سازمان ملی استاندارد ایران

اداره استاندارد سازی

سازمان ملی استاندارد ایران تدوین‌کننده قوانین و قواعد مرتبط با استاندارد و اجراکننده و نظارت‌کننده بر آن‌ها می‌باشد.[۱] سازمان استاندارد ایران دارای ساختار دولتی به صورت زیر مجموعه نهاد ریاست‌جمهوری است و از ۱۹ آبان ۱۴۰۰ ریاست سازمان را مهدی اسلام‌پناه بر عهده دارد.[۲]

سازمان ملی استاندارد ایران
ISIRI.png
نشان استاندارد ایران
سازمان دید کلی
بنیان‌گذاری۱۳۰۴
حوزهٔ قدرتایران
ستادتهران، ضلع جنوبی میدان ونک
کرج، میدان استاندارد
سازمان اجرایی
گروه بالادستریاست‌جمهوری ایران
وبگاه

تاریخچه سازمانویرایش

 
نشان قدیمی سازمان ملی استاندارد ایران
 
روند تشکیل سازمان ملی استاندارد ایران در گذر زمان
 
سازمان ملی استاندارد ایران ستاد تهران-ونک

در سال ۱۳۰۴ خورشیدی اولین حرکت مدون در ارتباط با استاندارد و استاندارد نویسی در ایران با تصویب قانون اوزان و مقیاسها آغاز گردید. در سال ۱۳۳۲ به صورت یک اداره آزمایشگاهی زیر نظر اداره بازرگانی تأسیس گردید که در زمینه کنترل کالاهای وارداتی، صادراتی و تولیدات داخل کشور فعالیت نماید. در سال ۱۳۳۹ قانون «اجازه تأسیس مؤسسه استاندارد ایران» در شش ماده به تصویب مجلس وقت رسید. در این سال ایران رسماً به عضویت سازمان بین‌المللی استاندارد پذیرفته شد.

در سال ۱۳۴۹ قانون مواد الحاقی به قانون مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران شامل هفده ماده و دو تبصره به تصویب مجلسین وقت رسید. در سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۷۱ تنها مورد بااهمیت انتقال مؤسسه استاندارد از وزارت اقتصاد و دارایی به وزارت صنایع و معادن می‌باشد. الحاق ایران به کنوانسیون متر از اقدامات اساسی برای هماهنگ‌کردن سیستم متریک در کشور بود. کنوانسیون متر در سال ۱۳۷۱ قانون اصلاح قوانین و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران شامل ۳۰ ماده و ۲۲ تبصره از تصویب مجلس شورای اسلامی گذشت که جایگزین کلیه قوانین و مقررات قبلی مؤسسه شد و در حال حاضر نیز قانون اصلی این سازمان می‌باشد.[۳] در سال ۱۳۹۶ طرح ارتقای سازمان ملی استاندارد پس از شش سال بحث و بررسی در مجلس شورای اسلامی و تصویب آن توسط رئیس‌جمهور ابلاغ گردید. مؤسسهٔ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تنها سازمانی در ایران است که بر طبق قانون می‌تواند استاندارد رسمی فراورده‌ها را تعیین و تدوین و اجرای آن‌ها را با کسب موافقت شورای عالی استاندارد اجباری اعلام نماید. این سازمان بنا به دلایل نامعلومی نماد سازمانی خود را عوض نموده‌است.

 
سازمان ملی استاندارد ایران ستاد تهران-ونک

وظایف سازمانویرایش

  • تدوین و نشر استانداردهای ملی (رسمی) به عنوان تنها مرجع رسمی این وظیفه در کشور
  • انجام تحقیقات به منظور تدوین استاندارد، بالا بردن کیفیت کالاهای تولید داخلی، کمک به بهبود روش‌های تولید و کارایی صنایع
  • ترویج استانداردهای ملی
  • نظارت بر اجرای استانداردهای اجباری
  • کنترل کیفی کالاهای صادراتی مشمول استاندارد اجباری و جلوگیری از صدور کالاهای نامرغوب به منظور فراهم نمودن امکانات رقابت با کالاهای مشابه خارجی و حفظ بازارهای بین‌المللی
  • کنترل کیفیت کالاهای وارداتی مشمول استاندارد اجباری به منظور حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان داخلی و جلوگیری از ورود کالاهای نامرغوب
  • مشارکت در تدوین استانداردهای بین‌المللی به عنوان سیستم رسمی اوزان و ب(دستگاه بین‌المللی یکاها) ترویج سیستم بین‌المللی یکاها-مقیاس‌ها در کشور و کالیبره کردن وسایل سنجش با مرجعیت اداره اوزان و مقیاسها دفتر بین‌المللی اوزان و مقیاسها
  • آزمایش و تطبیق نمونه کالا با استانداردهای مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقایسه‌ای و صدور گواهینامه‌های لازم
  • آموزش مستمر مسوولین کنترل کیفیت واحدهای تولیدی
 
سازمان ملی استاندارد ایران ستاد کرج

مرجعیت قانونیویرایش

  • تعیین، تدوین و انتشار استانداردهای ملی (رسمی) به استثنای مواد دارویی
  • تعیین ویژگی کالاها و مقایسه آن با استانداردهای مربوط به استثنای مواد دارویی
  • اجرای سیستم بین‌المللی یکاها و کالیبره کردن وسایل سنجش
  • انگ‌گذاری و تعیین عیار فلزات گرانبها
  • مرجعیت صنعت جوش
  • اعطای جایزه ملی کیفیت ایران
  • تاًیید صلاحیت شرکت‌ها و موسسات بازرسی‌کننده داخلی و خارجی (سورویانس)، آزمایشگاه‌ها، کارشناسان استاندارد و گواهی دهندگان نظامهای سیستم‌های مدیریت کیفیت و مدیریت زیست‌محیطی

توضیح: آزمایشگاه‌های مؤسسه در سطح کشور به‌عنوان آزمایشگاه‌های مرجع شناخته شده‌است. لازم است ذکر شود که مرجعیت قانونی به مفهوم این است که انجام آن‌ها از وظایف مؤسسه استاندارد می‌باشند که هر گونه فعالیت سایر سازمان‌ها و شرکت‌ها در این زمینه‌ها مشروط به موافقت مؤسسه استاندارد ودارا بودن مجوز فعالیت از طرف آن سازمان است.[۴]

موازی‌کاری بخشی از وزارت بهداشت با سازمان ملی استاندارد ایرانویرایش

محوریت سازمان ملی استاندارد بر اساس چهار نهاد مستقل، اندازه‌شناسی، استانداردسازی، تأیید صلاحیت و ارزیابی انطباق می‌باشد. نظارت بر کلیهٔ کالاها، به‌جز «داروها» بر عهدهٔ سازمان ملی استاندارد ایران است، دراین‌بین از نظرات کارشناسان وزارت بهداشت نیز، کمک گرفته می‌شود.[۵]

 
سازمان ملی استاندارد ایران ستاد کرج

ارکان سازمانویرایش

مطابق ماده 36 قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد.[۶] رئیس سازمان با پیشنهاد رئیس جمهور یا معاون اول وی و تأیید شورای‌ عالی استاندارد و با حکم رئیس‌جمهور برای مدت چهارسال انتخاب می‌شود. انتصاب مجدد وی برای دوره‌های بعد بلامانع است.

در ماده 37 همین قانون آمده‌است که رئیس سازمان همطراز مقامات مندرج در بند(ج) ماده(۷۱) قانون مدیریت خدمات کشوری می باشد.

اعضای شورای عالی استانداردویرایش

  1. رئیس‌جمهور که ریاست شورای عالی را بر عهده دارد.
  2. معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست
  3. وزرای صنایع و معادن، بازرگانی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ارتباطات و فناوری اطلاعات، جهاد کشاورزی، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، علوم، تحقیقات و فناوری، کار و امور اجتماعی، مسکن و شهرسازی، نفت و نیرو
  4. دادستان کل کشور
  5. رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران
  6. رئیس سازمان به عنوان دبیر شورای عالی استاندارد
  7. دو نفر کارشناس در امور استاندارد که به پیشنهاد رئیس مؤسسه و به حکم رئیس‌جمهور برای مدت سه سال به این سمت انتخاب می‌شوند.

مدیران سازمان ملی استاندارد از ابتدا تاکنونویرایش

مدیران سازمان استاندارد از سال ۱۳۵۸ تاکنون عبارت‌اند از:[۷]

۱- هوشنگ مقبلی ۱۳۵۸

۲- احمد لواسانی ۶۲ – ۱۳۵۸

۳- علی حکیم عطار ۶۷ – ۱۳۶۲

۴- علی‌اصغر توفیق ۶۹ – ۱۳۶۷

۵- میر احمد سادات ۷۷ – ۱۳۶۹

۶- احمد دوست حسینی ۷۹ – ۱۳۷۷

۷- سید محمدعلی ابریشمی ۸۳ – ۱۳۷۹

۸- علی‌اصغر توفیق ۸۵ – ۱۳۸۳

۹- محمد ناظمی اردکانی ۸۶ – ۱۳۸۵

۱۰- نظام‌الدین برزگری ۱۳۹۲ – ۱۳۸۶

۱۱- نیره پیروزبخت ۱۳۹۹ – ۱۳۹۲

۱۲- غلامرضا شریعتی ۱۴۰۰ – ۱۳۹۹

۱۳- مهدی اسلام‌پناه تاکنون – ۱۴۰۰

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. «استاندارد به دلیل مفاهیم مشترک در دنیا ایجاد شده‌است». رادیو گفتگو. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۱۱-۰۶.
  2. ««مهدی اسلام‌پناه» رئیس سازمان ملی استاندارد ایران شد». ایسنا. ۱۹ آبان ۱۴۰۰.
  3. «قانون اصلاح قوانین و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۲۱.
  4. «تارنمای سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ مه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۱.
  5. «موازی‌کاری وزارت بهداشت و مؤسسه استاندارد پایان می‌یابد». همشهری‌آنلاین. ۳۰ آذر ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۱۱-۰۴.
  6. [۱]، قانون تقویت و توسعه نظام استاندارد.
  7. «روسای پیشین سازمان ملی استاندارد ایران». پورتال سازمان ملی استاندارد ایران. ۲۰۱۵-۱۱-۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۱۱-۰۶.