باز کردن منو اصلی

بانگ نی مقاله‌ای منظوم در قالب مثنوی از هوشنگ ابتهاج است که در کتابی به همین ‌نام منتشر شده‌است.[۱]

بانگ نی
Jeld.bang.nei.jpg
روی جلد بانگ نی
نویسنده ه. ا. سایه
ناشر نشر کارنامه
محل نشر تهران
چاپ نخستین چاپ
شمارگان ۱۳٬۲۰۰
شابک‭964-431-058-6
تعداد صفحات ۱۳۶
موضوع شعر فارسی - قرن ۱۴
سبک مثنوی
زبان فارسی
نوع رسانه چاپی
وزن ۳۸۹ گرم
قطع رقعی
کتابخانهٔ ملی ایران ‭م۸۵–۲۳۳۱۷
تاسیان
تاسیان
تاسیان

شروع سرایش شعر ۱۳۴۰ است و به تدریج در دهه‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰ سروده و در طول چند دهه تکمیل شده‌است. بخش‌هایی از آن توسط شاعر و به مناسبت‌های مختلف منتشر شده بود.[۲] اشعار این مثنوی بارها از سوی شاعر مورد بازبینی قرار گرفت. هر چند که ناشر ادعا کرده این کتاب آخرین بازبینی ابتهاج از این مثنوی بلند به‌شمار می‌رود[۳] ولی از بی‌اطلاعی که شاعر از تاریخ نشر آن اعلام کرده،[۴] این ادعا با واقعیت تفاوت دارد.[۵] مثنوی بانگ نی پس‌از سال‌ها، نزدیک به یک دهه پیش در ۱۳۸۵ توسط نشر کارنامه و در زمان حیات مؤسس و مدیر آن، محمد زهرایی، و با آماده‌سازی و کتاب‌آرایی وی[۶] چاپ اما در همان‌ سال پخش کتاب توقیف شد،[۷][۸] اما ۹ سال بعد و در آبان ۱۳۹۵ توزیع و منتشر شد.[۴]

مدیر فعلی نشر کارنامه، فضای این مثنوی را عاشقانه و اجتماعی می‌داند و معتقداست اگر کسی پیشینه سیاسی نداشته باشد، نمی‌تواند برداشت سیاسی از کتاب بکند، چراکه «بانگ نی» سیاسی نیست.[۶] سایه که این مثنوی را متأثر از اعدام مرتضی کیوان تا مرگ احسان طبری در طول چندین دهه، از دهه ۱۳۴۰ تا دهه ۱۳۸۰ (حدود ۴۵ سال) سروده، در آن به فراز و فرود زندگی این اشخاص نیز پرداخته‌است.[۵] «مثنوی مرثیه» بخشی از مثنوی «بانگ نی» است که در ۱۳۶۸ به مناسبت درگذشت احسان طبری سروده‌شد.[۹] این شعر در زمان سروده شدن، چاپ نشد و به قدری معروف شد که بخش‌های زیادی از آن تنها به صورت دست‌نویس یا کپی، تکثیر و بین مردم دست‌ به ‌دست گشت.[۳][۵]

مثنوی بانگ نی چنین آغاز می‌شود:

باز بانگی از نیستان می‌رسد غم به دادِ غم‌پرستان می‌رسد
بشنوید این شرح هجران، بشنوید با نیِ نالنده همدستان شوید
بی‌شما این نای نالان بی‌نواست این نواها از نفس‌های شماست
آن نفس کآتش برانگیزد ز آب آن نفس کآتش از و آمد به تاب
آن نفس کز این شبِ نومیدوار برگشاید خنده خورشیدوار
آن نفس کز شوقِ شورانگیزِ وی بردمد از جانِ نی صدهای و هی…
نی مدد می‌خواهد از ما ای نفس هان به فریادِ دلِ تنگش برس
سال‌ها ناگفته ماند این شرح درد دردمندی خوش نفس سر برنکرد…[۱۰]

آنچه بانگ نی را یک‌باره از مثنوی معنوی و دیگر مثنوی‌های بزرگ زبان پارسی جدا می‌کند، دگرسانی بنیادین اندیشه است. سایه بر پایهٔ دانش و آگاهی انسان امروز، یک مثنوی نو پدیدآورده با نگاهی به رویدادهای امروزی و رنج‌ها و آرمان‌های آدمی که در اکنون می‌زید و به آینده چشم دارد.

مثنوی بانگ نی در موسیقی ایرانی نیز شعری شناخته شده‌است. نخستین‌بار محمدرضا شجریان این اثر را در مایه بیات ترک خواند. پس‌از او محمدرضا لطفی آن را در مایه شوشتری در چاووش ۴ با صدای شهرام ناظری استفاده کرد.[۳] ناظری یک بار هم این مثنوی را در ماهور با آهنگسازی لطفی خواند.[۱۱]

«بانگ نی» در رده دوم پرفروش‌ترین کتاب‌های شعر بازار کتاب تهران در هفته دوم فروردین ۱۳۹۶ قرار گرفت.[۱۲]

قیمت کتابویرایش

بهای این اثر از جمله از سوی هوشنگ ابتهاج، مورد انتقاد قرار گرفت.[۴][۷][۱۳] او در واکنشی به انتشار «بانگ نی» اظهار کرد: «این کتاب قبلاً با قیمت ۳٬۹۵۰ تومان چاپ شده بود، اما توقیف شد و پخش نشد و حالا مجوز گرفته و به یک‌باره منتشر شده و من هم در جریان نیستم. من دخالتی در قیمت کتاب نداشته‌ام. الان خواننده حق دارد اعتراض کند چرا قیمت یک کتاب ۴۵٬۰۰۰ تومان است»[۴]

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. بانگ نی. هوشنگ ابتهاج (شاعر). کارنامه. ۱۳۹۵. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۵۸-۶. از پارامتر ناشناخته |ماه= صرف‌نظر شد (کمک)
  2. «انتشار اثری تازه از هوشنگ ابتهاج/ «بانگ نی» به بازار رسید». خبرگزاری مهر. ۲۰۱۶-۱۱-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «مثنوی بانگ نی هوشنگ ابتهاج سایه منتشر شد». hamshahrionline. ۲۰۱۷-۰۸-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ «واکنش «سایه» به انتشار «بانگ نی»». ایسنا. ۲۰۱۶-۱۱-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ «اخبار کتاب و تازه‌های نشر». شهروند. ۲۰۱۷-۰۲-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «ایبنا - ​جدیدترین اثر سایه با شمارگان 13 هزار نسخه به کتابفروشی‌ها آمد / «بانگ نی» در بازار کتاب نواخته شد». خبرگزاری کتاب ایران. ۲۰۱۶-۱۱-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳. کاراکتر zero width space character در |عنوان= در موقعیت 9 (کمک)
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «پرسش از نشر کارنامه دربارهٔ بانگ نی ابتهاج». پایگاه خبری تحلیلی وکیل ملت. ۲۰۱۷-۰۸-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.
  8. «بانگ نی». سازمان اسناد و کتابخانه ملی. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.
  9. «مثنوی مرثیه از سایه». طربستان. ۲۰۰۹-۱۱-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.
  10. پارسا شهری. "این شرح درد". روزنامه شرق (به پشتو). Retrieved 2017-08-13.
  11. «بانگ نی» سروده هوشنگ ابتهاج». روزنامه فرهیختگان. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.
  12. «پرفروش‌ترین کتاب‌های شعر در هفته‌ای که گذشت». فرهنگ‌نویس. ۲۰۱۷-۰۴-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.
  13. «پیشنهادی برای نخریدن کتاب «بانگ نی»». شهرستان ادب. ۲۰۱۶-۱۱-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۱۳.

پیوند به بیرونویرایش