, Robin (2017-12-21). "The usage guide". Oxford Scholarship Online. doi:10.1093/oso/9780198808206.003.0002.
  6. «F-16 Fighting Falcon». U.S. Air Force (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۱۱.
  7. «F-16 Fighting Falcon». U.S. Air Force (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۱۱.
  8. «F-16 Fighting Falcon - Military Aircraft». fas.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۱۱.

منابعویرایش