باز کردن منو اصلی

زَند وَهمَن یَسن یا تقسیر بهمن یسن از متن‌هایی است که در آن از روی مکاشفه حوادث جهان پیشگویی شده‌است. همان طور که در متن کتاب تصریح شده، مطالب کتاب از ترجمه و تفسیر (زند)، ستودگر (سودگر) نسک و وَهمن (بهمن) یسن گرفته شده‌است. نام دیگرش « بهمن یشت » خوانده میشود ، شامل یک رشته حوادثی است راجع به آینده ملت و دین ایران که اورمزد وقوع آنها را به زرتشت پیشگویی می کند .این پیشامد ها ، هر کدام در دوره ی مشخصی اتفاق می افتد، دوره ی ماقبل آخر که هنگام تاخت و تاز « دیوان ژولیده موی از تخمه ی خشم » و اهریمن نژادان چرمین کمر است ، در این دوره ، زنگیان و آوارگان و فرومایگان سرزمین ایران را فرا گرفته ، همه چیز را می سوزانند و می آلایند و تباه می کنند تا آنجا که روستای بزرگ به شهر و شهر بزرگ به ده و ده بزرگ به دودمانی مبدل می شود و از آن دودمان بزرگ چیزی جز مشت استخوان باز نمی ماند . این تغییرات قهقرایی نه تنها بر مردمان ، بلکه بر جانوران و رستنی ها و عناصر طبیعت نیز طاری می گردد ( زند وهمن یسن ، صادق هدایت ، پیش گفتار ) در آغاز کتاب بنابر روایت ستودگر نسک که در کتاب نهم دینکرد نیز آمده‌است چنین ذکر شده که اورمزد چهار دورهٔ جهان را که نماد هر کدام یکی از فلزات است در رؤیا به زرتشت نشان داد: زرین، سیمین، فولادین، و دورهٔ آمیختگی آهن (بافلزات دیگر). دورهٔ اول مصادف با دوران پادشاهی گشتاسب و ظهور زرتشت و دورهٔ دوم مصادف با پادشاهی اردشیر بابکان (بهمن اردشیر) و دورهٔ سوم مصادف با پادشاهی خسرو انوشیروان است. دوران چهارم دورهٔ حکومت دیوان ژولیده موی خشم نژاد است که مصادف با پایان هزارهٔ زرتشت به شمار آمده‌است.[۱] بهرام بن پژدو شاعر زراتشت نامه ، مدعی است که کتاب خود را از روی نسخه پهلوی به شعر درآورده است . این کتاب در حدود 1278 میلادی نوشته شده که نسخه ی بهمن یشت را ضمیمه کتاب خود میکند . دارمستتر تاریخ تألیف زند وهمن یسن را بین 1099 میلادی میداند .اما اصل زند یا شرح وهومن یسن در اواخر دوره ی پادشاهی خسرو انوشیروان یا کمی بعد از آن از اوستا ترجمه شده است. زیرا از پادشاهان بعد ساسانی اسمی نمی برد .گویا منتخبات فعلی خیلی بعد از حمله اعراب به توسط نویسنده ای گردآوری شده که شرح تاخت و تاز و غارتگری آنها را به طور مبهمی با هجوم سرکردگان تورانی مخلوط میکند ( زند وهومن یسن ، صادق هدایت ، صفحه 12 )

پانویسویرایش

  1. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، ص ۱۷۰

منابعویرایش

تفضلی، احمد، و به کوشش آموزگار، ژاله. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. تهران: انتشارات سخن، ۱۳۷۶ شابک ‎۹۶۴-۵۹۸۳-۱۴-۲

پیوند به بیرونویرایش

* کتاب زَند وَهومَن یَسن، متن کامل از کتابخانه تاریخ فا