آسیا

بزرگترین و پرجمعیت‌ترین قارۀ جهان

آسیادربارهٔ این پرونده /ʌsɪɒ/ بزرگترین و پرجمعیت‌ترین قاره زمین است. این قاره ۱۲٪ از مساحت سطح زمین و ۳۰٪ از مساحت خشکی‌های این سیاره را در بر می‌گیرد. ۶۰٪ جمعیت کره زمین نیز در این قاره زندگی می‌کنند.[۳]

Globe centered on Asia, with Asia highlighted. The continent is shaped like a right-angle triangle, with اروپا to the west, oceans to the south and east, and اقیانوسیهto the south-east.
مساحت۴۴٬۵۷۹٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۷٬۲۱۲٬۰۰۰ مایل مربع)[۱]
جمعیت۴٬۱۶۴٬۲۵۲٬۰۰۰ (فهرست قاره‌ها براساس جمعیت)[۲]
ترکم جمعیت87/km2 (225/sq mi)
نام اهلیتآسیایی
کشورها۴۸ عضو سازمان ملل متحد ۶ کشور دیگر (فهرست کشورها)
متعلقات
مناطق ناشناخته
زبان‌هافهرست زبان‌ها
منطقه زمانییوتی‌سی ۲:۰۰+ تا یوتی‌سی ۱۲:۰۰+
اینترنت دامنه سطح‌بالا.asia
بزرگترین شهرهافهرست شهرهای آسیا

قاره پهناور آسیا از قطب شمال تا جنوب مدار استوا امتداد یافته‌است و بخش اعظم آن در نیمکرۀ شمالی قرار دارد. آسیا به همراه اروپا، قاره ای را به نام اوراسیا می‌سازند.

در کره زمین تنها دو قاره به یکدیگر متصل اند و آن هم آسیا و اروپا هستند.

ریشه‌شناسیویرایش

آسیا برگرفته از واژه "Ἀσία’ " از یونان باستان است. در ابتدا از آن برای اشاره به ساحل شرقی دریای اژه استفاده شد، اما بعدها برای اشاره به منطقه آناتولی به کار رفت. رومیان قبل از کاربرد گسترده خود از آن برای اشاره به منطقه لیدیان استفاده کردند. همچنین می تواند ریشۀ این واژه از "Asis" به معنای گل و یا "Asu" سامی به معنای روشنایی یا افزایش باشد.

جغرافیاویرایش

آسیا بزرگترین قاره جهان، دارای شکلی تقریباً سه گوشه است که شبه‌جزایر زیادی دارد و به‌جز کشور اندونزی، دیگر قسمت‌های این قاره تماماً در نیمکره شمالی واقع شده‌است. طول شمالی جنوبی این قاره برابر ۷۶ درجه عرض جغرافیایی است زیرا که جنوبی‌ترین نقطه آن یعنی سنگاپور که در جزیره کوچکی در انتهای جنوبی شبه جزیره ماداکا قرار دارد، یک درجه در شمال واقع است و شمالی‌ترین نقطه آن یعنی دماغه چلیوسکینی (Chelyuskin) در مدار ۷۷ درجه عرض شمالی قرار گرفته‌است.[۴] کوه‌های اورال، دریای خزر، دریای سیاه و دریای آزوف آسیا را از اروپا جدا می‌نمایند، مرز بین آسیا و آفریقا کانال سوئز است و تنگه برینگ آمریکای شمالی را از این قاره جدا می‌سازد. آسیا در بین دو اقیانوس منجمد شمالی و هند قرار دارد.[۵][۶] بلندترین قلهٔ جهان اورست به ارتفاع ۸٬۸۴۸ متر در این قاره قرار دارد.

 
نقشه قدیمی از آسیا متعلق به سال ۱۷۰۰ میلادی از گیلوم دلیسه کارتوگراف فرانسوی
در این نقشه به نام خلیج فارس با عنوان فرانسوی Golfe Persique اشاره شده‌است. نام دریای خزر نیز کاسپین ذکر شده‌است.

۴٫۳٪ از مساحت قاره آسیا را کوه‌های بلند و تپه‌ها تشکیل می‌دهند، بلندترین رشته‌کوه‌های این قاره عبارتند از هیمالیا، قراقروم، پامیر، تیانشان، هندوکش، قفقاز بزرگ، و آلتایی. هم‌چنین رشته‌کوه نسبتاً کوچک‌تری در این قاره واقع بوده که مهم‌ترین آن‌ها را رشته‌کوه‌های تبت، ایران، ارمنستان و آسیای صغیر تشکیل می‌دهند. قاره آسیا در کنار اروپا می‌باشد. بیشتر جمعیت آسیا را چین و هند تشکیل می‌دهد. فلات‌های آسیا از غرب به شرق عبارت‌اند از آناتولی، ایران، تبت و مغولستان.

ناهمواری‌های آسیا

  1. فلات‌ها:شامل فلات‌های بلند با ارتفاع زیاد و فلات‌های کم ارتفاع قدیمی
  2. سرزمین‌های پهناور و پست جلگه‌ای در شمال و جنوب آسیا
  3. سرزمین‌های دارای کوه‌های آتش فشانی

اطلاعات آماریویرایش

مساحت: ۴۳، ۴۰ میلیون کیلومتر مربع (همراه جزایر).
تعداد کشورهای آسیا: ۴۹ کشور مستقل و همچنان مستعمره پرتغال و انگلیس نیز وجود دارند. (در کل آسیا دارای ۶۰ کشور است)
ارتفاع متوسط از سطح دریا:۹۶۰متر
بلندترین نقطه: اورست ۸٬۸۴۸ متر.
گودترین نقطه و پست‌ترین نقطه و ساحل جهان: دریاچه مرده (بحرالمیت) به عمق ۲۰۰ متر پایینتر از سطح دریا.
گودترین نقطه جهان گودال «ماریانا» به عمق بیش از ۱۱هزار متر واقع در اقیانوس آرام است که اختلاف بلندترین نقطه روی کره زمین (قله اورست) با گودترین نقطه زمین (گودال ماریانا) چیزی حدود ۲۰۰۰۰متر است.
متراکم‌ترین نقطه زمین از نظر جمعیت: جزیره جاوه در کشور اندونزی است.[۷]

فهرست کشورهاویرایش

پرچم نشان نام جمعیت
مساحت
(کیلومتر مربع)
زبان رسمی حکومت پایتخت
    ایران ۸۵٬۳۰۹٬۰۷۹ ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ فارسی جمهوری اسلامی ریاستی متمرکز تهران
    آذربایجان ۱۰٬۲۵۰٬۲۵۷ ۸۶٬۶۰۰ آذربایجانی جمهوری باکو
    اردن ۱۰٬۳۲۶٬۴۶۳ ۸۹٬۳۴۲ عربی پادشاهی مشروطه امان
    ارمنستان ۲٬۹۶۹٬۸۸۵ ۲۹٬۷۴۳ ارمنی جمهوری ایروان
    ازبکستان ۳۴٬۰۶۴٬۹۴۹ ۴۴۷٬۴۰۰ ازبکی جمهوری پارلمانی تاشکند
 

 

افغانستان ۴۰٬۰۲۱٬۸۴۷ ۶۴۷٬۵۰۰ پشتو و دری امارت دیوبندی اسلامی متمرکز کابل
    امارات متحده عربی ۱۰٬۰۳۶٬۴۹۶ ۸۳٬۶۰۰ عربی پادشاهی مشروطه مجلسی ابوظبی
    اندونزی ۲۷۷٬۰۴۹٬۶۰۰ ۱٬۹۰۴٬۵۶۹ اندونزیایی جمهوری پارلمانی جاکارتا
    بحرین ۱٬۷۷۷٬۱۶۰ ۷۶۰ عربی پادشاهی مشروطه مجلسی منامه
    برمه (میانمار) ۵۴٬۸۵۱٬۲۲۶ ۶۷۶٬۵۷۸ برمه‌ای حکومت متمرکز نظام پارلمانی جمهوری نایپیداو
    برونئی ۴۴۲٬۵۷۶ ۵٬۷۶۵ مالایی حکومت متمرکز اسلامی پادشاهی مطلقه بندر سری بگاوان
    بنگلادش ۱۶۶٬۶۸۷٬۲۹۹ ۱۴۷٬۵۷۰ بنگالی جمهوری پارلمانی داکا
    بوتان ۷۸۱٬۹۷۴ ۳۸٬۳۹۴ دزونگخا پارلمانی متمرکز پادشاهی مشروطه تیمفو
    پاکستان ۲۲۶٬۲۱۰٬۲۳۲ ۷۹۶٬۰۹۵ اردو جمهوری اسلامی فدرال اسلام‌آباد
    تاجیکستان ۹٬۸۰۴٬۸۱۷ ۱۴۳٬۱۰۰ تاجیکی جمهوری پارلمانی دوشنبه
    تایلند ۷۰٬۰۱۰٬۲۶۹ ۵۱۳٬۱۲۰ تایی مشروطه سلطنتی بانکوک
    تایوان ۲۳٬۸۶۸٬۴۶۴ ۳۶٬۱۹۳ ماندارین معیار جمهوری نیمه ریاستی تایپه
    ترکمنستان ۶٬۱۴۰٬۱۲۸ ۴۸۸٬۱۰۰ ترکمنی جمهوری عشق‌آباد
    ترکیه ٨۵٬۴۴۵٬۸۳۳ ۷۸۳٬۵۶۲ ترکی جمهوری ریاستی با پارلمان واحد آنکارا
    تیمور شرقی ۱٬۳۴۹٬۵۵۸ ۱۵٬۰۰۷ پرتغالی جمهوری دیلی
    چین ۱٬۴۴۶٬۰۱۴٬۲۰۹ ۹٬۵۹۷٬۰۰۰ چینی دولت سوسیالیستی تک‌حزبی پکن
    روسیه ۱۴۶٬۰۰۹٬۳۰۱ ۱۷٬۰۹۸٬۲۴۲ روسی جمهوری نیمه ریاستی فدرال مسکو
    ژاپن ۱۲۶٬۰۰۹٬۰۶۵ ۳۷۷٬۹۱۵ ژاپنی مشروطه سلطنتی توکیو
    سری‌لانکا ۲۱٬۵۲۱٬۳۹۲ ۶۵٬۶۱۰ سینهایی و تامیل جمهوری نیمه ریاستی متمرکز کلمبو
    سنگاپور ۵٬۹۰۶٬۱۴۷ ۶۹۷ چینی، مالایی و تامیل جمهوری سنگاپور
    سوریه ۱۸٬۰۳۲٬۷۷۸ ۱۸۵٬۱۸۰ عربی نظام تک حزبی جمهوری نیمه ریاستی دمشق
    عراق ۴۱٬۳۴۸٬۱۶۴ ۴۳۸٬۳۱۷ عربی نظام پارلمانی جمهوری بغداد
    عربستان سعودی ۳۵٬۴۸۱٬۱۷۰ ۲٬۱۴۹٬۶۹۰ عربی پادشاهی مطلقه اسلامی متمرکز ریاض
    عمان ۵٬۲۶۹٬۵۴۹ ۳۰۹٬۵۰۰ عربی مشروطه سلطنتی مسقط
    فلسطین ۵٬۲۴۹٬۵۴۵ ۶٬۲۲۰ عربی و عبری جمهوری پارلمانی غزه/رام‌الله
    فیلیپین ۱۱۱٬۳۶۸٬۴۵۲ ۳۰۰٬۰۰۰ فیلیپینو جمهوری متمرکز مانیل
    قبرس ۱٬۲۱۸٬۰۰۷ ۹٬۲۵۱ ترکی و یونانی جمهوری پارلمانی نیکوزیا
    قرقیزستان ۶٬۶۵۶٬۹۱۱ ۱۹۹٬۹۵۱ قرقیزی جمهوری پارلمانی بیشکک
    قزاقستان ۱۹٬۰۵۱٬۲۴۳ ۲٬۷۲۴٬۹۰۰ قزاقی جمهوری پارلمانی نورسلطان
    قطر ۲٬۹۴۱٬۰۸۵ ۱۱٬۵۸۶ عربی حکومت متمرکز پادشاهی مشروطه دوحه
    کامبوج ۱۷٬۰۰۲٬۸۱۱ ۱۸۱٬۰۳۵ خمر مشروطه سلطنتی پنوم‌پن
    کره جنوبی ۵۱٬۳۲۱٬۹۹۹ ۱۰۰٬۲۱۰ کره‌ای جمهوری سئول
    کره شمالی ۲۵٬۹۱۴٬۹۴۵ ۱۲۰٬۵۳۸ کره‌ای جمهوری تک‌حزبی جوچه پیونگ‌یانگ
    کویت ۴٬۳۴۸٬۱۸۹ ۱۷٬۸۱۸ عربی حکومت متمرکز پادشاهی مشروطه کویت
    گرجستان ۳٬۹۸۰٬۰۴۹ ۶۹٬۷۰۰ گرجی جمهوری پارلمانی تفلیس
    لائوس ۷٬۴۰۵٬۲۴۰ ۲۳۶٬۸۰۰ لائوسی حکومت متمرکز دولت سوسیالیستی مارکسیسم وین‌تیان
    لبنان ۶٬۷۸۹٬۲۲۳ ۱۰٬۴۰۰ عربی جمهوری پارلمانی بیروت
    مالدیو ۵۵۲٬۳۰۸ ۲۹۸ دیوهی جمهوری ماله
    مالزی ۳۲٬۸۷۳٬۷۲۱ ۳۲۹٬۸۴۷ مالایی پادشاهی مشروطه فدرال کوالالامپور
    مغولستان ۳٬۳۴۳٬۳۳۴ ۱٬۵۶۴٬۱۱۶ مغولی جمهوری پارلمانی اولان باتور
    نپال ۲۹٬۷۸۴٬۸۱۰ ۱۴۷٬۱۸۱ نپالی جمهوری کاتماندو
    ویتنام ۹۸٬۳۷۲٬۱۰۱ ۳۳۱٬۲۱۲ ویتنامی جمهوری سوسیالیستی حکومت متمرکز هانوی
    هند ۱٬۳۹۶٬۵۲۲٬۴۳۰ ۳٬۲۸۷٬۲۶۳ هندی جمهوری پارلمانی دهلی نو
    یمن ۳۰٬۶۴۴٬۵۸۴ ۵۲۷٬۹۶۸ عربی جمهوری عربی یمن صنعا
 

 

اسرائیل ۸٬۸۲۲٬۱۶۱ ۲۲٬۱۴۵ عبری جمهوری پارلمانی اورشلیم

فقیرترین و ثروتمندترین کشور های آسیاویرایش

۱۲ کشور فقیر آسیاویرایش

رتبه کشور در آمد سالانه مردم(دلار$)
۱   کره شمالی ۱،۸۰۰ دلار
۲   یمن ۲،۴۷۶ دلار
۳   نپال ۲،۵۷۳ دلار
۴   افغانستان ۲،۷۱۲ دلار
۵   تاجیکستان ۳،۱۴دلار
۶   بنگلادش ۳،۵۸۱ دلار
۷   قرقیزستان ۳،۶۶۹ دلار
۸   کامبوج ۴،۰۲۲ دلار
۹   پاکستان ۵،۳۷۴ دلار
۱۰   میانمار ۵،۹۳۵ دلار
۱۱   سوریه ۶،۰۰۰ دلار
۱۲   لائوس ۶،۲۸۷ دلار

۱۲ کشور ثروتمندآسیاویرایش

رتبه کشور در آمد سالانه مردم(دلار$)
۱   قطر ۱۴۵،۸۹۴ دلار
۲   سنگاپور ۷۸،۷۸۲ دلار
۳   برونئی ۷۲،۸۲۳ دلار
۴   کویت ۷۰،۷۸۵ دلار
۵   امارات متحده عربی ۶۳،۱۸۱ دلار
۶   هنگ کنگ ۵۲،۹۸۴ دلار
۷   عربستان سعودی ۵۱،۷۷۹ دلار
۸   بحرین ۴۹،۶۳۳ دلار
۹   عمان ۴۳،۳۰۴ دلار
۱۰   تایوان ۴۱،۵۳۹ دلار
۱۱   کره جنوبی ۳۹،۴۱۱ دلار
۱۲   ماکائو ۳۸،۰۹۴ دلار

نقشه‌های تاریخیویرایش

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
  2. "Continents of the World". The List. Worldatlas.com. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 25 July 2011.
  3. "Like herrings in a barrel". The Economist. The Economist online, The Economist Group (Millennium issue: Population). 23 December 1999..
  4. «آزمایش زمین به صورت یک منبع طبیعت با نمونه‌هایی از آسیا». جغرافیا. انجمن جغرافیدانان ایران. ۲۵۳۷ شاهنشاهی. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  5. "Asia". eb.com, Encyclopædia Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 2006.
  6. National Geographic Atlas of the World (7th ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. ISBN 978-0-7922-7528-2. "Europe" (pp. 68–9); "Asia" (pp. 90–1): "A commonly accepted division between Asia and Europe is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."
  7. کتاب جغرافی سال دوم راهنمایی

سفر به آسیا