اکتودرم

لایه جرم تشکیل دهنده مغز، نخاع و بیشتر

اکتودرم (به انگلیسی: Ectoderm)، یکی از سه لایه زایای اولیه است که در تکوین اولیه رویان تشکیل می‌شود. این لایه، بیرونی‌ترین لایه بوده و نسبت به مزودرم (لایه میانی) و اندودرم (داخلی‌ترین لایه) در موقعیت سطحی قرار دارد.[۱] اکتودرم از لایه بیرونی سلول‌های زایا نشأت گرفته و ظهور پیدا می‌کند. کلمه اکتودرم از یونانی ektos به معنای «بیرونی» و derma به معنای «پوست» گرفته شده.[۲]

اکتودرم
Ectoderm.png
اعضای مشتق شده از اکتودرم.
Gray11.png
مقطعی گذرنده از دیسک (یا صفحه) رویانی خفاش برفکی.
جزئیات
روزها16
شناسه‌ها
MeSHD004475
FMA69070

به‌طور کلی می‌توان گفت که اکتودرم جهت تشکیل اپی‌تلیال و بافت‌های عصبی (طناب نخاعی، اعصاب محیطی و مغز) تمایز پیدا می‌کند. این بافت‌ها شامل این موارد نیز می‌شوند: پوست، مرز دهان، مقعد، سوراخ‌های بینی، غدد عرقی، مو و ناخن‌ها،[۳] و مینای دندان. سایر انواع اپی‌تلیوم از اندودرم نشأت می‌گیرند.[۳]

در رویان مهره‌داران، اکتودرم می‌تواند به دو بخش تقسیم شود: اکتودرم سطحی پشتی که به اکتودرم خارجی هم شناخته می‌شود، و صفحه عصبی، که با درون‌روی (invagination)، لوله عصبی و ستیغ عصبی را تشکیل می‌دهد.[۴] اکتودرم سطحی، منجر به تشکیل اکثر بافت‌های اپی‌تلیالی گشته، و صفحه عصبی نیز تبدیل به بخش عمده دستگاه عصبی می‌گردد. به همین دلیل، صفحه عصبی و ستیغ عصبی را نیز نورواکتودرم می‌نامند.

منابعویرایش

  1. Langman's Medical Embryology, 11th edition. 2010.
  2. Gilbert, Scott F. Developmental Biology. 9th ed. Sunderland, MA: Sinauer Associates, 2010: 333-370. Print.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ "Derivation of Tissues | SEER Training". training.seer.cancer.gov.
  4. Marieb, Elaine N.; Hoehn, Katja (2019). Human Anatomy & Physiology. United States of America: Pearson. pp. 146, 482–483, 1102–1106. ISBN 978-0-13-458099-9.