مینه‌سوتا

ایالتی در کشور ایالات متحدهٔ آمریکا
(تغییرمسیر از مینه سوتا)

مختصات: ۴۶° شمالی ۹۴° غربی / ۴۶°شمالی ۹۴°غربی / 46; -94

مینه‌سوتا (به انگلیسی: Minnesota) (گوش دهیدi‎/ˌmɪnɪˈstə/‎) ایالتی است در شمال آمریکا که در مناطق غرب میانۀ شمالی و دریاچه‌های بزرگ واقع شده است. این ایالت در یازدهم می ۱۸۵۸ از نیمه شرقی قلمرو مینه‌سوتا ایجاد شد. نام مینه‌سوتا از زبان داکوتا به معنای «آب شفاف آبی» گرفته شده‌است.[۵] شعار رسمی آن به فرانسوی «ستاره شمال» (به فرانسوی: L'Étoile du Nord) است. این ایالت دارای رودخانه‌های زیادی است به گونه‌ای که به «سرزمین ده‌هزار رودخانه» شهرت یافته‌است.

ایالت مینه‌سوتا
پرچم مینه‌سوتا نشان دولتی مینه‌سوتا
پرچم نشان
لقب(ها): سرزمین ۱۰٫۰۰۰ دریاچه؛
سرزمین ستاره قطبی؛ سرزمین موش خرمایی؛ سرزمین شمال حقیقی
شعار(ها): L'Étoile du Nord (به فرانسوی: سرزمین ستاره قطبی)
نقشه ایالت‌های آمریکا همراه برجسته‌بودن مینه‌سوتا
نام اهلیتMinnesotan
پایتختسنت پل
بزرگ‌ترین شهرمینیاپولیس
بزرگ‌ترین کلانشهرسینت پل-مینیاپولیس
منطقهرتبهٔ ۱۲ام
 - کل۲۲۵٬۱۸۱ کیلومتر مربع
 - پهناc. ۳۲۰–۵۶۰ کیلومتر
 - طولc. ۶۴۰ کیلومتر
 - % آب۸٫۴
 - عرض جغرافیایی۴۳° ۳۰′ N to ۴۹° ۲۳′ N
 - طول جغرافیایی۸۹° ۲۹′ W to ۹۷° ۱۴′ W
جمعیترتبهٔ ۲۱ام
 - کل5,457,173 (2014 est)[۱]
 - تراکم۲۵٫۹ بر کیلومتر مربع
رتبهٔ 31st
 - متوسط درآمد خانوار$58,906[۲] (۹ام)
بلندی
 - بالاترین نقطهایگل ماننتین[۳][۴]
۷۰۱ متر
 - میانگین۳۷۰ متر
 - پایین‌ترین نقطهدریاچه سوپریور[۳][۴]
۱۸۳ متر
پیش از استقلالسرزمین مینه‌سوتا
پذیرش در اتحادیه۲۱ اردیبهشت ۱۲۳۷ (۱۱ می ۱۸۵۸) (۳۲ام)
فرماندارتیم والز (DFL)
معاون فرماندارTina Smith (DFL)
قوه مقننهMinnesota Legislature
 - مجلس علیاSenate
 - مجلس سفلاHouse of Representatives
سناتورهای ایالات متحده آمریکاایمی کلاوبشار (DFL)
ال فرنکن (DFL)
هیئت مجلس ایالات متحده آمریکا5 Democrats, 3 Republicans (فهرست)
منطقه زمانیمرکزی: یوتی‌سی −۶/−۵
کوته‌نوشت‌هاMN، Minn. US-MN
وبگاهmn.gov
نشان‌های ایالت مینه‌سوتا
Flag of Minnesota.svg
150px
نشان حیوانات و گیاهان
پرنده(ها)غواص بزرگ شمالی
پروانهپروانه شهریار
ماهیبزرگ‌چشم
گل(ها)Pink-and-white lady's slipper
درختکاج سرخ
نشان بی‌جان
نوشیدنیشیر (خوراکی)
سنگ قیمتیLake Superior agate
شعار ملیL'Étoile du Nord (Star of the North)
سرود(ها)Hail! Minnesota
ورزشهاکی روی یخ
نشانگر(های) مسیر
نشانگر مسیر مینه‌سوتا
کوارتر ایالت
کوارتر مینه‌سوتا
منتشرشده در ۲۰۰۵
فهرست نشان‌های ایالت‌های آمریکا

مینه سوتا دوازدهمین ایالت پهناور و بیست و یکمین ایالت پرجمعیت ایالات متحده است. نزدیک به ۵۵ درصد ساکنان آن در منطقه کلان‌شهری سینت پل-مینیاپولیس (معروف به شهرهای دوقلو)[۶] زندگی می‌کنند که مرکز حمل و نقل، کسب و کار، صنایع، آموزش، دولت و سکونت جامعه هنری شناخته‌شدۀ جهانی است. مراکز شهری در «مینه‌سوتای بزرگ‌تر» شامل دلوث، منکیتو، راچستر و سنت کلاود[۷] می‌شود. جغرافیای ایالت متشکل است از مراتعی که به کشاورزی فشرده اختصاص یافته‌ند؛ جنگل‌های برگ‌ریز که تا اندازه‌ای از بین رفته و به مناطق مسکونی و کشاورزی تبدیل شده‌اند؛ و ناحیۀ کم‌جمعیت جنگل شمال که از جهت منابع معدنی، جنگل‌داری و مقاصد تفریحی مورد استفاده قرار می‌گیرد. مینه‌سوتا سی و دومین ایالتی است که به ایالات متحده آمریکا پیوسته‌است.

مینه‌سوتا به گرایش‌های مترقی سیاسی و میزان بالای مشارکت مدنی و حضور رأی‌دهندگان معروف است. صدها سال پیش از استقرار اروپایی‌ها مینه‌سوتا محل سکونت چندین قبیلۀ بومی بود. کاوشگران فرانسوی، مبلغان مذهبی و تاجران خز به‌تدریج در قرن هفدهم این منطقه را کشف و با مردمان قبیله داکوتا و اجیبوه(به انگلیسی: Ojibwe)(نامی که اروپایی‌ها بر آن‌ها نهاده بودند، این اهالی خودشان را آنیشینابه می‌نامیدند) روبه‌رو شدند. بخش وسیعی از مینه‌سوتای کنونی بخشی از مایملک وسیع لوئیزیانای فرانسه بود که ایالات متحده آن را در سال ۱۸۰۳ خرید. مینه‌سوتا پس از چندین مرتبه تغییر در مرزهای جغرافیایی‌اش در سال ۱۸۵۸ به عضویت ایالات متحده درآمد. این ایالت نیز همچون بسیاری از ایالت‌های غرب میانه آمریکا کم‌جمعیت و عمدۀ فعالیت ساکنانش چوب‌بری و کشاورزی است.

مهاجران اروپایی در طول قرن نوزدهم و بیستم به‌تدریج در مینه‌سوتا سکونت گزیدند. بیشتر ساکنان اروپایی اهل اسکاندیناوی و آلمان و اروپای مرکزی (مثلا چک و اسلواکی) بودند و این ایالت کماکان مرکز فرهنگی آمریکایی‌های آلمانی‌تبار و اسکاندیناوی‌تبار و چک‌تبار[۸] به شمار می‌رود (مثلا روزهای کُلاچ در مونتگومری و آپارتمان‌های بوهمی در مینیاپولیس)[۹]. شواهد تاریخی نشان می‌دهد که بیشتر اروپاییان در نتیجۀ شکست انقلاب‌های ۱۸۴۸ به مینه‌سوتا مهاجرت کردند.[۱۰] هرچند جمعیت مینه‌سوتا همچنان عمدتا متشکل از آمریکایی‌های اسکاندیناوی‌تبار و آلمانی‌تبار است در دهه‌های اخیر مهاجرت از آسیا، شاخ آفریقا و آمریکای لاتین ترکیب جمعیتی و فرهنگی این ایالت را توسعه داده است.

شاخص‌های استاندارد زندگی در مینه‌سوتا در میان بالاترین‌ها در ایالات متحده است و نیز از بهترین‌ها در زمینه آموزش و ثروتمندترین‌ها در میان سایر ایالت‌هاست.[۱۱] در سال‌های اخیر اقتصاد مینه‌سوتا بسیار متنوع‌تر شده و از صنایع سنتی مانند کشاورزی و استخراج منابع به سمت خدمات و مالی رفته است.

پایتخت مینه سوتا شهر سینت‌پال و شهر مهم آن مینیاپولیس است.

جنگل ملی سوپریور. مینه‌سوتا ایالتی سردسیر است.

نام‌گذاریویرایش

نام این ایالت برگرفته از زنام داکوتایی[۱۲] (زبان سرخ پوستان ساکن منطقه) رودخانهٔ مینه‌سوتا است که خود یا از دو کلمۀ داکوتایی "mní sóta" گرفته شده به معنای آب‌های شفاف آبی[۱۳][۱۴] یا از کلمۀ "Mníssota" گرفته شده است به معنای آب‌های ابری آبی[۱۵][۱۶][۱۷]. ریشهٔ mni (که به صورت mini یا minne نیز نوشته می‌شود) به معنای آب و to (ta) به معنای آبی می‌باشد. ترکیب این دو واژه را بسته به تلفط می‌توان آب‌های شفاف آبی یا آب‌های ابری آبی ترجمه کرد.[۱۸] قوم داکوتا برای نشان دادن معنی این نام به مهاجران اولیه شیر در آب می‌ریختند و آن را mnisota می‌نامیدند.[۱۷] بسیاری از جاها در این ایالت نام‌های مشابهی دارند مثل آبشار مینه‌هاها (آب خندان (به انگلیسی: laughing fall))، مینیسکا (آب سفید)، مینیوتا (آب فراوان)، دریاچه مینه‌تنکا (آب بزرگ)، منیه‌تریستا (آب پرپیج‌وخم) و مینیاپولیس که ترکیبی است از دو واژهٔ سرخپوستی mni و واژهٔ یونانی polis که در زبان یونانی به معنای «شهر» می‌باشد.[۱۹]

جغرافیاویرایش

مینه‌سوتا شمالی‌ترین ایالت ایالات متحده پس از آلاسکا و شمالی‌ترین ایالت سرزمین اصلی ایالات متحده آمریکا است. ناحیهٔ زاویهٔ شمال‌غرب این ایالت واقع در شهرستان لیک وودز تنها ناحیه در سرزمین اصلی ایالات متحده است که بالای مدار ۴۹ درجهٔ شمالی قرار دارد. این ایالت بخشی از منطقه‌ایست که به غرب میانهٔ شمالی معروف است و قسمتی از ناحیهٔ دریاچه‌های بزرگ محسوب می‌شود. مینه‌سوتا از سمت شرق از طریق دریاچهٔ سوپریور با میشیگان مرز آبی دارد و همچنین دارای مرز خاکی و آبی با ایالت ویسکانسین است. مینه‌سوتا از جنوب با آیووا، از غرب با داکوتای شمالی و داکوتای جنوبی و از شمال با استان‌های کانادایی اونتاریو و مانیتوبا همسایه است. مینه‌سوتا با مساحت ۲۲٬۵۱۸۰ کیلومتر مربع[۲۰] ۲٫۲۵ درصد از خاک کشور آمریکا[۲۱] را در برمی‌گیرد و دوازدهمین ایالت پهناور این کشور محسوب می‌شود.[۲۲]

 
بسترهای مورب سازند تامپسون پرکامبرین میانه در پارک ایالتی جی کوک[۲۳]

زمین‌شناسیویرایش

برخی از پیرترین صخره‌های کرۀ زمین، یعنی گنیس‌های ۳/۶ میلیاردساله (۸۰ درصد عمر کرۀ زمین)، در مینه‌سوتا واقع شده‌اند.[۲۳][۲۴] در حدود ۲/۵ میلیون سال قبل گدازه‌های بازالتی از شکاف‌های کف اولین اقیانوس فوران کردند؛ باقیماندۀ این صخرۀ آتشفشانی سپر کانادا را در شمال مینه‌سوتا ایجاد کرد.[۲۳][۲۵] ریشه‌های این کوه‌های آتشفشانی و فعالیت دریاهای پرکامبرین موجب پدید آمدن اِرون رنج در شمال مینه‌سوتا شد. از دوران آتشفشان‌خیزی، یعنی ۱/۱ میلیارد سال قبل، فعالیت زمین‌شناختی مینه‌سوتا ملایم‌تر شده است و خبری از آتشفشان‌خیزی و تشکیل کوه نیست، اما طغیان مکرر دریا ادامه داشته است که چینه‌های متعددی از سنگ رسوبی به جا گذاشته است.[۲۳]

در دوره‌های اخیر صفحات یخی با ضخامت دست‌کم یک کیلومتر مناظر طبیعی مینه‌سوتا را خراب کرده و زمینش را شکل داده است. یخبندان مینه‌سوتا ۱۲۰۰۰ سال پیش از میان رفت. این یخچال‌های طبیعی سرتاسر مینه‌سوتا را پوشانده بودند جز ناحیۀ جنوب شرقی که منطقه‌ای است با تپه‌های شیب‌دار و مسیل‌هایی که در دل سنگ‌های بستر راه باز کرده‌اند. این منطقه به دلیل نداشتن یخ‌رفت به منطقۀ بدون یخ‌رفت معروف است.[۲۶] بخش اعظم ایالت دارای یخ‌نهشته به طول ۱۵ متر یا بیشتر است که از عقب‌نشینی آخرین یخبندان حاصل شده‌اند. دریاچۀ بزرگ آگاسیز ۱۳۰۰۰ سال پیش در شمال غربی پدید آمد. بستر آن درۀ حاصلخیز رود سرخ شمال را به وجود آورد و جریان خروجی‌اش، یعنی رودخانۀ یخی وارن، درۀ رود مینه‌سوتا و قسمت شمالی پایین‌رود می‌سی‌سی‌پی را از محل قلعۀ اسنلینگ شکل داده است.[۲۳] مینه‌سوتا امروزه به لحاظ زمین‌شناختی آرام است: خیلی زلزله‌خیز نیست و اکثر زلزله‌هایش شدت کمی دارند.[۲۷]

مرتفع‌ترین نقطۀ این ایالت کوه عقاب با ۷۰۱ متر بلندی است که تنها ۲۱ کیلومتر از پست‌ترین نقطۀ این ایالت واقع در ساحل دریاچۀ سوپریور به ارتفاع ۱۸۳ متر فاصله دارد.[۲۵][۲۸] علی‌رغم وجود تفاوت‌های شدید در میزان ارتفاع نقاط مختلف این ایالت، بخش اعظم آن دشت‌گون است.[۲۳]

دو خط‌الرأس اصلی در شمال شرقی مینه‌سوتا در منطقۀ روستایی هیبینگ به هم می‌رسند و یک حوزۀ آبریز سه‌گانه تشکیل می‌دهند. بارش‌ها می‌توانند وارد می‌سی‌سی‌پی شده و به سمت جنوب به خلیج مکزیک سرازیر شوند، می‌توانند به راه دریایی سنت لورن ریخته و به سمت شرق به سوی اقیانوس اطلس حرکت کنند یا می‌توانند به حوزۀ آبریز خلیج هادسون وارد شده و به سمت اقیانوس منجمد شمالی جریان یابند.

آب و هواویرایش

مینه‌سوتا با داشتن اختلاف دمای بسیار زیاد آب و هوایی قاره‌ای با زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم دارد. اختلاف دمای بیشینه ثبت شده در این ایالت ۱۷۴ درجهٔ فارنهایت است که زمستان منفی ۶۰ درجهٔ فارنهایت (منفی ۱۶ درجهٔ سانتی‌گراد) در شهرستان تاور (۲ فوریهٔ ۱۹۹۶ میلادی) و بیشینهٔ دمای ۱۱۴ درجهٔ فارنهایت (مثبت ۴۶ درجهٔ سانتی‌گراد) در شهرستان مورهد (۶ ژوئیهٔ ۱۹۳۶ میلادی) می‌باشد. اتفاقات جوی مینه‌سوتا شامل بر برف، باران، تورنادو، باد مستقیم شدید، درکو، کولاک، و رعدوبرق است. فصل کشاورزی در مینه‌سوتا از ۹۰ روز در آیرون رنج تا ۱۶۰ روز در جنوب شرقی در نزدیکی رود میسیسیپی متغیر است و دمای متوسط آن مابین ۳۷ تا ۴۹ درجهٔ فارنهایت متغیر است. متوسط دمای شبنم تابستانی در مینه‌سوتا از ۵۸ درجه فارنهایت در جنوب ایالت تا حدود ۴۸ درجه فارنهایت در شمال متغیر است. متوسط بارندگی سالیانه از ۱۹ اینچ تا ۳۵ اینچ متغیر است، و هر ۱۰ تا ۵۰ سال دچار خشکی می‌شود.

مناطق حفاظت شدهویرایش

پارک ملی آیتاسکا نقطهٔ آغازین رود میسیسیپی (دریاچهٔ آیتاسکا) در سال ۱۸۹۱ به عنوان نخستین پارک ملی ایالات آغاز به‌کار کرد. امروزه ۷۲ پارک ایالتی و ۵۸ جنگل ایالتی آن مساحتی بالغ بر ۴ میلیون جریب را شامل می‌شوند.

مردمویرایش

جمعیت مینه‌سوتا در سال ۲۰۰۶ بیش از ۵ میلیون نفر بود. غالب جمعیت این ایالت سفیدپوست و از نژادهای اروپای غربی هستند.

اقتصادویرایش

زمانی مینه‌سوتا تنها تولیدکنندهٔ مواد خام بود ولی امروزه یکی از عرضه‌کنندگان تولیدات صنعتی به‌شمار می‌آید. در سال ۲۰۰۸ سی‌وسه شرکت سهامی عام از ۱٬۰۰۰ شرکت برتر آمریکا (بر اساس گردش مالی) دفتر مرکزی خود را در ایالت مینه‌سوتا دایر کرده بودند. بسیاری از شرکت‌های خصوصی نیز نظیر کارگیل، بزرگ‌ترین شرکت خصوصی کشور آمریکا، نیز در این ایالت واقع شده‌اند. در سال ۲۰۱۲، این ایالت تولید ناخالص داخلی برابر با ۳۲۳٫۹۱۲ میلیارد دلار داشت، که بیش از تولید ناخالص داخلی کشور دانمارک (۳۱۵٫۱۶۳ میلیارد دلار) بود.[۲۹]

آموزشویرایش

 
مسابقات قایقرانی با موتور بر روی رودخانه میسیسیپی در مینیاپولیس

مشاهیرویرایش

از افراد مشهور مینه‌سوتا می‌توان جسی ونچورا، باب دیلن خواننده مشهور، و شان دیوری را نام برد. وینونا رایدر بازیگر زن که در حال حاضر ساکن نیویورک می‌باشد و شون ویلیام اسکات را از اهالی این ایالت بوده‌اند.

جستارهای وابستهویرایش

پیوند به بیرونویرایش

پانویسویرایش

  1. National, State, and Puerto Rico Commonwealth Totals Datasets: Population, population change, and estimated components of population change: April 1, 2010 to July 1, 2014 بایگانی‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine U.S. Census Bureau (2014)
  2. Tony Pierce, Special to CNBC (September 26, 2013). "The 10 richest states in America". CNBC. Retrieved October 28, 2014.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ "Elevations and Distances in the United States". United States Geological Survey. 2001. Archived from the original on 15 October 2011. Retrieved October 24, 2011.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.
  5. "Mnisota" Dakota Dictionary Online. 2010. https://filemaker.cla.umn.edu/dakota/browserecord.php?-action=browse&-recid=1630 بایگانی‌شده در ۲ اکتبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine (September 7, 2013).
  6. "Our Estimates: Latest annual estimates of Minnesota and its Economic Development Regions' population and households, 2017". Population Data. Minnesota State Demographic Center. August 2018. Archived from the original on May 13, 2019. Retrieved May 13, 2019.
  7. "Greater Minnesota Refined & Revisited" (PDF). Greater Minnesota Status Report. Minnesota State Demographic Center. January 2017. Archived from the original (PDF) on April 12, 2019. Retrieved May 13, 2019.
  8. Rechcigl, Jr., Miloslav. "Czech Pioneers in Colonial America". Czechoslovak Society of Arts and Sciences, Inc. Retrieved May 15, 2020.
  9. Jerabek, Milan Woodrow. "Czechs in Minnesota". Unpublished Dissertation: Degree of Master of Arts Department of History University of Minnesota. Retrieved May 15, 2020.
  10. Jerabek, Esther. "The transition of a new world Bohemia" (PDF). Minnesota Historical Society. Retrieved May 10, 2020.
  11. Frohlich, Thomas. "America's Most (and Least) Educated States". 24/7 WallStreet. 24/7 WallStreet. Retrieved February 2, 2015.
  12. "Good Question: How Did Minnesota Get Its Name?". 2015-05-11. Archived from the original on July 16, 2019. Retrieved 2019-09-09.
  13. New Lakota dictionary. Lakota Language Consortium (2008).
  14. "Mnisota". Dakota Dictionary Online. University of Minnesota Department of American Indian Studies. 2010. Archived from the original on October 2, 2013. Retrieved October 6, 2016.
  15. "Mnisota". Dakota Dictionary Online. University of Minnesota Department of American Indian Studies. 2010. Archived from the original on May 25, 2017. Retrieved October 6, 2016.
  16. "Mnisota". Dakota Dictionary Online. University of Minnesota Department of American Indian Studies. 2010. Archived from the original on October 2, 2013. Retrieved September 7, 2013.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ "Minnesota State". Minnesota Historical Society. Archived from the original on September 1, 2007. Retrieved April 26, 2008.
  18. Campbell, Lyle. 1997. American Indian Languages: The Historical Linguistics of Native America. Oxford: Oxford University Press, pg. 11
  19. "Minnehaha Creek". Minnesota Historical Society. Archived from the original on 22 June 2013. Retrieved April 26, 2008.
  20. "Just the Facts". Minnesota North Star (official state government site). Archived from the original on April 1, 2009. Retrieved on July 4, 2009.
  21. "Facts and figures". infoplease.com. 2007. Retrieved April 9, 2008.
  22. "Land and Water Area of States, 2008". Information Please. 2011. Retrieved October 13, 2014.
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ ۲۳٫۳ ۲۳٫۴ ۲۳٫۵ Ojakangas, Richard W.; Charles L. Matsch (1982). Minnesota's Geology. Illus. Dan Breedy. Minneapolis, Minnesota: University of Minnesota Press. ISBN 978-0-8166-0953-6.
  24. "Geologic Time: Age of the Earth". United States Geological Survey. October 9, 1997. Archived from the original on December 23, 2005. Retrieved April 9, 2008.
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ Breining, Greg (December 2005). Compass American Guides: Minnesota, 3rd Edition (3rd ed.). Compass American Guides. ISBN 978-1-4000-1484-2.
  26. "Natural history—Minnesota's geology". Minnesota DNR. 2008. Archived from the original on October 10, 2006. Retrieved April 9, 2008.
  27. "Table Showing Minnesota Earthquakes". University of Minnesota, Morris. Archived from the original on March 27, 2008. Retrieved April 9, 2008.
  28. "۱۱۸ کیلومتر (۷۳ مایل) SW of Thunder Bay, Ontario, Canada". Topographic map. U.S.G.S via terraserver.microsoft.com. July 1, 1964. Archived from the original on June 22, 2013. Retrieved April 13, 2010.
  29. بر طبق آمار ۲۰۰۷ صندوق بین‌المللی پول که در جداول قیاس زیر ارائه گردیده‌اند:

    Wikipedia contributors, "Comparison between U.S. states and countries nominal GDP," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_between_U.S._states_and_countries_nominal_GDP (accessed September 5, 2008).