مرگ یزدگرد (فیلم)

فیلم ۱۳۶۰

مرگ یزدگرد فیلمی است دربارهٔ مرگِ یزدگردِ سوّم که بهرام بیضایی از روی نمایشنامه‌اش به همین نام به سالِ ۱۳۶۰ ساخت.[۱]


مرگ یزدگرد
کارگردانبهرام بیضایی
تهیه‌کنندهبهرام بیضایی
نویسندهبهرام بیضایی
فیلمنامه‌نویسبهرام بیضایی
بر پایهنمایشنامهٔ مرگ یزدگرد
بازیگران
موسیقیبابک بیات
فیلم‌بردارمهرداد فخیمی
تدوین‌گربهرام بیضایی
تاریخ‌های انتشار
۱۳۶۰
مدت زمان
۱۱۰ دقیقه
کشورایران
زبانفارسی

گروهِ سازنده

ویرایش

بازیگران

ویرایش
بازیگر نقش
سوسن تسلیمی زن
مهدی هاشمی آسیابان
یاسمن آرامی دختر
امین تارخ سردار
محمود بهروزیان موبد
کریم اکبری سرکرده
علیرضا خمسه سرباز

عوامل

ویرایش
نام نقش
بابک بیات موسیقی
مهرداد فخیمی مدیر فیلمبرداری
بهرام بیضایی تهیه، کارگردانی و تدوین - پوشاک و پس‌آرایی
جلال معیّریان (طراح)

عبدالله اسکندری

بزک
عزیز ساعتی عکس
احمد امیری، بهمن حیدری صدابرداری سرِ صحنه
ایرج رامین‌فر طرّاحِ لباس و سرپرستِ اجرا
واروژ کریم مسیحی دستیارِ کارگردان
حمید سهیلی تدارکات

نمایشنامه

ویرایش

بیضایی نمایشنامهٔ مرگ یزدگرد را به سالِ ۱۳۵۸ نوشت و به نمایشی پرفروش درآورد[۲] و متنش را نیز منتشر کرد.[۳]

. . . به علت اینکه از صدای سر صحنه در آن استفاده شد نمونه بسیار خوبی است از بازیگری کامل.

سوسن تسلیمی، ۱۳۶۳[۴]

. . . فیلمی که ششصدوسی‌وپنج پلان [است]، بدون یک زاویهٔ تکراری در یک محیط بسته با شش تا بازیگر . . .

امین تارخ، در برنامهٔ ۳۵، ۱۳۹۶

سالِ ۱۳۶۰ فیلم از روی نمایشنامهٔ مرگ یزدگرد ساخته شد. این فیلم کارِ گروهِ فیلمِ لیسار است، با سرمایهٔ شبکهٔ اوّلِ سیمای جمهوریِ اسلامیِ ایران. فیلم رنگی است و در عصّارخانهٔ آران فیلم‌برداری شده است. شرایطِ ساخته شدن و توقیفِ این فیلم را جواد طوسی با سرگذشتِ خط قرمز سنجیده و گفته «آقایان بهشتی و انوار، درِ باغ سبز به بعضی فیلم‌سازان نشان دادند و فیلم‌هایی در این دوره ساخته شد؛ اما بعد نمی‌توانند به عنوان رایزن فرهنگی و یک سیاست‌گذار، شرایط متقاعدکننده‌ای برای نمایش عمومی این فیلم‌ها ایجاد کنند».[۵]

نمایش

ویرایش

نخستین و واپسین نمایشِ همگانیِ فیلم در نخستین فستیوالِ بین‌المللیِ فیلمِ فجر به سالِ ۱۳۶۱ بوده است.[۶] تهیه‌کننده فیلم، شبکه یک سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی، هیچ تلاشی برای اخذ پروانه نمایش نکرد. ظاهراً مهم‌ترین دلیل این امر آن بود که بازیگران زن فیلم، سوسن تسلیمی و یاسمن آرامی، حجابِ اسلامی نداشتند.[۷]

عکسی از سوسن تسلیمی در این فیلم که سالِ ۱۴۰۲ در پوسترِ جشنوارهٔ انجمنِ فیلمِ کوتاهِ ایران استفاده شد جنجالی و سببِ تعطیلیِ جشنواره شد.

نقد و نظر

ویرایش

نوع روایتگری در مرگ یزدگرد و مطرح کردنِ قضاوت‌های گوناگون پیرامون یک رویداد، به باور شمار زیادی از ناقدان، متأثر از راشومون اثر آکیرا کوروساوا است؛ همچنان که به طورِ کل از علاقه وافر بیضایی به کوروساوا سخن رفته است.[۸][۹][۱۰][۱۱]

پانویس

ویرایش
  1. «نگاهی به فیلم مرگ یزدگرد؛ روایت فروپاشی قدرت‌های زمینی». دیدار نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۳-۱۹.
  2. تسلیمی و عبدی، «سوسن تسلیمی»، ۱۱۴ و ۱۳۵.
  3. بیضایی، «سالشمار زندگی و آثار بهرام بیضایی»، ۲۱.
  4. تسلیمی و −، «برای بازیگری، علاقه و استعداد کافی نیست»، ۲۰.
  5. طوسی و شیربانی، «چرا نمی‌توانیم از زندگی مصدق فیلم بسازیم»، ۷.
  6. دستپخت ۱۰ مدیر برای سینما/ ۲۳۰ فیلم روی دست سینمای ایران مانده‌است خبرآنلاین
  7. «مرگ یزدگرد پس از ۳۰ سال». هنر آنلاین.
  8. "امیر پوریا درباره مرگ یزدگرد".
  9. "نقد ناصر ذاکری بر مرگ یزدگرد".
  10. "بررسی تطبیقی راشومون و مرگ یزدگرد".
  11. "نشست نقد و بررسی فیلم مرگ یزدگرد".[پیوند مرده]

منابع

ویرایش

پیوند به بیرون

ویرایش