باز کردن منو اصلی

تورخان خدیجه سلطان

ملکه امپراتوری عثمانی

تورخان خدیجه سلطان، (زاده ۱۵۲۷ روسیه – درگذشته ۴ اوت ۱۵۸۳) خاصگی سلطان، سلطان ابراهیم یکم، هم‌چنین والده سلطان و نایب‌السلطنه پسرش، سلطان محمد چهارم بود.

تورخان خدیجه سلطان
Turhan Hatice.jpg
نگاره‌ای از تورخان سلطان در دوران والده سلطان بودن در سال ۱۶۶۰
والده سلطان
تصدی ۸ اوت ۱۶۴۸ – ۴ اوت ۱۶۸۳
پیشین کوسم سلطان
جانشین دلآشوب سلطان
خاصگی سلطان
تصدی ۲ ژانویه ۱۶۴۲– ۸ اوت ۱۶۴۸
پیشین عایشه سلطان
جانشین رابعه گلنوش سلطان
شریک خاصگی دلاشوب سلطان
معزز سلطان
هماشاه سلطان
عایشه سلطان
لیلا سلطان
شویکر سلطان
نایب السلطنه امپراتوری عثمانی
حکمرانی ۳ سپتامبر ۱۶۵۱ – ۱۶۵۶
پیشین کوسم سلطان
جانشین ندارد
همسر ابراهیم یکم
فرزند(ها) محمد چهارم
بیخان سلطان
گلثوم سلطان (احتمالا)
نام کامل
دولتلو عصمتلو تورهان حدیثه والده سلطان عالیت الشان حضرتلری
خاندان خاندان عثمانی (بواسطه ازدواج)
زادروز نادیا
۱۶۲۶
روسیه
مرگ ۴ اوت ۱۶۸۳ (۵۶ یا ۵۷ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
خاک‌سپاری مسجد ینی والده، استانبول
دین و مذهب اسلام پیش تر ارتودکس مسیحی

تورخان و مادر همسرش ماه‌پیکر کوسم سلطان، تنها دو زن در تاریخ امپراتوری عثمانی بودند که رسماً با داشتن سمت نایب السلطنه، کنترل و سلطه فوق‌العاده ای بر روی سراسر دولت عثمانی داشتند و قانوناً تمام قدرت را به صورت مساوی و مشترک با سلطان عثمانی به اشتراک داشتند اما تورخان قدرتش را به وزیر اعظم منتقل کرد و این وضعیت وی را به یکی از مهم‌ترین چهره‌های شاخص در دوران معروف به سلطنت زنان مبدل کرد. [نیازمند منبع]

محتویات

زندگی‌نامهویرایش

تورخان، که نام اصلی اش نادیا بود در سال ۱۶۲۷ در یکی از روستاهای روسیه متولد شد به احتمال زیاد دارای اصالتی روسی بوده که در یکی از حملات تاتارها از اسلاوی در سال ۱۶۴۰ دستگیر و به بردگی گرفته شد.[۱][۲][۳][۴] او در سن ۱۲ سالگی به عنوان هدیه‌ای از خان کریمه، به کوسم سلطان مادر ابراهیم یکم، به استانبول فرستاده شد.[۵][۶]

خاصگی سلطانویرایش

کوسم سلطان خود او را تربیت کرد و به او نام تورخان داد و سپس وی را به پسر خود سلطان ابراهیم یکم تقدیم کرد. تورخان در ژانویه سال ۱۶۴۲ اولین فرزند خود محمد چهارم را به دنیا آورد و به مقام اولین خاصگی ابراهیم یکم رسید، البته اینکه شاهزاده او ولیعهد سلطنت بود مقام او را بالاتر می‌برد. سلطان ابراهیم تورخان را دوست داشت و به او مقام خاصگی برتر داد.[۷]

تورخان سلطان از سال ۱۶۴۲ تا ۱۶۴۷ محبوب‌ترین خاصگی سلطان ابراهیم بود و در این سال هماشاه سلطان وارد حرم شد و به عقد سلطان ابراهیم درآمد و مقام تورخان سلطان از اولین خاصگی و همسر به مقام دومین خاصگی و همسر رسید اما به این دلیل که او مادر شاهزاده ارشد سلطان بود همواره مورد محبت ابراهیم و کوسم سلطان بود اما در این دوره دارای رقیبان زیادی همچون هماشاه سلطان، دلآشوب سلطان و معزز سلطان بود. او در سال ۱۶۴۷ در تبعید کوسم سلطان به باغچه فلوریدا نقش مستقیم داشت.

والده سلطانویرایش

تورخان سلطان پس از بر کناری همسرش سلطان ابراهیم از سلطنت با کمک مادر همسرش کوسم والده سلطان فرزندش سلطان محمد چهارم را به سلطنت رساند، اما وی نتوانست نایب السلطنه شود و تنها به او لقب والده صغیر داده شد و به کوسم سلطان لقب والده کبیر داده شد و به دلیل تجربه بیشترش نایب‌السلطنه شد. این امر موجب دشمنی میان دو والده سلطان شد، کوسم سلطان تصمیم گرفت که نوه‌اش را از سلطنت برکنار کند یا اینکه او را مسموم کند، اما یکی از خاتون‌های حرم به‌نام ملک خاتون، تورخان سلطان را از این توطئه باخبر ساخت و تورخان مانع این اتفاق شد. سرانجام کوسم سلطان در سال ۱۶۵۱ شورشی برپا کرد تا محمد چهارم را برکنار کند. او دراین شورش تحت حمایت سپاه ینی‌چری بود، تورخان سلطان از پشتیبانی، وزیر اعظم و شیخ‌السلام و خواجه‌های حرم‌سرا برخوردار بود و درآخر کوسم سلطان به‌دست خواجه‌های حرم و با پرده‌های حرم‌سرا کشته شد و تورخان نایب‌السلطنه فرزندش شد.

نایب السلطنه و والده سلطان مقتدرویرایش

تورخان سلطان، از سال ۱۶۵۱ تا سال ۱۶۵۶ به مدت پنج سال نایب‌السلطنه پسرش بود اما او در این مدت نتوانست مانند کوسم سلطان امپراتوری عثمانی را به‌ خوبی اداره کند و به همین دلیل در سال ۱۵۵۶ قدرتش را به وزیر اعظم کوپرلو محمد پاشا منتقل کرد و سپس به ادرنه رفت اما او تا زمان مرگ به مدت ۳۲ سال همواره والده سلطان قدرتمندی بود، او به عنوان مشاور پسرش عمل می‌کرد.

آثارویرایش

تورخان سلطان در سال ۱۶۵۸ دستور ساخت و ساز و کامل کردن مسجد ینی والده والده را که از زمان محمد سوم به مدت ۵۵ سال رها شده بود را صادر کرد البته اصل این بنا به فرمان صفیه سلطان پایه‌گذاری شده بود. او همچنین دو برج بسیار بزرگ در مرزهای عثمانی ساخت که مانع هجوم دشمنان سرزمین‌های عثمانی شود. او برای ساخت این بناها بخش عظیمی از ثروت خود را خرج کرد.[۷]

فرزندانویرایش

محمد چهارم، (استانبول ۲ ژانویه ۱۶۴۲ – ادرینه، ۶ ژانویه ۱۶۹۳، در آرامگاه والده تورخان در مسجد جدید دفن گردید) او نوزدهمین سلطان امپراتوری عثمانی بود.

بیخان سلطان (استانبول ۱۶۴۵ – استانبول ۱۷۰۰، در مسجد سلیمانیه دفن شد) در سال ۱۶۴۷ با هزارپاره احمد پاشا، در سال ۱۶۶۰ با اوزان ابراهیم پاشا و در سال ۱۶۹۰ با مصطفی پاشا ازدواج کرد. او یک پسر داشت.

گلثوم سلطان (استانبول ۱۶۴۲ – مرگ استانبول، در مسجد سلیمانیه دفن شد) در سال ۱۵۶۳ با داماد اباضه احمد پاشا ازدواج کرد. نام کاملش ام‌کلثوم بود.

مرگویرایش

تورخان خدیجه سلطان در سال ۱۶۸۳ در سن ۵۵ سالگی در استانبول درگذشت و در مسجد ینی والده دفن گردید.[۸]

والده پیشین:
کوسم سلطان
تورخان سلطان
دولتلو عصمتلو عالیت الشان حضرت تورخان خدیجه والده سلطان
والده سلطان امپراتوری عثمانی

۲ سپتامبر ۱۶۵۱ تا ۴ اگوست ۱۶۸۳

والده پسین: دل‌آشوب سلطان
خاصگی پیشین:
عایشه سلطان
تورخان سلطان
دولتلو عصمتلو عالیت الشان حضرت تورخان خدیجه خاصگی سلطان
خاصگی سلطان امپراتوری عثمانی

۱۶۴۲–۱۶۴۸

خاصگی پسین: هماشاه سلطان
نایبه پیشین:
کوسم سلطان
تورخان سلطان
دولتلو عصمتلو عالیت الشان حضرت تورخان خدیجه والده سلطان
نایب السلطنه امپراتوری عثمانی

۱۶۵۱–۱۶۵۶

نایبه پسین: -

منابعویرایش

  1. Natalia Yakovenko."Essays on History on Russia. From the Earliest Times until the End of the 18th Century". 1997.
  2. Ruth Barzilai-Lumbroso (2008). Turkish Men, Ottoman Women: Popular Turkish Historians and the Writing of Ottoman Women's History. ProQuest. ISBN 978-0-549-48355-7. This article also recounted Turhan Sultan's transformation from a 14-year-old Russian captive, presented to Kosem Sultan who had been the Valide Sultan at the time, to a powerful valide herself.
  3. Marc David Baer (1 Sep 2011). Honored by the Glory of Islam: Conversion and Conquest in Ottoman Europe. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-979783-7.
  4. Miriam Cooke; Erdağ M. Göknar; Grant Richard Parker (2008). Mediterranean passages: readings from Dido to Derrida. University of North Carolina Press. ISBN 978-0-8078-3183-0.
  5. Thys-Senocak, p. 17
  6. Honored by the Glory of Islam: Conversion and Conquest in Ottoman Europe, p. 35
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Turhan Hatice Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی، دانشنامه آزاد (بارگذاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)
  8. مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، Turhan Hatice Sultan، ویکی‌پدیا انگلیسی، دانشنامه آزاد (بار گزاری ۲۹ اسفند ۱۳۹۵)