باز کردن منو اصلی

گُستَهم نام چند تن از پهلوانان ایرانی در شاهنامه. این نام در اوستا به صورت ویستؤرو آمده که یکی از نامداران ایران از خاندان نوذر است.

گستهم
نگاره گستهم در شاهنامه تهماسبی
از پهلوانان شاهنامه
نامگستهم
درفشماه پیکر
نام پدرنوذر
موطنایران
جنگ‌ها
نبردهامتعدد
نبرد اولجنگ با پورپشنگ افراسیاب
نتیجه نبردهزیمت و فرار

گستهم در شاهنامهویرایش

  • گستهم و طوس پسران نوذر پادشاه ایران که پس از قتل نوذر بدست افراسیاب پورپشنگ بزرگان ایران هیچ‌یک از ایشان را برای جانشینی تاج و تخت ایران شایسته ندانستند.
  • گستهم پسر گژدهم، از او زمانی که سهراب به ایران لشکر کشیده یاد شده و فردوسی او را جوانی خردسال به تصویر می‌کشد. گستهم با همهٔ کودکی‌اش، رزم‌آور نیز هست. او فرزند گژدهم دژبان دژ سپید است که سهراب در حمله به ایران بر سر راهش قرار داشت و باید از آن دژ گذر می‌کرد. به نظر می‌رسد گستهم برادر گردآفرید نیز باشد.
  • گستهم دایی خسرو پرویز که در برخی منابع تاریخی به نام ویستهم شناخته می‌شود.

یادکردهای دیگرویرایش

فردوسی در جای دیگر از گستهم به عنوان پهلوانی بزرگ یاد می‌کند که فرزند گژدهم مرزبان ایرانی است و در جنگ‌های کین سیاوش از مطرح‌ترین پهلوانان ایران است. احتمالاً اولین بار گستهم پسر نوذر پیش از دیگر در شاهنامه مطرح است زمانی‌که نوذر مطمئن هست که در جنگ پیش‌رو با افراسیاب پورپشنگ شکست خواهد خورد و نتیجتاً خود و تمام ایرانیان هلاک خواهند گشت. به همین خاطر برای اینکه از نژاد کیان بر عرصهٔ خاک باقی بماند دو فرزند خویش یعنی طوس و گستهم را شبانه از محاصره لشکر توران رهانیده[۱] به سوی پارس روانه کرد. وداع نوذر در شب آخر با فرزندان خویش چنین است:

دل نوذر از غم پر از درد بودکه تاجش ز اختر پر از گرد بود
چو از دشت بنشست آوای کوسبفرمود تا پیش او رفت طوس
بشد طوس و گستهم با او به هملبان پر ز باد و روان پر ز غم
بگفت آنک در دل مرا درد چیستهمی گفت چندی و چندی گریست
ز تخم فریدون مگر یک دو تنبرد جان ازین بی‌شمار انجمن
..
بدادش مر آن پندها چون سزیدپس آن دست شاهانه بیرون کشید
گرفت آن دو فرزند را در کنارفرو ریخت آب از مژه شهریار[۲]

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. تورانیان با سپاهی عظیم پشت حصار دهستان پایتخت ایران اردو زده بودند. نوذر و ایرانیان در محاصره شدید قرار داشتند از قارن‌کاوگان شاه ری متحد نوذر برای دفع محاصره نیز کاری بر نیامد
  2. شاهنامه. جلد دوم. نوذر ص ۶۶

منابعویرایش

  • شاهنامهٔ فردوسی
  • حسین، الهی قمشه‌ای (۱۳۸۶). شاهنامه فردوسی. ترجمهٔ ناهید فرشادمهر. تهران: نشر محمد. شابک ۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵.