باز کردن منو اصلی

ولسوالی بلخاب

یکی از ولسوالی‌های ولایت سرپل

تاریخویرایش

در تاریخ ۲۴ حمل ۱۳۵۸ شمسی، به رهبری علما و روحانیت و با پشتیبانی اقشار مختلف مردم مومن، انقلابی مردمی در منطقه بلخاب آغاز شد که در اثر انتشار موج این انقلاب، اساس حکومت کمونیستی خلقی، به سرعت از منطقه پاک شد و سپس موج این انقلاب، سایر نقاط کشور افغانستان را یکی پس از دیگری فرا گرفت.[۲] تا آنجا که این انقلاب سرآغاز انقلاب ملی در کشور گردیده و باعث ازهم گسیختن نظام فاسد کمونیستی در افغانستان شد.

انقلابیون افغانستان در زمان سلطه طالبان، به این منطقه تسخیر ناپذیر و قلعه ولایت پناهنده بودند و هیچ‌گاه این منطقه به تسخیر کمونیست روسیه و طالبان تروریست، در نیامد. در اواخر دهه هفتاد که ۹۸٪ خاک کشور به اشغال طالبان درآمده بود، از مناطق مقاومت اهل سنت پنجشیر و محدود نقاط دیگر باقی بود که در محاصره طالبان قرار داشت، و از مناطق شیعیان تنها بلخاب بود که مقاومت نمود و به کمک پنجشیر شتافت و با آزاد سازی دره صوف و… دامنهٔ مقاومت را گسترده نمود.[۲]

جغرافیا و اقلیمویرایش

 
تصویری از منطقه توغَی، ولسوالی بلخاب.

این ولسوالی از مناطق زیبا و سر سبز ولایت سرپل می‌باشد که در فصل‌های بهار الی اواسط پاییز طبیعتی بکر و خوشایند دارد. مرکز این ولسوالی ترخوج نام دارد که در تلاقی سه دره ترخوج، بلخاب بالا و بلخاب پایین قرار دارد، از قریه‌های موجود در این ولسوالی می‌توان به قریه پیرغوله اشاره کرد که دارای دره‌های مملو از درخت و جنگل و پوشش گیاهی فوق‌العاده با رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و چشمه‌های فراوان است اگرچه زمستان در این منطقه سرد و سخت است. با در نظر داشت قابلیت‌های گفته شده این ولسوالی و بخصوص قریه پیرغوله می‌تواند مکان فوق‌العاده‌ای برای جذب توریست و گردشگر به‌شمار آید. بلخاب دارای سه دره بزرگ است که در هر سه دره آبی فراوانی وجود دارد.[۳][۴] علاوه بر بند امیر از این منطقه آب‌های بسیاری، در دره بلخاب گرد آمده و رودخانه‌ای دارای آب شیرین، زلال و همواره جاری به طولی تقریباً ۳۵۰ کیلومتر را تشکیل می‌دهد که در نهایت با آبیاری صدها منطقه، در ورودی مزار شریف به هجده نهر تقسیم شده و به بلخ باستان و نواحی اطراف آن منتهی می‌شود.[۲] در کتاب اصول کافی، رودخانه بلخاب (بلخ رود) جزو چهار نهر مهریه فاطمه زهرا به‌شمار آمده‌است.[نیازمند منبع]

معادنویرایش

بلخاب دارای یک معدن بزرگ مس می‌باشد که در منطقه پای میرسید مراد واقع شده‌است. مساحت این معدن ۴۵۷ کیلومتر مربع تخمین زده شده‌است که به باور بسیاری به عنوان بزرگترین معدن مس دنیا شناخته می‌شود که در سال ۱۹۷۲ میلادی کشف گردیده است.[۵][۶] قرار داد استخراج این معادن در سال ۱۳۹۷ به امضا رسید،[۷] اما برخی نهادها معتقد هستند که قرارداد استخراج این معدن و معدن طلای بدخشان خلاف قانون است و مدعی شده‌اند که سعادت منصور نادری وزیر وزارت شهرسازی و مسکن، از شرکای اصلی شرکت‌هایی می‌باشد که قرارداد با آن‌ها امضا شده‌است و امضای قرار داد با این شرکت‌ها خلاف ماده ۱۶ قانون معادن افغانستان است که امضای قرار داد استخراج معادن با وزیر و افراد نزدیک به آنان را ممنوع می‌کند.[۸]

اماکن دیدنیویرایش

در دره مزار که یکی از سه دره معروف بلخاب می‌باشد مقبره میر سید علی ولی همرای دو پسر وی در آنجا قرار دارد. هم چنین زیارت میر سید مراد فرزند میر سید علی ولی در پایین بلخاب محل زیارت مردم بلخاب و حتی دیگر نقاط ولایت سرپل می‌باشد. از دیگر مناطق دیدنی بلخاب چشمه گرم است که در پایین بلخاب قرار دارد که چشمه جوشان و گرم از دل کوه سار سر به فلک کشیده همیشه جاری است؛ که از نقاط دور دست برای دیدن و استحمام در این چشمه می‌آیند چون این چشمه از زیر کوه‌ها و از عمق بسیار پایین زمین جاری می‌شود خاصیت معدنی داشته که بسیاری از امراض جلدی را تداوی می‌کند.[۹]

تعلیم و تربیهویرایش

ولسوالی بلخاب دارای ۹۴ مکتب، ۱۴ لیسه، بیش از ۲۰مکتب متوسطه دخترانه و پسرانه می‌باشد. در این ولسوالی زنان و دختران آزادانه به مکتب می‌روند و زنان هم به کلاس‌های سواد آموزی. همچنین کورسهای آموزشی زبان انگلیسی و کامپیوتر در مرکز بلخاب وجود دارد.

جمعیت‌شناسیویرایش

جمعیت ولسوالی بلخاب در آمار ارائه شده از سوی مرکز آمار افغانستان در سال ۱۳۹۶ حدوداً ۵۳٫۰۵۶ نفر تخمین زده شده‌است.[۱۰] اما در حقیقت جمعیت بلخاب افزون از یک صد هزار نفوس است. اکثریت جمعیت این ولسوالی را هزاره، سادات و تاجیک تشکیل می‌دهند.

اقتصادویرایش

درآمد مردم بلخاب از طریق زراعت - عمدتاً محصولات گندم، در گذشته و فعلاً انگوزه (یک نوع گیاه کوهی که شیره اش را می‌گیرند)، چارمغز، بادام، زردآلو، قروت، روغن زرد، زیره و کچالو - و مالداری است.

سیاستویرایش

بلخاب همانگونه که از لحاظ علمی و فرهنگی نسبت به بقیه ولسوالی های ولایت سرپل برتر است در سیاست نیز نسبت به بقیه ولسوالی ها دست بالایی داشته و دارد. ولسوالی بلخاب در حال حاضر از پنج نماینده این ولایت سرپل در مجلس نمایندگان (پارلمان) دو وکیل را به خود اختصاص داده و با فرستادن دو نماینده به پارلمان این برتری رو نیز به اثبات رسانده است. بلخابیان همچنین در خود ولایت و شورای ولایتی نیز حضور فعال دارند. ولسوالی بلخاب از لحاظ جمعیت و منابع انسانی و طبیعی، استعداد دو ولسوالی را دارد.

ت[۱۱]

چهره‌های مطرحویرایش

بلخاب زادگاه و مرکز علم و فرهنگ و معنویت صفحات شمال افغانستان بوده که از دل این خصوصیات و این خطه پرافتخار شخصیت های بزرگ و پرافتخاری هم ظهور کرده اند که هر یک الگویی برای انسانیت بودند. از افراد سرشناس و شخصی های علمی، معنوی، انقلابی و خوشنام و مشهور در ولسوالی بلخاب، می‌توان از حضرت میرسید علی ولی(ره) جد سادات بلخاب، میر سید مسعود مغزاری، سید محمد حسین عالم بلخابی، سید محمد حسینی بلخابی مشهور به آقای حاجی دهنه، علامه شهید سید اسماعیل بلخی (ره)، نام برد.

منابعویرایش

  1. جمهوری اسلامی افغانستان، وزارت احیاء و انکشاف دهات، برنامه ملی انکشاف ساحه‌ای، پلان انکشافی ولسوالی بلخاب.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ پایگاه خبری آینده روشن، معرفی مسجد و مهدیه بلخاب افغانستان، سید محمد حیدر حاجی‌زاده، سه شنبه ۲۰ فروردین ۱۳۸۷
  3. سید اسحاق شجاعی، بلخاب؛ چرا فراموش شده‌است؟!، خبرگزاری صدای افغان (آوا)، ۷ حوت ۱۳۸۷.
  4. سید اسحاق شجاعی، بلخاب؛ چرا فراموش شده‌است؟!(قسمت دوم)، خبرگزاری صدای افغان (آوا)، ۱۷ حوت ۱۳۸۷.
  5. "معرفى معادن مس افغانستان". mines.pajhwok.com (به dr). Retrieved 2018-12-16.
  6. «وجود بزرگترین معدن مس جهان در سرپل». 8am.af. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۱۶.
  7. ahmadi (۲۰۱۸-۱۰-۰۶). «قرارداد معادن «طلای بدخشان» و «مس بلخاب» امضا شده است». خبرگزاری صنا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۱۷.
  8. ahmadi (۲۰۱۸-۱۰-۰۵). «قراردادهای جدید استخراج، قانون معادن را نقض می‌کنند». خبرگزاری صنا. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۱۷.
  9. سید اسحاق شجاعی، بلخاب؛ چرا فراموش شده‌است؟!(قسمت چهارم)، خبرگزاری صدای افغان (آوا)، ۱۷ حمل ۱۳۸۸.،شاهد عینی ساکن بلخاب پایین.
  10. مرکز آمار افغانستان ۱۳۹۶ (PDF). مرکز آمار افغانستان. ۱۳۹۶. صص. ۲۸.
  11. «پنجشنبه ۱ سرطان 1391». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۹.