ورنر هایزنبرگ

فیزیک‌دان نظری آلمانی

وِرنِر کارل هایزِنبرگ (به آلمانی: Werner Karl Heisenberg) (زاده ۵ دسامبر ۱۹۰۱ – درگذشته ۱ فوریه ۱۹۷۶)، فیزیکدان نامدار آلمانی و برندهٔ جایزه نوبل فیزیک و یکی از بنیانگذاران فیزیک کوانتومی بود. او یکی از پنج فیزیکدان تاثیرگذار در فیزیک نوین به شمار می‌رود.

ورنر کارل هایزنبرگ
Heisenberg 10.jpg
زادهٔ۵ دسامبر ۱۹۰۱
وورتسبورگ, پادشاهی بایرن, امپراتوری آلمان
درگذشت۱ فوریهٔ ۱۹۷۶ (۷۴ سال)
مونیخ, بایرن, آلمان غربی
ملیت آلمان
محل تحصیلدانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ
دانشگاه گوتینگن
شناخته‌شده برای
جایزه(ها)Nobel prize medal.svg جایزه نوبل فیزیک (۱۹۳۲)
مدال ماکس پلانک (۱۹۳۳)
همکار انجمن سلطنتی (۱۹۵۵)
سابقه علمی
رشته(های) فعالیتفیزیک نظری
محل کاردانشگاه گوتینگن
دانشگاه کپنهاگ
دانشگاه لایپزیگ
دانشگاه هومبولت برلین
دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ
استاد راهنماآرنولد زومرفلد
دیگر راهنمایان دانشگاهینیلز بور
ماکس برن
دانشجویان دکتری ویفلیکس بلوخ
ادوارد تلر
رودولف پیرلز
رینهارد اوهمه
فریدوارت وینتربرگ
اریش باگه
هانس هاینریش اولر
دیگر دانشجویان برجستهجویدو بک
اوگو فانو
اتوره مایورانا
هربرت واگنر
تأثیر گرفته ازرابرت دوپل
کارل فریدریش فون وایتسزکر
دینمسیحی
امضاء
Werner Heisenberg signature.svg

ورنر هایزنبرگ در سال ۱۹۰۱، در وورتسبورگ و در یک خانواده دانشمند زاده شد. او در رشته فیزیک و زیر نظر آرنولد زومرفلد تحصیل کرد. در سال ۱۹۲۴ دستیار ماکس بورن در گوتینگن بود و بعد در کپنهاگ با نیلز بور همکاری می‌کرد.

او مسیحی بود و در سال ۱۹۳۷ ازدواج کرد. وی و همسرش هفت بچه داشتند. هایزنبرگ در سال ۱۹۷۶ در مونیخ درگذشت.

آثارویرایش

مهم‌ترین کشف هایزنبرگ نامعادلهٔ مشهور عدم قطعیت است. این نامعادله می‌گوید که در مکانیک کوانتومی، قطعیت اندازه‌گیری تکانه و مکان با هم رابطهٔ معکوس دارند. اصل عدم قطعیت هایزنبرگ، از نظر ریاضی، این‌گونه نوشته می‌شود:

 

کارهای با ارزش دیگر هایزنبرگ در فیزیک ذره‌ای و هسته‌ای است.

سال‌های جنگ جهانی دومویرایش

 
تمبر یادبود هایزنبرگ در سال ۲۰۰۱

وی در جنگ جهانی دوم در آلمان ماند و محافظه‌کاری در پیش گرفت؛ با اینکه در پروژه ساخت بمب اتم هیتلر شرکت داشت، عضو حزب ناسیونال سوسیالیست‌های آلمان نشد.[۱] وی حتی به دلیل نظراتش در فیزیک نظریفیزیک آریایی»[۲]) از سوی یوهان اشتارک، «یهودی سفید» نامیده شد.[۳][۴] البته هایزنبرگ از این اتهام توسط هاینریش هیملر فرمانده اس اس (به دلایل خانوادگی[۵]) تبرئه شد و به کارهای علمی خود در آلمان در دوره ناسیونال سوسیالیسم ادامه داد.[۶] با این‌حال، دستگاه آلمان نازی از روی بی‌اعتمادی به وی، کرسی معتبر آرنولد زومرفلد را، برخلاف توصیه خود زومرفلد، به او نداد.[۷]

در هنرویرایش

هایزنبرگ مانند ماکس پلانک، نوازنده چیره‌دست پیانو بود، و در کنسرت‌هایی نیز شرکت داشت.[۸]

نوشته‌هاویرایش

«جزء و کل» یکی از نوشته‌های هایزنبرگ است. این کتاب، خاطرات هایزنبرگ را در بر دارد، و برای مثال دربردارندهٔ چگونگی پیوستن او به دانشکدهٔ فیزیک دانشگاه مونیخ، آشنایی او با نیلز بور، رفتار هایزنبرگ در زمان رایش سوم، بحث‌های علمی و فلسفی با افراد مختلف و بسیاری از گوشه‌های زندگی این دانشمند بزرگ است. این کتاب به فارسی ترجمه شده و مرکز نشر دانشگاهی آن‌را منتشر کرده‌است.

یادمان‌هاویرایش

امروزه موزه‌ای از آثار وی در آلمان باقیست.

شبکه بی‌بی‌سی-۴ درباره آخرین دیدار مشهور هایزنبرگ با (نیلز بوهر) یک فیلم تئاتری بنام کپنهاگ، در سال ۲۰۰۲ پخش کرد. دنیل کریگ (بازیگر نقش جیمز باند) در آن به نقش هایزنبرگ ظاهر شد.[۹]

منابعویرایش

  1. Who's who in Nazi Germany. Robert S. Wistrich. Publisher Routledge, 2001. ISBN 0-415-26038-8 pp.103
  2. Lise Meitner and the dawn of the nuclear age. Patricia Rife, John Archibald (FRW) Wheeler. Publisher Birkhäuser, 2006. ISBN 0-8176-4559-4 pp.158
  3. Physics and national socialism: an anthology of primary sources Volume 18 of Science networks historical studies. Klaus Hentschel. Birkhäuser, 1996. ISBN 3-7643-5312-0 pp.121
  4. In search of Klingsor. Jorge Volpi Escalante. Publisher Simon and Schuster, 2002. ISBN 0-7432-0118-3 pp.206
  5. Hiroshima: the world's bomb: Making of the modern world. Andrew Jon Rotter. Publisher Oxford University Press, 2008. ISBN 0-19-280437-5. pp.72-73
  6. Heisenberg - The Difficult Years: Professor in Leipzig, 1927-1942
  7. Eurekas and euphorias. Walter Gratzer. Oxford University Press, 2002. ISBN 0-19-280403-0 pp.288-289
  8. «Heisenberg Und Die Musik». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ مارس ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۷ مارس ۲۰۱۰.
  9. BBC - BBC Four Drama - Copenhagen: The Play

پیوند به بیرونویرایش

  • Annotated Bibliography for Werner Heisenberg from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues
  • MacTutor Biography: Werner Karl Heisenberg
  • Heisenberg/Uncertainty biographical exhibit by American Institute of Physics.
  • Key Participants: Werner HeisenbergLinus Pauling and the Nature of the Chemical Bond: A Documentary History
  • Nobelprize.org biography
  • Werner Heisenberg: Atomic Physics Mentorees
  • "Oral history interview transcript with Werner Heisenberg". American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives. 16 June 1970.
  • "Oral history interview transcript with Werner Heisenberg". American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives. 30 November 1962.