ورنر هایزنبرگ

فیزیک‌دان نظری آلمانی
(تغییرمسیر از ورنر کارل هایزنبرگ)

وِرنِر کارل هایزِنبرگ (به آلمانی: Werner Karl Heisenberg) (زاده ۵ دسامبر ۱۹۰۱ – درگذشته ۱ فوریه ۱۹۷۶)، فیزیکدان نامدار آلمانی و برندهٔ جایزه نوبل فیزیک و یکی از بنیانگذاران فیزیک کوانتومی بود. او یکی از پنج فیزیکدان تاثیرگذار در فیزیک نوین به شمار می‌رود.

ورنر کارل هایزنبرگ
Heisenberg 10.jpg
متولد۵ دسامبر ۱۹۰۱
وورتسبورگ, پادشاهی بایرن, امپراتوری آلمان
مرگ۱ فوریهٔ ۱۹۷۶ (۷۴ سال)
مونیخ, بایرن, آلمان غربی
ملیت Germany
رشته فعالیتفیزیک نظری
محل کاردانشگاه گوتینگن
دانشگاه کپنهاگ
دانشگاه لایپزیگ
دانشگاه هومبولت برلین
دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ
دانش‌آموختهٔدانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ
دانشگاه گوتینگن
استاد راهنماآرنولد زومرفلد
استادان راهنمای آکادمیکنیلز بور
ماکس برن
دانشجویان دکتری ویفلیکس بلوخ
ادوارد تلر
رودولف پیرلز
رینهارد اوهمه
فریدوارت وینتربرگ
اریش باگه
هانس هاینریش اولر
دانشجویان معروف دیگرجویدو بک
اوگو فانو
اتوره مایورانا
هربرت واگنر
دلیل شهرت
تأثیراترابرت دوپل
کارل فریدریش فون وایتسزکر
جوایزNobel prize medal.svg جایزه نوبل فیزیک (۱۹۳۲)
مدال ماکس پلانک (۱۹۳۳)
همکار انجمن سلطنتی (۱۹۵۵)
دینمسیحی
امضا
امضای ورنر هایزنبرگ

ورنر هایزنبرگ در سال ۱۹۰۱، در وورتسبورگ و در یک خانواده دانشمند زاده شد. او در رشته فیزیک و زیر نظر آرنولد زومرفلد تحصیل کرد. در سال ۱۹۲۴ دستیار ماکس بورن در گوتینگن بود و بعد در کپنهاگ با نیلز بور همکاری می‌کرد.

او مسیحی بود و در سال ۱۹۳۷ ازدواج کرد. وی و همسرش هفت بچه داشتند. هایزنبرگ در سال ۱۹۷۶ در مونیخ درگذشت.

آثارویرایش

مهم‌ترین کشف هایزنبرگ نامعادلهٔ مشهور عدم قطعیت است. این نامعادله می‌گوید که در مکانیک کوانتومی، قطعیت اندازه‌گیری تکانه و مکان با هم رابطهٔ معکوس دارند. اصل عدم قطعیت هایزنبرگ، از نظر ریاضی، این‌گونه نوشته می‌شود:

 

کارهای با ارزش دیگر هایزنبرگ در فیزیک ذره‌ای و هسته‌ای است.

سال‌های جنگ جهانی دومویرایش

 
تمبر یادبود هایزنبرگ در سال ۲۰۰۱

وی در جنگ جهانی دوم در آلمان ماند و محافظه‌کاری در پیش گرفت؛ با اینکه در پروژه ساخت بمب اتم هیتلر شرکت داشت، عضو حزب ناسیونال سوسیالیست‌های آلمان نشد.[۱] وی حتی به دلیل نظراتش در فیزیک نظریفیزیک آریایی»[۲]) از سوییوهان اشتارک، «یهودی سفید» نامیده شد.[۳][۴] البته هایزنبرگ از این اتهام توسط هاینریش هیملر فرمانده اس اس (بدلایل خانوادگی[۵]) تبرئه شد و به کارهای علمی خود در آلمان در دوره ناسیونال سوسیالیسم ادامه داد.[۶] با این‌حال، دستگاه آلمان نازی از روی بی‌اعتمادی به وی، کرسی معتبر آرنولد زومرفلد را، برخلاف توصیه خود زومرفلد، به او نداد.[۷]

در هنرویرایش

هایزنبرگ مانند ماکس پلانک، نوازنده چیره‌دست پیانو بود، و در کنسرت‌هایی نیز شرکت داشت.[۸]

نوشته‌هاویرایش

«جزء و کل» یکی از نوشته‌های هایزنبرگ است. این کتاب، خاطرات هایزنبرگ را در بر دارد، و برای مثال دربردارندهٔ چگونگی پیوستن او به دانشکدهٔ فیزیک دانشگاه مونیخ، آشنایی او با نیلز بور، رفتار هایزنبرگ در زمان رایش سوم، بحث‌های علمی و فلسفی با افراد مختلف و بسیاری از گوشه‌های زندگی این دانشمند بزرگ است. این کتاب به فارسی ترجمه شده و مرکز نشر دانشگاهی آن‌را منتشر کرده‌است.

یادمان‌هاویرایش

امروزه موزه‌ای از آثار وی در آلمان باقیست.

شبکه بی‌بی‌سی-۴ درباره آخرین دیدار مشهور هایزنبرگ با (نیلز بوهر) یک فیلم تئاتری بنام کپنهاگ، در سال ۲۰۰۲ پخش کرد. دنیل کریگ (بازیگر نقش جیمز باند) در آن به نقش هایزنبرگ ظاهر شد.[۹]

منابعویرایش

  1. Who's who in Nazi Germany. Robert S. Wistrich. Publisher Routledge, 2001. ISBN 0-415-26038-8 pp.103
  2. Lise Meitner and the dawn of the nuclear age. Patricia Rife, John Archibald (FRW) Wheeler. Publisher Birkhäuser, 2006. ISBN 0-8176-4559-4 pp.158
  3. Physics and national socialism: an anthology of primary sources Volume 18 of Science networks historical studies. Klaus Hentschel. Birkhäuser, 1996. ISBN 3-7643-5312-0 pp.121
  4. In search of Klingsor. Jorge Volpi Escalante. Publisher Simon and Schuster, 2002. ISBN 0-7432-0118-3 pp.206
  5. Hiroshima: the world's bomb: Making of the modern world. Andrew Jon Rotter. Publisher Oxford University Press, 2008. ISBN 0-19-280437-5. pp.72-73
  6. Heisenberg - The Difficult Years: Professor in Leipzig, 1927-1942
  7. Eurekas and euphorias. Walter Gratzer. Oxford University Press, 2002. ISBN 0-19-280403-0 pp.288-289
  8. «Heisenberg Und Die Musik». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ مارس ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۷ مارس ۲۰۱۰.
  9. BBC - BBC Four Drama - Copenhagen: The Play

پیوند به بیرونویرایش

  • Annotated Bibliography for Werner Heisenberg from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues
  • MacTutor Biography: Werner Karl Heisenberg
  • Heisenberg/Uncertainty biographical exhibit by American Institute of Physics.
  • Key Participants: Werner HeisenbergLinus Pauling and the Nature of the Chemical Bond: A Documentary History
  • Nobelprize.org biography
  • Werner Heisenberg: Atomic Physics Mentorees
  • "Oral history interview transcript with Werner Heisenberg". American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives. 16 June 1970.
  • "Oral history interview transcript with Werner Heisenberg". American Institute of Physics, Niels Bohr Library & Archives. 30 November 1962.