سعودی آرامکو

شرکت دولتی نفت‌وگاز عربستان سعودی

سعودی آرامکو (به انگلیسی: Saudi Aramco) یا آرامکویِ سعودی (به عربی: أرامكو السعودية، تلفظ: اَرامْکو) کوتاه‌شدهٔ Arabian-American Oil Company سابقاً با نام رسمی شرکت نفت عربی-آمریکایی (به عربی: شركة الزيت العربية الأمريكيةشرکت ملی نفت عربستان سعودی و تحت تملک دولت مرکزی عربستان است. این شرکت از لحاظ مالکیت ذخایر (نفت خام و گاز طبیعی) یکی از با ارزش‌ترین شرکت‌های جهان محسوب می‌شود و ارزش بازار آن میان ۱٬۲۰۰ تا ۲٬۰۰۰ میلیارد دلار آمریکا برآورد شده که این شرکت را با ارزش‌ترین شرکت حال حاضر جهان می‌کند.[۱][۲][۳] دفتر مرکزی شرکت آرامکو، در شهر ظهران در خاور عربستان سعودی قرار دارد.

سعودی آرامکو
ISINSA14TG012N13 ویرایش در ویکی‌داده
صنعتصنایع نفت و گاز
بنا نهاده۱۹۳۳؛ ۸۷ سال پیش (۱۹۳۳) با نام «شرکت نفت استاندارد عربی-کالیفرنیا»
۱۹۴۴؛ ۷۶ سال پیش (۱۹۴۴) با نام «شرکت نفت عربی-آمریکایی»
۱۹۸۸؛ ۳۲ سال پیش (۱۹۸۸) با نام «شرکت نفت عربستان سعودی/سعودی آرامکو»
دفتر مرکزیظهران، عربستان سعودی
محدودهٔ فعالیتسراسر جهان
مدیر عامل اجراییامین حسن الناصر
رئیس هیئت مدیرهخالد الفالح
محصولاتنفت خام
گاز طبیعی
صنایع پتروشیمی
درآمد ۴۷۴٫۸ میلیارد دلار آمریکا (۲۰۱۶)
سود خالص ۱۷۳ میلیارد دلار آمریکا (۲۰۱۶)
تعداد کارکنان۶۵٫۲۶۶ نفر (۲۰۱۶)
وبگاه

بر اساس گزارش شرکت ملی نفت عربستان سعودی در سال ۲۰۱۸، این شرکت به میزان ۱۱۱٫۱ میلیارد دلار درآمد خالص داشته که این رقم بسیار بیشتر از رقم درآمد سالیانهٔ سایر شرکت‌ها بوده و این شرکت به عنوان سودآورترین شرکت در سراسر جهان شناخته شده‌است.

به گفتهٔ بلومبرگ، در واقع سود خالص شرکت نفت عربستان سعودی، تقریباً با سود خالص شرکت‌های اپل، شرکت آلفابت گوگل و اکسان موبیل برابر است. پیش از این، رقم‌های درآمدی این شرکت عربستان سعودی، از زمان بنیانگذاری آن در سال ۱۹۷۰ تاکنون فاش نشده بود.

از آنجایی که تنها سود شرکت‌های ثبت شده در شرکت سهامی عام یا شرکت‌هایی که در فهرست بورس اوراق بهادار قرار دارند، ذکر می‌شود، درآمد شرکت‌های بسیاری در سراسر جهان، به ویژه شرکت‌های دولتی ناشناخته باقی مانده و در فهرست بیان نشده‌اند.

در ماه سپتامبر ۲۰۱۹، در نتیجهٔ حملهٔ پهبادی به تأسیسات نفتی سعودی آرامکو در بقیق و خریص، توان تولید نفت خام عربستان سعودی به نصف کاهش یافت.

ذخایرویرایش

این شرکت همچنین دارای بالاترین حجم ذخایر نفتی اثبات شده‌است.[۴] شرکت سعودی آرامکو، مسئولیت ۹۹٪ درصد از ذخائر اثبات شدهٔ نفت خام کشور عربستان سعودی را که میزان آن به ۲۵۹ میلیارد بشکه (در حدود یک چهارم مجموع ذخایر نفت کنونی جهان) می‌رسد، بر عهده دارد. شرکت سعودی آرامکو مالک اصلی میدان نفتی غوار است که بزرگ‌ترین میدان نفتی جهان به‌شمار می‌آید. این میزان نزدیک به ۱۲ برابر ذخایر نفتی ایالات متحدهٔ آمریکا است. همچنین دارای ۲۷۹ هزار میلیارد متر مکعب ذخایر درجای گاز طبیعی است.

تولیدویرایش

نفت خامویرایش

تولید سالانه نفت خام این شرکت، معادل ۷٫۹ میلیارد بشکه است. شرکت سعودی آرامکو در میان شرکت‌های نفتی، بالاترین سطح تولید را دارد. این شرکت به‌طور میانگین برابر با ۱۰ میلیون و ۶۲۵ هزار بشکه در روز، نفت خام تولید می‌نماید.[۴][۵]

گاز طبیعیویرایش

شرکت سعودی آرامکو، در جمع ۱۰ شرکت برتر جهان در زمینهٔ تولید گاز نیز قرار دارد. این شرکت چه در بخش تولید و چه در بخش صادرات گاز مایع طبیعی (ال‌ان‌جی) پیشتاز محسوب می‌شود و در تولید فراورده‌های پالایش شده نیز جایگاه در خور توجهی را به خود اختصاص داده‌است.

 
دفتر شرکت آرامکو در هیوستون ایالت تگزاس

تاریخچهویرایش

زمان آغاز به کار شرکت سعودی آرامکو به ۲۹ مهٔ ۱۹۳۳ برمی‌گردد. در آن هنگام دولت عربستان سعودی با انعقاد قراردادی انحصاری با شرکت استاندارد اویل کالیفرنیا (شورون)، امتیاز اکتشاف نفت در عربستان سعودی را به آن شرکت واگذار کرد. شرکت استاندارد اویل کالیفرنیا (شورون)، این امتیاز را به یک شرکت کاملاً وابسته به خود به نام شرکت استاندارد اویل کالیفرنیای غربی (کاسوک) انتقال داد. از آنجا که این شرکت توفیقی در اکتشاف نفت به دست نیاورد، در سال ۱۹۳۶ میلادی ۵۰٪ درصد از امتیاز اکتشاف نفت عربستان را به شرکت نفت تگزاس (تکزاکو) واگذار کرد.

پس از نزدیک به چهار سال کاوش بی‌حاصل در اکتشاف نفت، نخستین موفقیت در سال ۱۹۳۸ و در محل هفتم حفاری در منطقهٔ دمام در چند کیلومتری شمال شهر ظهران به دست آمد و از این رو این چاه نفت دمام شماره ۷ نامیده می‌شود. اکتشاف این چاه و استخراج نفت آن که به ۱٬۵۰۰ بشکه در روز می‌رسید، شرکت استاندارد اویل کالیفرنیای غربی را به ادامهٔ مسیر و رسیدن به شکوفایی مصمم ساخت.

در سال ۱۹۴۴ شرکت استاندار اویل کالیفرنیا-عربستان، نام خود را به شرکت نفتی عربستان-آمریکا یا «آرامکو» تغییر داد. در سال ۱۹۴۸ شرکت استاندارد اویل نیوجرسی (موبیل) ۳۰٪ درصد و شرکت سوکونی وکیوم (اکسون) معادل ۱۰٪ درصد از سهام این شرکت را خریداری کردند و به این ترتیب شرکت استاندارد اویل کالیفرنیا (شورون) و شرکت نفت تگزاس (تکزاکو) به‌عنوان سرمایه‌گذار در یکدیگر ادغام شده و هریک سهمی برابر ۳۰٪ درصد را به خود اختصاص دادند.

در سال ۱۹۵۰، ملک عبدالعزیز بن آل سعود با تهدید به ملی کردن تأسیسات نفت کشور، شرکت آرامکو را وادار ساخت تا سود حاصل از فروش نفت را به صورت مساوی و پنجاه-پنجاه میان شرکت و دولت عربستان تقسیم نماید. چند سال پیش از این ماجرا نیز جریان مشابهی برای شرکت‌های نفتی آمریکایی در ونزوئلا روی داده بود. دولت ایالات متحدهٔ آمریکا با به کار بستن آنچه «ترفند طلایی» خوانده می‌شد میزان سودی را که شرکت‌های وابسته به آرامکو در نتیجه تقسیم سودهای نفتی با آل سعود از دست داده بودند به صورت تخفیف مالیاتی به آن‌ها اعطا کرد.

در سال ۱۹۷۳، دولت عربستان سعودی ۲۵٪ درصد از سهام آرامکو را از آن خود ساخت. این رقم را تا سال ۱۹۷۵ به ۶۰٪ درصد افزایش یافت و تا سال ۱۹۸۰ با تصاحب ۱۰۰٪ سهام شرکت، کنترل کامل شرکت آرامکو را به دست گرفت. در ماه نوامبر سال ۱۹۸۸، شرکت نفتی عربستان-آمریکا، نام خود را به شرکت نفت عربستان سعودی یا سعودی آرامکو تغییر داد.

عرضه سهامویرایش

دسامبر ۲۰۱۹ دولت عربستان با فروش ٪۱/۵ از سهام شرکت آرامکو در بازار سهام ریاض ۲۵ میلیارد و ششصد میلیون دلار به دست آورد که بالاترین عایدی ناشی از عرضه اولیه سهام یک شرکت در تاریخ بازار بورس تا آن هنگام بوده است.[۶]

حمله به پالایشگاهویرایش

در ۱۴ سپتامبر سال ۲۰۱۹ و در بحبوحه بحران خلیج فارس و جنگ داخلی یمن این پالایشگاه مورد اصابت حدوداً ۲۰ موشک کروز قرار گرفت و باعث به‌وجود آمدن خسارت‌های بسیار در این پالایشگاه و کاهش ۵۰٪ ظرفیت تولید نفت عربستان شد. نیروهای حوثی یمنی مسئولیت حملات را برعهده گرفتند هرچند اتهامات ایالات متحده متوجه ایران بود.[۷]

کروناویروسویرایش

به دنبال دنیاگیری کروناویروس و کاهش تقاضای نفت در جهان، آرامکو در گزارشی در اوت ۲۰۲۰ اعلام کرد که سود خالص این شرکت در سه ماهه دوم ۲۰۲۰ نزدیک به ۷۳/۴ درصد کاهش یافته و این رقم بیشتر از پیش‌بینی‌ها بوده است. بر پایه این گزارش، سود خالص آرامکوی سعودی در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۰ نزدیک به ۶/۶ میلیارد دلار رسیده است؛ این رقم در همان بازه زمانی سال ۲۰۱۹ نزدیک به ۹۳ میلیارد دلار بود.[۶]

 
مجتمع آرامکو در عربستان در سال ۱۹۵۴

پالایشگاه‌هاویرایش

شرکت نفتی سعودی آرامکو در مجموع دارای ۱۵ پالایشگاه نفت است، که ۴ پالایشگاه در مالکیت کامل آن و ۱۱ پالایشگاه دیگر با مشارکت شرکت‌های دیگر است.

پالایشگاه‌های مستقر در عربستان سعودی، که مالکیت کامل آن‌ها در اختیار شرکت سعودی آرامکو است:

  • پالایشگاه جده: مستقر در جده. ظرفیت اسمی معادل ۶۰٬۰۰۰ بشکه نفت خام در روز.
  • پالایشگاه ریاض: مستقر در ریاض
  • پالایشگاه ینبع: مستقر در ینبع
  • پالایشگاه رأس تنوره: مستقر در رأس تنوره

پالایشگاه‌های مشارکتی با شرکت‌های دیگر، که در عربستان سعودی مستقر می‌باشند:

پالایشگاه‌های مشارکتی بین‌المللی:

 
استخراج از چاه نفت در دمام (۱۹۳۸)

شرکت‌های تابعهویرایش

  • شرکت خدمات آرامکو: دفتر مرکزی در هیوستون، ایالات متحده آمریکا
  • شرکت آرامکو خاور دور: دفتر مرکزی در پکن، چین
  • شرکت آرامکو آسوشیتد: دفتر مرکزی در لاهه، هلند
  • شرکت موتیفا
  • شرکت پالایش سعودی
  • شرکت خدمات مالی آرامکو
  • شرکت نفت بین‌المللی سعودی: دفتر مرکزی در نیویورک، ایالات متحده آمریکا
  • شرکت بولانتیر ان.وی.
  • شرکت بانیلو ان.وی.
  • شرکت نفت خارج سعودی: دفتر مرکزی در لندن، بریتانیا
  • شرکت کشتیرانی فیلا: دفتر مرکزی در دبی، امارات متحده عربی

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. "Stop the press! Apple is NOT the world's most valuable company".
  2. "Could Saudi Aramco Be Worth 20 Times Exxon?". Wall Street Journal. 8 Jan 2016.(نیازمند آبونمان)
  3. «چرا آرامکو سهام خود را در بورس عرضه می‌کند؟». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۲ آبان ۱۳۹۸.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ الحقیل: مشروعا الحویة وحرض ینتجان ۲٬۶۰۰ میلیون متر مکعب من الغاز روزنامهٔ الجزیرة
  5. «ترامپ از عربستان خواست سهام آرامکو را در نیویورک عرضه کند». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۳ آبان ۱۳۹۶.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «سود خالص شرکت ملی نفت عربستان بیش از ۷۳ درصد کاهش یافت». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۹ مرداد ۱۳۹۹.
  7. جانسون، کیت. «چگونگی کاهش تولید نفتی عربستان باحمله‌هایی که به بقیق و خریص صورت گرفت».

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش