سیاهرگ یا وَرید (به انگلیسی: Vein) در دستگاه گردش خون بدن، رگی است که خون را از اندام‌ها به قلب بازمی‌گرداند. دیواره سیاهرگ نازک‌تر از سرخرگ است اما قطر بیشتری داشته و خاصیت ارتجاعی کمتری دارد. در سیاهرگ‌ها دریچه‌هایی به نام لانه کبوتری وجود دارد که این دریچه‌ها کمک می‌کنند تا خون از اندام پایینی مانند دست‌ها و پاها بهتر به سمت قلب حرکت کنند. به‌طور کلی خون تمامی قسمت‌های بدن توسط دو ورید به نام‌های اجوف فوقانی و تحتانی به دهلیز راست قلب برمی‌گردد.

سیاهرگ
Venous system en.svg
دستگاه گردش خون انسان
جزئیات
شناسه‌ها
لاتینvena
مشD014680
تی‌اِی۹۸A12.0.00.030
A12.3.00.001
تی‌اِی۲3904
اف‌ام‌اِی50723

همه سیاهرگ‌ها خون تیره (خون حاوی کربن دی‌اکسید) را منتقل می‌کنند به غیر از سیاهرگ‌های ششی و سیاهرگ نافی که خون روشن (خون حاوی اکسیژن) را منتقل می‌کنند.

جریان خون در سیاهرگ‌هاویرایش

علت اصلی گردش خون سیاهرگ‌ها باقیمانده فشاری است که با انقباض قلب در سرخرگها تولید کرده و به واسطه مقاومت مویرگها کم شده‌است. کشش سینه نیز به گردش خون در سیاهرگها کمک می‌کند. ریه‌ها میل دارند روی خود فرد نشینند، اما جدار قفسه سینه مانع فرو نشستن آنها می‌شود، از این‌رو همیشه یک فشار منفی در درون قفسه سینه وجود دارد که هنگام دم و از هم باز شدن قفسه سینه بیشتر می‌گردد و این فشار منفی است که موجب گشاد شدن سیاهرگهای درون قفسه سینه و کشیده شده خون به داخل آنها می‌شود. انقباضهای متناوب و منظم عضلات پا هنگام دویدن نیز خون سیاهرگهای پا را به جریان می‌اندازند.

واریسویرایش

گشادگی سیاهرگ را واریس گویند که اکثراً در پا دیده می‌شود. ایستادن زیاد، کم‌تحرکی و نارسایی‌های قلبی می‌توانند باعث تخریب این دریچه‌ها شده و در نتیجه خون در سیاهرگ‌ها تجمع می‌کند و شخص به بیماری واریس مبتلا می‌شود. در بستر عروق، کمپلیانس وریدها بیشترین است.

علل پیدایش واریس پا سستی ماهیچه‌های پا، پای پهن و ایستادن دائم می‌باشد. بیمار مبتلا به واریس پا، هنگام حرکت حس سنگینی و کشش و درد پا می‌کند. یکی از عوارض واریس، خون‌بستگی یا ترومبوز است که به علت وقفه جریان خون در سیاهرگ گشادده به‌وجود می‌آید. واریس بیشتر در نارسایی دریچه‌های سیاهرگی دیده می‌شود. معالجه واریس برداشتن سیاهرگ‌های گشادشده بوسیله عمل جراحی می‌باشد.

سیاهرگ‌های مهم بدنویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  • آناتومی پایه عمومی پزشکی (انتشارات دانشگاه علوم پزشکی مشهد.