محمد محمدعلی

نویسنده ایرانی

محمد محمدعلی (زادهٔ اردیبهشت سال ۱۳۲۷ خورشیدی در تهران) نویسنده، عضو کانون نویسندگان ایران، مدرس داستان‌نویسی و پژوهشگر ایرانی است.

نویسنده
محمد محمدعلی
Mohammad Mohammadali photo.jpg
زادهٔ۱۳۲۷
تهران
پیشهنویسنده
شناخته‌شده برایادبیات فارسی
همسر(ها)نسرین کیهانی

زندگی‌نامهویرایش

ابتدای زندگیویرایش

محمد محمدعلی در ۷ اردیبهشت ۱۳۲۷ در خیابان مولوی تهران و در خانواده‌ای پرجمعیت متولد شد.[۱] در سال ۱۳۴۳ رتبه نخست منطقه آموزش پرورش در مسابقه داستان‌نویسی انجمن ایران و آمریکا را به دست آورد. در سال ۱۳۴۴ و هنگامی که مشغول تحصیل در دبیرستان مروی بود علاوه بر نگارش چند نمایش‌نامه، سالنامه مروی را منتشر کرد. پس از اخذ دیپلم در سال ۱۳۴۹ به خدمت سربازی اعزام شد و در سپاه ترویج و آبادانی خدمت کرد. در همان دوران سربازی بود که طرح‌های اولیهٔ داستان‌های درهٔ هندآباد گرگ داره و از ما بهتران شکل گرفت.

در سال ۱۳۵۳ وارد دانشکده علوم سیاسی و اجتماعی شد و سپس با لیسانس علوم سیاسی و اجتماعی به استخدام سازمان بازنشستگی کشوری درآمد. محمدعلی از ۱۳۶۹ به وزارت فرهنگ و آموزش عالی منتقل شد و در مرکز اسناد و مدارک علمی کشور مشغول کار گردید. در ۱۳۸۱ بازنشسته شد.

فعالیت حرفه‌ایویرایش

نخستین کتابش را که مجموعه داستانی با نام «درهٔ هندآباد گرگ داره» بود در ۱۳۵۴ منتشر کرد و در آن به شیوه ای واقع‌گرایانه به زندگی فقر زده روستاییان پرداخت. در سال ۱۳۵۶ به عضویت در کانون نویسندگان ایران درآمد و به مدت ۱۷ سال به عنوان حسابدار و مسئول کمیته امور مالی کانون فعالیت کرد. محمدعلی یکی از اعضا و شرکت‌کنندگان جلسات داستان‌خوانی و داستان‌نویسی پنج‌شنبه‌ها با نظارت هوشنگ گلشیری بود. از سال ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱ سردبیری فصلنامه ای به نام برج را به عهده داشت و پس از آن نیز کم و بیش با مطبوعات از جمله مجله‌های دنیای سخن و آدینه همکاری می‌کرد و سه ویژه نامه شعر و داستان مجله آدینه به سردبیری او منتشر شد. در سال ۱۳۶۴ به همراه جواد مجابی، محمد مختاری و حمیدرضا رحیمی جلسه شاعران سه شنبه را تشکیل داد در سال ۱۳۷۳ محمدعلی یکی از افرادی بود که بیانیه ۱۳۴ نویسنده مشهور به متن ما نویسنده‌ایم را امضا کرد. در سال ۱۳۸۵ ترجمه رمان نقش پنهان به ترکی استانبولی منتشر شد.

اتوبوس ارمنستانویرایش

وی در ماجرای اتوبوس ارمنستان در سال ۱۳۷۵ و در جریان قتل‌های زنجیره‌ای در لیست چهره‌های فرهنگی اعزامی بود که قرار بود در اتوبوس توسط دولت جمهوری اسلامی به قتل برسند.[۲][۳][۴] محمدعلی در سال ۱۳۷۹ شرح سفر بیست و یک نویسنده به ارمنستان را در روزنامه فتح منتشر کرد.

زندگی شخصیویرایش

محمدعلی در سال ۱۳۵۴ با نسرین کیهانی ازدواج کرد. محمدعلی دو روز پیش از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ به همراه همسرش به کانادا مهاجرت کرد تا کنار فرزندانش زندگی کند.[۵]

سبک نوشته‌هاویرایش

اکثر آثار محمد محمدعلی به شیوه‌ای واقع گرایانه به زندگی فقر زده مردم پرداخته‌است و به نوعی سمبولیسم را با واقعیات اجتماعی تلفیق کرده‌است. مرگ و مرگ طلبی از مضامین اصلی رمان‌های اوست. همچنین توجهی خاص به آب و معضلات ناشی از آن و ریشه یابی این مسئله نشان می‌دهد. در واقع می‌توان گفت که هیچ نویسنده‌ای به اندازه او بر آب و نان و مسائل مترتب بر آن تمرکز نکرده‌است. تقریباً در تمام رمان‌هایش چندآوایی داستانی وجود دارد و بدنه داستان از زبان راوی‌های متعدد و گاه راوی- نویسنده شکل می‌گیرد. همچنین در بیشتر آن‌ها عدم قطعیت و تعلیقی در پایان بندی دیده می‌شود.

کتاب‌شناسیویرایش

مجموعه داستانویرایش

  • درهٔ هندآباد گرگ داره (۱۳۵۴)(انتشارات پیروز)
  • از ما بهتران (۱۳۵۷) (انتشارات رواق)
  • بازنشستگی و داستان‌های دیگر (۱۳۶۶) (انتشارات آگاه) و انتشار ویژه نامه هنر و ادبیات «مس» (انتشارات نگاه)
  • چشم دوم (۱۳۷۳) (انتشارات مرکز)
  • دریغ از رو به رو (۱۳۷۸) (انتشارات راهیان اندیشه)

رُمانویرایش

مقالات و آثار دیگرویرایش

  • انتشار فصلنامه " برج " (۱۳۵۹- ۱۳۶۱) انتشارات آگاه.
  • جنگ مس (۱۳۶۶) انتشارات نگاه
  • سه گفت و گو با احمد شاملو، محمود دولت‌آبادی و اخوان ثالث (۱۳۷۲)- انتشارات قطره
  • فراخوان فرزانگان (مقاله) (۱۳۷۳)- مجلهٔ تکاپو
  • پنج سال قبل از ۱۹۸۵ (سفرنامه شوروی - ۱۳۷۸) انتشارات علم
  • از کیومرث تا همای/ ۱۳۹۵ / کتابسرای تندیس
  • جستاری در وغ وغ ساحاب، محمد محمدعلی، کتابسرای تندیس، تهران، ۱۳۹۷.

دربارهٔ محمد محمدعلیویرایش

  • واقعیت و رؤیا (گفتگو با محمد محمدعلی)- علیرضا پیروزان- انتشارات افق (۱۳۸۳)
  • از قعر دره تا روز اول عشق (گفتگو با محمد محمدعلی)- فرامرز پورنوروز- انتشارات پرینت دیپو- ونکوور (۲۰۰۵)
  • بررسی سیمای زن در رمان‌های محمد محمدعلی - فرانک جهان‌بخش- انتشارات هورمزد(۱۳۸۸)
  • واقعیت و رؤیا (2 ) گفتگوی بهاره دهکردی با محمدمحدعلی- انتشارات آفتاب نروژ-۱۴۰۰.

جوایزویرایش

  • ۱۳۷۷ - دریافت دیپلم افتخار بیست سال داستان‌نویسی ایران از وزیر ارشاد
  • ۱۳۸۱ - برنده جایزه بهترین رمان سال جایزه یلدا به خاطر رمان برهنه در باد
  • ۱۳۸۷ - بزرگداشت و دریافت لوح سپاس در نشر ثالث

پانویسویرایش

  1. «تجربه داستان‌نویسی محمد محمدعلی در شب تجربه/ رسانا شیرشکار، فرنوش صمیمی». مجله فرهنگی و هنری بخارا. ۲۰۰۸-۰۹-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۰۸.
  2. جمشید برزگر. «سالگرد 'سفر مرگ'؛ اتوبوسی که دیگر حرکت نمی‌کند؟». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۷-۱۶.
  3. «مروری بر قتلهای زنجیره‌ای پس از هفت سال: بخش سوم اتوبوس مرگ». رادیوفردا. ۳ آذر ۱۳۸۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۷-۱۶.
  4. «akhbare-rooz (iranian political Bulletin)». web.archive.org. ۲۰۱۸-۰۸-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۲۴.
  5. «دربارهٔ نوگام». Nogaam. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۸-۰۸.

منابعویرایش