فرهنگ ریشه‌شناسی فارسی

کتاب فرهنگ ریشه‌شناسی فارسی با نامِ پیشینِ اساس اشتقاق فارسی از نخستین فرهنگنامه‌های ریشه‌شناسی زبان فارسی است.

فرهنگ ریشه‌شناسی فارسی
Grundriss der Neupersischen Etymologie
Farhange rishe shenasi.jpg
روی جلد فرهنگ ریشه‌شناسی فارسی
نویسندهپاول هرن، هاینریش هوبشمان، جلال خالقی مطلق
برگردانندهجلال خالقی مطلق
ناشرKarl J. Trübner
ناشر فارسی: بنیاد فرهنگ ایران، انتشارات مهرافروز
محل نشرایران
تاریخ نشر۱۸۹۳-۱۸۹۵
تاریخ نشر فارسی: ۱۳۹۳
شابک978-600-7367-13-1
تعداد صفحاتپنجاه‌وچهار + ۵۷۷
موضوعفقه اللغه، ریشه‌شناسی
سبکترجمه، تألیف و پژوهش
زبانپارسی
نوع رسانهکتاب

متنویرایش

پاول هرن (یا هورن) در دههٔ پایانی قرن نوزدهم فرهنگنامه‌ای در ریشه‌شناسی زبان فارسی منتشر کرد.[۱] هاینریش هوبشمان اندکی سپس‌تر در کتاب Persische Studien ذیلی بر این فرهنگنامه نوشت و بسیاری از کاستی‌هایش را درست کرد.[۲] جلال خالقی مطلق در دههٔ هشتم از قرن بیستم به درخواست پرویز ناتل خانلری به ترجمه و تصحیح کارِ هرن و هوبشمان پرداخت و نخستین دفتر از این کار را با نام اساس اشتقاق فارسی (آ-خ) چاپ کرد.[۳] این کار ناتمام ماند تا سرانجام در سال ۱۳۹۳ ترجمه و تصحیح کار با افزوده‌های فراوان به وسیلهٔ خالقی مطلق در یک جلد با نام فرهنگ ریشه‌شناسی فارسی (آ-ی) به چاپ رسید و پس از رونمایی نافرجام در نمایشگاه کتاب تهران با حضور ژاله آموزگار، در ۲۳ اسفند ماه به دست خالقی مطلق و علی‌اشرف صادقی و حسن رضایی باغ‌بیدی در کتابخانه ملک پرده‌برداری شد.[۴]

کتاب‌های همانندویرایش

  1. فرهنگ ریشه‌شناختی زبان فارسی (جلدِ نخست: از الف تا ت)، به کوششِ محمد حسن‌دوست و به سرپرستیِ دکتر بهمن سرکاراتی که به‌وسیلهٔ فرهنگستانِ زبان و ادبِ فارسی در سالِ ۱۳۸۴ خ. به چاپ رسید.[۵] و سرانجام به نویسندگی محمد حسن‌دوست به‌صورت پنج دفتر از «آ» تا «ی» در بهار ۱۳۹۴ چاپ شد.[۶]
  2. «زبان پارسیگ (پهلوی): دستور زبان، واژه‌سازی و واج‌شناسی»،نوشتهٔ رهام اشه، که ریشه‌شناسی بیش از چهار هزار واژه‌ی پارسیگ (پهلوی) را به دست داده است.[۷]
  3. «فرهنگ بزرگ ریشه‌شناسیِ فارسی»، نوشتهٔ گارنیک آساتوریان (Garnik Asatrian)، استاد دانشگاه ایروانِ ارمنستان، که قرار است انتشاراتِ بریل دانشگاهِ لَیدِنِ هلند آن را منتشر کند.[۸]
  4. «فرهنگ ریشه‌شناسیِ فعل‌های ایرانی»،[۹] نوشتهٔ دکتر جانی چِئونگ (چه‌اونگ) (Johnny Cheung)، منتشرشده در سال ۲۰۰۶ م. / ۱۳۸۵ خ. توسطِ انتشاراتِ بریل دانشگاهِ لَیدِن.
  5. «فرهنگ ریشه‌شناختی‌ِ اخترشناسی و اخترفیزیک»، محمد حیدری ملایری، که از سال ۲۰۰۵ م. / ۱۳۸۴ خ. به‌صورت رایگان و سه‌زبانه بر روی اینترنت گذاشته شده‌است.[۱۰]

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. http://www.iranicaonline.org/articles/horn-paul
  2. http://www.iranicaonline.org/articles/hbschmann-johann-heinrich
  3. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/901603
  4. http://www.cgie.org.ir/fa/news/28367
  5. [۱] بایگانی‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machineدربارهٔ فرهنگِ ریشه‌شناختی‌ِ زبانِ فارسی و ضرورتِ تدوینِ آن، بهمن سرکاراتی، نامهٔ فرهنگستان، ۱/۴، ص ۲۱–۷۲
  6. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/668034
  7. «پیش‌درآمدِ «زبانِ پارسیگ (پهلوی): دستورِ زبان، واژه‌سازی و واج‌شناسی»».
  8. [۲]
  9. [۳]
  10. فرهنگ ریشه‌شناسی اخترشناسی-اخترفیزیک به زبان‌های انگلیسی، فارسی و فرانسوی، از دکتر محمد حیدری ملایری obspm.fr

منابعویرایش