جنرال داینامیکس اف-۱۶ فایتینگ فالکن

هواپیمای جنگنده
(تغییرمسیر از اف-۱۶ فایتینگ فالکن)


جنرال داینامیکس اف-۱۶ فایتینگ فالکن (به انگلیسی: General Dynamics F-16 Fighting Falcon)، به معنای شاهین مبارز، جت جنگندهٔ چندمنظورهٔ تک‌ موتورهٔ مافوق صوت است که شرکت جنرال داینامیکس به سفارش دولت ایالات متحده آمریکا در دههٔ ۱۹۷۰ طراحی کرد. اولین پرواز این هواپیما در سال ۱۹۷۴ انجام شده و چهار سال بعد وارد فعالیت رسمی در نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا شد. از سال ۱۹۹۳ در پی فروش شرکت هواپیمایی جنرال داینامیکس به شرکت لاکهید این هواپیما در لاکهید مارتین تولید می‌شود.

اف-۱۶ فایتینگ فالکن
F-16 June 2008.jpg
نوع هواپیما جنگندهٔ چندمنظوره
کشور سازنده  ایالات متحده آمریکا
شرکت سازنده جنرال داینامیکس، لاکهید مارتین
نخستین پرواز ۲ فوریه ۱۹۷۴
تاریخ رونمایی ۱۷ اوت ۱۹۷۸
وضعیت کنونی فعال
بکارگیرنده(ها) نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا و ۲۵ کشور دیگر
تعداد ساخته‌شده بیش از ۴۵۰۰ فروند
بهای هر فروند اف-۱۶اِی و بی ۱۴/۶ میلیون دلار آمریکا (دلار سال ۱۹۹۸)، اف-۱۶سی و دی ۱۸/۸ میلیون دلار آمریکا (دلار سال ۱۹۹۸)، اف-۱۶ ایی ۶۰ میلیون دلار آمریکا (دلار سال ۲۰۱۹)
مدل‌های دیگر اف-۱۶ ویستا، میتسوبیشی اف-۲

اف-۱۶ به‌عنوان یک جنگنده سبک و ساده و ارزان برای نیروی هوایی آمریکا طراحی شده که بتوان تعداد زیادی از آن را در اختیار داشته و از این طریق برتری هوایی را به دست آورد. تا امروز بیش از ۴۵۰۰ فروند از این هواپیما تولید شده و آخرین خریدار آن نیز عراق است که ۱۸ فروند اف-۱۶ سفارش داده‌است.[۱] در مجموع ۲۵ کشور از این هواپیما استفاده می‌کنند و مدل‌هائی از آن در ژاپن و ترکیه هم تولید می‌شود. در سال ۲۰۰۹ در مجموع ۲۳۰۹ فروند اف-۱۶ در کشورهای مختلف دنیا عملیاتی بوده‌اند که این رقم بیشتر از هر هواپیمای جنگی دیگر است و به این معناست که ۱۵ درصد از کل هواپیماهای جنگی دنیا را اف-۱۶ها تشکیل می‌دهند.[۲] دلیلش هم بخاطر ارزانی بیش از حد این جنگنده است.

این یک جنگنده تجاری است که آمریکا برای کسب درامد و جبران هزینه های جنگنده های دیگرش مثل اف ۱۵ و اف ۱۴ و اف ۱۸ آن را ساخت و تا امروز کسب درامد هنگفتی از این جنگنده کرده است.

اف-۱۶ در ایرانویرایش

نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در بین سالهای ۱۹۷۶ و ۱۹۷۷ سفارش تولید ۱۶۰ فروند از جنگنده اف-۱۶ بلاک۳۰ را به همراه حق سفارش ۱۴۰ فروند دیگر به شرکت جنرال داینامیکس ابلاغ کرد که با موافقت طرف آمریکایی مراحل اولیه این معامله نیز انجام گرفت؛ ولی با شروع انقلاب این سفارش و تمام قرارداد خریدهای نظامی ایران از آمریکا توسط دولت بختیار با نظارت ژنرال هایزر در روز شش بهمن ماه انقلاب ۱۳۵۷ لغو شد.[۳]پولهایی که در آمریکا بلوکه شد بابت خرید اف ۱۶ و اف ۱۴ بود. البته بعد از انقلاب گفته می‌شود ونزوئلا ۱ فروند از این جنگنده را به ایران تحویل داد که با توجه به وضعیت سیاسی ونزوئلا بعید است انجام شده باشد؛ که البته مقامات ونزوئلا این موضوع را تأیید یا تکذیب نکرده‌اند. قبل انقلاب برخی قطعات یدکی و فرایند آماده‌سازی، آشیانه و… برای این جنگنده آماده شده بود. برخی از قطعات یدکی تحویل شده، به نیروی هوایی پاکستان فروخته شد.

کاربران سابقویرایش

  •   ایتالیا - بین سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۲ نیروی هوایی ایتالیا ۳۰ فروند اف-۱۶آ و چهار فروند اف-۱۶بی (مدل تمرینی دو سرنشینه) را از آمریکا اجاره کرده بود.[۴]

کاربرانویرایش

مشخصات (F-16C Block 50)ویرایش

مشخصات (F-16C Block 50)

داده‌ها از USAF sheet,[6] International Directory of Military Aircraft,[7] Flight Manual for F-16C/D Block 50/52+[8]

مشخصات عمومی

طول: ۴۹ فوت ۵ اینچ (۱۵٫۰۶ متر)

پهنای بال: ۳۲ فوت ۸ اینچ (۹٫۹۶ متر)

ارتفاع: ۱۶ فوت (۴٫۹ متر)

مساحت بال: ۳۰۰ فوت مربع (۲۸ متر مربع)

ماهیواره: NACA 64A204[9]

وزن خالی: ۱۸٬۹۰۰ پوند (۸٬۵۷۳ کیلوگرم)

وزن ناخالص: ۲۶٬۵۰۰ پوند (۱۲٬۰۲۰ کیلوگرم)

بیشترین وزن برخاست: ۴۲٬۳۰۰ پوند (۱۹٬۱۸۷ کیلوگرم)

ظرفیت سوخت: ۷٬۰۰۰ پوند (۳٬۲۰۰ کیلوگرم) باک سوخت داخلی[6]

پیشرانه هواگرد: 1 عدد توربوفن F110-GE-129 - نیروی خشک ۷۶٫۳۱ کیلونیوتن / ۱۳۲ کیلونیوتن با پس‌سوز

عملکرد

بیشینه سرعت: ۷۹۵ گره (۹۱۵ مایل بر ساعت؛ ۱٬۴۷۲ کیلومتر بر ساعت) (۱٫۲ ماخ) در سطح دریا

۱٬۱۴۷ گره (۱٬۳۲۰ مایل بر ساعت؛ ۲٬۱۲۴ کیلومتر بر ساعت) (2 ماخ), در ارتفاع بسیار بالا

بُرد عملیاتی: ۲۹۵ مایل دریایی (۳۳۹ مایل؛ ۵۴۶ کیلومتر) در مأموریت بدون سوخت‌گیری هوایی می‌تواند ۴ عدد بمب ۴۵۰ کیلوگرمی را حمل کند.

Ferry range: 2,277 مایل دریایی (۲٬۶۲۰ مایل؛ ۴٬۲۱۷ کیلومتر) با مخزن سوخت جداشدنی (Drop Tank)

سقف پروازی: ۵۹٬۰۵۵ فوت (۱۸٬۰۰۰ متر) و حتی بیشتر

g limits: +۹ (گرانش ۹ با سامانه‌های الکترونیکی محدود شده‌است)

Rate of climb: ۷۲٬۰۰۰ فوت بر دقیقه (۳۷۰ متر بر ثانیه)

بارگیری بال: ۸۸٫۳ پوند بر فوت مربع (۴۳۱ کیلوگرم بر متر مربع)

نیرو به وزن: ۱٫۰۹۵ (با مهمات کامل و ۵۰درصد باک سوخت)

نگارخانهویرایش

  1. Lockheed Martin to deliver 4,500th F-16 fighter
  2. World Air Forces 2013 | Flightglobal Insight page 8
  3. Tony Holmes & Bruce Hales (2003), "IRAN PHANTOM IIs", IRANIAN F-4 PHANTOM II UNITS IN COMBAT, به کوشش Jim Laurier. (1st ed.), OSPREY
  4. Shamim, Asif. "Italian F-16 'PEace Caesar' program comes to an end." F-16.net, 24 May 2012.

منابعویرایش